Sắc tộc “người Vàng” bí ẩn ở châu Phi

Xung quanh tuyệt đối yên lặng, khi vị tù trưởng bộ tộc người Ovahimba - một sắc dân bản địa cổ xưa tại lục địa Đen châu Phi - đang cởi trói cho một thiếu nữ, rồi vẽ bằng thứ bột tro màu vàng lên vầng trán ngây thơ những ký tự bí hiểm, và nói: “Từ giờ trở đi mày đã thành đàn bà thực sự rồi. Đi mà kiếm chồng đi!”.

Sau đó là một hình ảnh khác, khiến nhà thám hiểm kỳ cựu người Đức Georg Kirner vô cùng sợ hãi, khi mục kích vị thầy lang của bộ lạc nhổ 4 chiếc răng cửa hàm dưới của thiếu nữ, mà cô bé nhẫn nại không hề rên đau lấy một tiếng.

Ngay từ hồi trẻ, nhà thám hiểm G. Kirner đã bị lôi cuốn bởi những phong tục kỳ lạ của các bộ lạc người bản địa ở châu Phi. Tuy xuất thân là nhà kinh tế học, nhưng ông thường nghỉ phép tại lục địa Đen. Một lần G. Kirner nghe tới một địa danh hầu như đã bị quên lãng nằm ở vùng biên giới giữa Namibia và Angola, cách biệt với nền văn minh, có một quần thể bộ lạc chừng 5.000 người vẫn còn tồn tại.

Một gia đình người Vàng trước nơi cư ngụ của mình.
Một gia đình người Vàng trước nơi cư ngụ của mình.

“Dân Phi châu gọi họ là “người Vàng”, do họ thường bôi lên người thứ bột tro màu vàng đặc trưng - G. Kirner kể - Tôi nghe nói bộ tộc Ovahimba có một tập tục cúng đất rất kỳ thú và tôi muốn được nhìn thấy tận mắt”. Ông liền cắt phép không lương và bay tới thủ đô Windhoek của Namibia: “Phải có người dẫn đường mới giúp tôi tìm ra sắc người Vàng này, bởi họ ngụ cách Windhoek khoảng 1.000km về phía bắc, trong vùng Opula (sơn cùng thủy tận theo thổ ngữ Namibia).

Đầu tiên G. Kirner và người dẫn đường cùng với phiên dịch sử dụng xe hơi thuê, 3 ngày sau họ chuyển qua cưỡi lừa nhằm lần theo dấu vết của sắc dân người Vàng quá ít ỏi ấy. “Tôi như chợt rơi vào thời kỳ đồ đá. Mọi người ở đấy sống trong những căn lều trộn từ đất sét với phân bò phơi khô. Họ sống chủ yếu bằng chăn nuôi. Uống sữa dê cùng thức ăn hàng ngày là củ mài - ẩn dưới những lớp đất cằn cỗi”, nhà thám hiểm can đảm cho biết.

Tù trưởng bộ lạc Ovahimba.
Tù trưởng bộ lạc Ovahimba.

Trước khi G. Kirner được phép sống giữa đám người Vàng trọn cả 3 tháng, ông phải có những cuộc nói chuyện dai dẳng với “Người giữ mưa của bộ lạc”, tức viên tù trưởng tối cao. “Các món quà mà tôi chở từ Windhoek tới, gồm những bao muối và các loại tân dược bình thường nhất, cuối cùng đã thuyết phục được vị thủ lĩnh của bộ tộc người Vàng”, G. Kirner kể tiếp.

Nhưng điều bí mật nhất là sắc tộc “người Vàng” Ovahimba từ đâu đến? Hiển nhiên họ không phải là dân Phi châu thuần túy, bởi họ không có những nét đặc trưng theo truyền thống của người da đen. Nhiều nhà nhân chủng học sành sỏi đều nêu giả thuyết, rằng người Vàng có xuất xứ từ Vương quốc Swabia ở Âu lục, rồi miệt mài hành trình về phía tây nam xa xôi để kiến tạo vùng đất mới. Còn chính bộ tộc đầy bí ẩn này lại tin rằng người ngoài hành tinh đã tạo ra đất nước họ…

Do 7 năm nay trong vùng Opula không có lấy một giọt mưa, bộ lạc người Vàng Ovahimba đinh ninh rằng những thế lực độc ác đã xua đuổi vị thần Mucuru (thần Phong lưu) rời bỏ họ.

