“Kể cả 10 ông thanh tra thực phẩm đi kiểm tra một lúc cũng khó mà phát hiện được hành vi vi phạm của người chế biến thực phẩm nếu họ cố tình. Vì chỉ cần thanh tra vừa quay lưng đi, ông chủ đã lén bỏ ngay một nhúm hàn the vào đống nguyên liệu làm giò chả mà không ai có thể phát hiện được. Giám sát phụ gia thực phẩm (PGTP) không an toàn vẫn là một thách thức rất lớn. Hiệu quả của công tác kiểm tra hiện nay không thể trông chờ vào việc thay đổi nhận thức và hành vi của người kinh doanh, mà còn phụ thuộc rất lớn vào ý thức chọn lựa mua thực phẩm của NTD, của chính người phụ nữ xách giỏ đi chợ hàng ngày”, Phó Cục trưởng Cục ATVSTP - Bộ Y tế Nguyễn Thanh Phong đã nhấn mạnh tại Hội thảo “Phụ nữ nói không với phụ gia thực phẩm không an toàn” tại TP Hồ Chí Minh ngày 24/8.
Theo TS Thanh Phong, tại Việt Nam theo qui định của Bộ Y tế thì việc sử dụng PGTP phải nằm trong danh mục cho phép, với việc công bố tiêu chuẩn, có nguồn gốc, xuất xứ. Việt Nam hiện có khoảng 20 công ty chuyên nhập khẩu chính ngạch PGTP từ Mỹ, Pháp, Thụy Sỹ, Thái Lan, Indonesia, Trung Quốc, trong đó xuất xứ từ Trung Quốc chiếm 30%. Thế nhưng, việc nhập lậu PGTP là không kiểm soát được mà khi vào thị trường Việt Nam thường được tiêu thụ tại cơ sở nhỏ lẻ, các cơ sở tập trung chủ yếu ở TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Bình Dương, Đồng Nai. Ngay tới Cục ATVSTP cũng không thể nắm được hiện trên thị trường có bao nhiêu loại PGTP.
Tại chợ Kim Biên (TP Hồ Chí Minh) năm 2011 kiểm tra 17 quầy sạp kinh doanh PGTP dù đã có khá nhiều tiến bộ đáng kể sau khi với sự vào cuộc tích cực của UBND, Ban quản lý chợ, 17 quầy đã có giấy chứng nhận đủ điều kiện VSATTP, tuy nhiên việc ghi nhãn vẫn còn vi phạm. Qua kiểm tra tình hình sử dụng PGTP từ 3 năm nay tại phía Bắc vẫn còn 15,6% mẫu dương tính với hàn the trong sản phẩm: phở, bánh giò; 12,5% mẫu chất bảo quản vượt ngưỡng cho phép trong nước giải khát và 12% mẫu có phẩm màu kiềm có trong nước giải khát và mì ăn liền. Tại phía Nam qua kiểm tra cũng phát hiện tới 17,2% mẫu thực phẩm dương tính với Formol (nhất là trong tôm tươi, trong bún)…
Theo các chuyên gia thực phẩm, nếu sử dụng quá liều, PGTP có thể gây ngộ độc cấp tính ở liều cao, gây ngộ độc mãn tính ở liều thấp. Người ta đã tính chỉ cần 1g hàn the có thể gây cho bệnh nhân bị tiêu chảy, nôn mửa,… với 15g hàn the là gây tử vong. Nếu ngộ độc PGTP ở liều thấp thì không có biểu hiện lâm sàng ngay nhưng 15% các chất PGTP này sẽ bị tích luỹ ở mô mỡ, mô thần kinh của người ăn phải và tác động lâu dài dẫn đến việc bệnh nhân bị giảm cân, rụng tóc, suy thận.
“Điều tra trong năm 2011 cho thấy, 42% người kinh doanh, và 68% người tiêu dùng Việt Nam hiểu biết chưa đúng về PGTP. Vấn đề là cần làm thay đổi các “tỉ lệ” đáng ngại này. Nếu “không có người bán thì tất yếu không có người mua”, bà Lưu Thị Lý – Ban quản lý chợ Nguyễn Tri Phương phát biểu.
Bà Lý cho biết, chợ Nguyễn Tri Phương hiện có 630 quầy sạp kinh doanh thực phẩm, trong đó các quầy thực phẩm tươi sống, rau quả tươi chiếm hơn một nửa. Chợ đã tiến hành tập huấn VSATTP cho chị em tiểu thương trong chợ, tuy nhiên theo bà Lý, từ trước tới nay “nói nhiều”, truyền thông nhiều mà thiếu chế tài. Do đó phải phạt thật nặng nếu hộ kinh doanh nào vi phạm như dùng hàn the cho vào giò chả, hàn the cho vào bánh cuốn, cho vào bò viên, hay urê cho vào mực tươi, ướp cá… thì mới đủ sức răn đe.
Chỉ đạo tại hội thảo, bà Trần Thanh Bình, Phó Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam cho rằng, là lực lượng lao động đang có mặt trên tất cả các lĩnh vực liên quan đến ATVSTP, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong sản xuất, chế biến, kinh doanh và tiêu dùng thực phẩm. Họ là người trực tiếp chăm lo sức khỏe, cuộc sống gia đình thông qua bữa ăn hàng ngày. Vì vậy được cung cấp thông tin, kiến thức khoa học, phụ nữ sẽ phát huy hiệu quả trong sản xuất, chế biến, kinh doanh, quảng bá và sử dụng thực phẩm an toàn, chắc chắn sẽ tạo được những chuyển biến quan trọng trong việc giải quyết các vấn đề đảm bảo chất lượng VSATTP
