Chủ đề biển đảo và trách nhiệm của người cầm bút

Phác họa một chân dung Trường Sa bằng tác phẩm văn học

Phỏng vấn nhà văn Nguyễn Xuân Thủy.

- Là người lính đã từng làm nhiệm vụ ở Trường Sa, anh đã viết tiểu thuyết “Biển xanh màu lá” và nhiều truyện ngắn có chủ đề người lính - biển - đảo. Từ khi nào anh có ý tưởng kể những câu chuyện về Trường Sa cho các em nhỏ nghe? Thông qua cuốn sách “Tôi kể em nghe chuyện Trường Sa” vừa được Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành, anh có thông điệp gì muốn chuyển tải đến các bạn đọc nhỏ tuổi?

+ Ý tưởng viết một tập sách về Trường Sa dành cho các em nhỏ được nhen nhóm trong tôi khi nhà văn Nguyễn Thúy Loan - Trưởng Ban biên tập sách văn học, Nhà xuất bản Kim Đồng, cũng là một người bạn của tôi, động viên tôi viết về Trường Sa cho những bạn đọc nhỏ tuổi. Lẽ ra sách phát hành từ năm 2010, nhưng vì Nhà xuất bản muốn chăm chút cho hình vẽ minh họa đẹp, ưng ý, nên đến đầu năm 2011 “Tôi kể em nghe chuyện Trường Sa” mới đến tay bạn đọc. Thông qua cuốn sách, tôi muốn nói với các em nhỏ một thông điệp, rằng Trường Sa rất gần gũi, chứa đựng rất nhiều điều kỳ thú, và để gìn giữ, bảo vệ nó không chỉ là việc của các chú bộ đội. Tôi muốn mỗi công dân nhỏ tuổi sẽ có một hình dung về Trường Sa theo cách của mình. Các em sẽ có một Trường Sa trong ý nghĩ, một Trường Sa của riêng mình.

- “Tôi kể em nghe chuyện Trường Sa” là một cuốn sách hấp dẫn về Trường Sa  dành cho các em nhỏ. Tôi nghĩ rằng, những cuốn sách như vậy rất cần cho trẻ em, để giáo dục cho các em lòng tự hào và ý thức giữ gìn biển đảo của Tổ quốc. Về điều này, anh có gì muốn chia sẻ với bạn đọc chăng?

+ Không chỉ trẻ em mới cần giáo dục lòng tự hào và ý thức giữ gìn biển đảo mà cả người lớn cũng thế. Tôi mong qua cuốn sách, bạn đọc có thêm những thông tin, những câu chuyện về Trường Sa, có ý niệm rõ ràng về vùng đất xa xôi của Tổ quốc. Bởi ngay với người lớn, không phải ai cũng có cơ hội được ra Trường Sa, và dù có may mắn được ra Trường Sa thì với một chuyến đi ngắn ngủi như thế cũng không thể có cảm nhận đầy đủ về vùng đất thiêng này. Tôi không dám khẳng định “Tôi kể em nghe chuyện Trường Sa” là một cuốn sách hấp dẫn, nhưng ít nhất nó cũng phác họa được một “chân dung” Trường Sa, ít nhất các em cũng hiểu hơn về vùng biển đảo này sau khi đọc cuốn sách.

- Biển, đảo và những kỷ niệm về những tháng ngày sống, chiến đấu ở Trường Sa có ý nghĩa như thế nào trên những trang viết của anh?

+ Tôi đã có những năm tháng được sống trong không gian biển đảo. Đó là một vốn quý trong hành trang văn chương của tôi sau này. Trường Sa luôn là đề tài máu thịt, là đề tài ưu tiên số một trong sáng tác của tôi. Đến nay tôi đã in 6 cuốn sách thì trong đó có 2 cuốn là về Trường Sa. Viết về người lính, đặc biệt là về đời sống lính đảo mà không có những trải nghiệm, không hiểu từng chân tơ kẽ tóc về họ thì tác phẩm sẽ xa rời đời sống, sẽ không được chính những người lính đảo đón nhận chứ đừng nói đến chuyện khắc họa được hình tượng văn học hay những kỳ vọng lớn lao. Có thể nói, nếu không có hai năm làm nhiệm vụ tại Trường Sa, chưa chắc tôi đã đi theo nghề văn và gắn bó dài lâu với nó...

- Ở Trường Sa, điều gì ám ảnh anh nhất mà anh tin rằng nó sẽ còn trở đi trở lại trên những trang viết của mình?

+ Đó lại là những điều bình dị nhất, gần gũi nhất trong đời sống nhưng cũng mang tính người nhất. Có thể chỉ là cái cựa mình khó ngủ giữa đêm khuya của chàng lính đảo vào ngày biển lặng, có thể chỉ là điếu thuốc chia đôi, có thể chỉ là đôi giày vẹt gót người về đất liền để lại cho người ở đảo, có thể chỉ là một ánh mắt xa ngái hướng về phía đất liền... Ở nơi khó khăn gian khổ nhất, ác liệt nhất nó cũng giống như một liều thuốc thử để thấy những dũng cảm bao dung, những yếu đuối đớn hèn. Sự cách biệt đất liền - hải đảo cũng là thuốc thử cho tình yêu đôi lứa, cho tình chồng nghĩa vợ, cho sự chung thủy của những vọng phu thời hiện đại. Đừng nghĩ ở Trường Sa thì chỉ có chuyện Trường Sa, chỉ có biển trời mây gió, ở Trường Sa vẫn đau đáu những câu chuyện đất liền, những câu chuyện muôn thuở của con người. Những điều ấy chắc chắn sẽ còn xuất hiện trong tác phẩm của tôi.

- Theo anh, đâu là trách nhiệm của những người làm nghệ thuật trong việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân về vị trí, vai trò của biển đảo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc?

+ Tôi nghĩ mỗi người dân Việt Nam đều ý thức rất rõ chủ quyền lãnh thổ và lòng tự tôn dân tộc, khi chủ quyền bị xâm phạm họ sẽ chẳng thể làm ngơ. Mỗi người bằng những việc làm khác nhau sẽ có những đóng góp khác nhau cho đất nước. Với những người cầm bút, hãy cứ viết bằng trái tim và khối óc, bằng tình cảm và lý trí của một người con với Tổ quốc, với nhân dân mình. Những người lính nơi biển khơi hải đảo có cây súng để thể hiện trách nhiệm công dân và tình yêu Tổ quốc, thì giới cầm bút có cây bút, có bàn phím để thể hiện tình cảm thiêng liêng đó, hãy bằng tác phẩm của mình để cùng nhân dân đấu tranh vì chính nghĩa và tự tôn dân tộc.

- Xin cảm ơn nhà văn Nguyễn Xuân Thủy

Vũ Quỳnh Trang (thực hiện)

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.