Với trẻ em, phong bao mừng tuổi thể hiện sự trìu mến, ưu ái, mong muốn các em chóng lớn, ngoan ngoãn, học hành giỏi giang. Bởi thế, việc mừng tuổi luôn đi kèm những lời chúc tốt đẹp và ý nghĩa. Xưa, tiền mừng tuổi thường là một món tiền nhỏ tượng trưng, ít mang giá trị vật chất. Món tiền mừng tuổi được nâng niu, giữ gìn cẩn thận. Có khi lũ trẻ mất hàng tuần, hàng tháng để tính toán, trăn trở xem nên dùng nó để mua gì.
Trẻ con ngày xưa có bao giờ được cầm tiền, được tiêu tiền, trừ những món tiền mừng tuổi quý giá ấy. Còn những chiếc phong bao giấy điều thì được cất giữ như những kỷ vật thiêng liêng. Thỉnh thoảng lũ trẻ lại mở ra, ngắm nghía và mong chờ Tết đến,
Bây giờ, thật mừng là nét đẹp mừng tuổi vẫn còn trong mỗi cái Tết cổ truyền của chúng ta, nhưng ở đây đó phong tục ấy đã có phần biến tướng. Giá trị vật chất của phong bao được nâng cao, được coi trọng. Nghi thức mừng tuổi, vì thế diễn ra cũng hết sức chóng vánh, chiếu lệ và hình thức. Không ít người chỉ biết mở ví, rút tiền rồi ấn bừa vào tay con trẻ, với một câu hết sức chung chung: mừng tuổi cháu này! Không có lời chúc tốt lành và chân thực nào nữa. Không có mong muốn tốt đẹp nào được gửi gắm qua việc mừng tuổi nữa.
Có những lúc, nhìn mọi người mừng tuổi vội vã như trả nợ, thấy thật buồn! Và dường như trẻ con bây giờ cũng đã quen với những việc như thế. Chúng cũng đong đếm giá trị của mỗi phong bao qua mệnh giá tiền, qua số lượng tiền.
Tôi có thầy giáo dạy Văn từ thuở học cấp 2. Tết năm nao thầy cũng tỉ mẩn ngồi tự làm phong bao mừng tuổi cho con cháu, cho học trò bằng những tấm giấy điều thật đẹp. Thầy tự tay cắt giấy, dán giấy, rồi tự tay vẽ lên từng phong bao những hình vẽ ngộ nghĩnh thầy tự nghĩ ra. Với lũ con cháu, học trò là con gái, thầy thường vẽ hoa lá trên phong bao. Với bọn con trai, thầy vẽ những con vật ngộ nghĩnh dễ thương. Trong mỗi phong bao, bên cạnh món tiền nho nhỏ chỉ mang ý nghĩa tượng trưng, còn có một mảnh giấy ghi lời chúc của thầy. Không lời chúc nào giống nhau. Lời chúc nào cũng chứa đựng những điều tốt đẹp nhất. Lũ học trò lau nhau không bao giờ tiêu những đồng tiền mừng tuổi của thầy. Với chúng tôi, đó là những đồng - tiền - thiêng.
Bây giờ, phong bao làm sẵn bán nhiều và đẹp lắm, mẫu mã đa dạng, in nhũ vàng lấp lánh. Thế nhưng, với số đông cả người lớn lẫn trẻ con, nó cũng chỉ đơn giản như một chiếc phong bì đựng tiền. Rất nhiều cháu bé nhận phong bao mừng tuổi rồi thản nhiên rút tiền ra đếm ngay trước mặt khách. Tiền nhiều thì các cháu vui vẻ. Tiền ít thì có vẻ kém vui. Chiếc phong bao bị vứt ngay lập tức, còn tiền thì gộp vào trong túi. Có cháu còn giở cả nắm tiền ra, hí hửng khoe với người lớn mình có bao nhiêu tiền. Xin đừng vội trách trẻ con. Có lẽ điều đáng buồn ấy bắt nguồn từ chính người lớn chúng ta. Không biết tự khi nào, chúng ta đã quên đi ý nghĩa chính của việc mừng tuổi ngày Tết?