“Sau đó viên tù trưởng kể cho tôi về lễ cúng đất sẽ được tổ chức vào rằm tháng tới - G. Kirner kể tiếp - Và chỉ có giới thành viên trong bộ lạc mới được tham dự”. Còn nếu vị doanh gia từ tận nước Đức xa xôi muốn có mặt, thì trước hết ông phải làm lễ biến mình thành người Vàng đã. “Trong thời gian cử hành nghi lễ độc đáo này, vị già làng đưa cho tôi cặp mắt dê sống. Dạ dày tôi như muốn lộn mửa, nhưng cuối cùng cũng tiêu hóa được chúng…”.

Nhảy múa mừng lễ trưởng thành.
Nhảy múa mừng lễ trưởng thành.

Khi thiếu nhi trong bộ lạc sắp làm lễ trưởng thành theo tín ngưỡng, chúng được gửi ra đồng cùng với các đàn gia súc trong thời gian một kỳ trăng tròn. Chỉ có tù trưởng - già làng - thầy lang tới thăm và dạy chúng cách làm thuốc chữa bệnh, cũng như cách chăn dắt súc vật. Sau đó là lễ trưởng thành như với thiếu nữ kể trên. Lúc này mọi nam thanh nữ tú được công nhận là những “thành viên chính thức” của bộ lạc người Ovahimba.

Xung quanh khu vực người Vàng Ovahimba sinh sống, người ta đã tìm thấy vàng và kim cương. Những tay “thợ săn đầu người” man rợ đã mò đến đây, đốt phá lều của dân Ovahimba và đầu độc nguồn nước của họ bằng hóa chất diệt cỏ DDT cực mạnh, nhằm mục đích chiếm lấy những mỏ kim loại quý nằm dưới bàn chân của người Vàng bao đời nay. Nếu tình hình cứ tiếp tục như vậy, bộ lạc người Ovahimba dần dà sẽ lâm vào cảnh tuyệt chủng…

Quang Phú (theo Der Spiegel)

Các tin khác

Khi robot vi phạm pháp luật, ai chịu trách nhiệm?

Khi robot vi phạm pháp luật, ai chịu trách nhiệm?

Cảnh sát thành phố Cologne, miền Tây nước Đức, xác nhận họ đang tiến hành điều tra vụ việc liên quan đến một robot hình người (humanoid robot) bị cáo buộc có hành vi đụng chạm không phù hợp với thiếu nữ 16 tuổi trên đường phố. Vụ việc không chỉ thu hút sự chú ý bởi tính chất bất thường mà còn đặt ra vấn đề về trách nhiệm pháp lý khi máy móc được sử dụng để thực hiện hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Đa Nhim, dòng sông của những huyền tích

Đa Nhim, dòng sông của những huyền tích

Dòng Đa Nhim khởi nguồn từ phía bắc đỉnh núi Gia Rich của dãy Langbiang, đổ về xuôi theo những cánh rừng già của đại ngàn Nam Tây Nguyên. Trên dòng chảy dài hàng trăm cây số, dòng sông đã tạo nên những thác ghềnh kỳ vĩ như thác Jraiblian, thác Liên Khương, thác Pongour… cùng lòng hồ mênh mông của công trình thủy điện Đa Nhim, trước khi hợp lưu với dòng Đạ Dâng thành sông Đồng Nai rộng lớn.

Cố đô Krakow - nơi lưu giữ ký ức

Cố đô Krakow - nơi lưu giữ ký ức

Chúng tôi đến cố đô Krakow, kinh đô văn hóa và chính trị quan trọng nhất của Ba Lan, vào những ngày chớm thu. Khí hậu mùa này ở Đông Âu thật tuyệt, khí trời mát lành, thanh khiết; những hàng cây đang nhẹ nhàng chuyển màu khiến khung cảnh đầy chất thơ.

Khi làn sóng đô thị hóa xóa sổ bản sắc văn hóa tại Harlem

Khi làn sóng đô thị hóa xóa sổ bản sắc văn hóa tại Harlem

Dọc theo Đại lộ Malcolm X và Phố 125, trái tim văn hóa của người Mỹ da màu tại New York đang trải qua cơn biến động dữ dội. Quá trình đô thị hóa, thúc đẩy bởi các tập đoàn bất động sản và các dự án mở rộng, đang đẩy lùi cư dân bản địa cùng doanh nghiệp truyền thống. Ghi nhận thực địa tại Harlem năm 2026 cho thấy bóng ma thay thế dân cư đang xóa sổ dần những giá trị cốt lõi, biến thánh địa Khai sáng Harlem thành thương phẩm xa xỉ ngoài tầm với của chính những người gây dựng nên nó.