Những nội dung mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của nhà nước

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước (TNBTCNN) đã được Quốc hội khóa XVI thông qua tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Đây là bước hoàn thiện thể chế rất quan trọng; kịp thời thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và bộ máy nhà nước sau sắp xếp, phù hợp với việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khắc phục được những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn; bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức, nâng cao chất lượng thi hành công vụ.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc giới thiệu những nội dung cơ bản của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TNBTCNN tại cuộc họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc giới thiệu những nội dung cơ bản của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật TNBTCNN tại cuộc họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố các luật.

Theo đó, về nguyên tắc bồi thường của Nhà nước, Luật quy định: “Việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của Luật này, trừ trường hợp Quốc hội có quy định khác về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong các lĩnh vực quy định tại Điều 1 của Luật này” nhằm đáp ứng các yêu cầu sau: Chủ thể quyết định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước khác với Luật TNBTCNN là Quốc hội; phạm vi TNBTCNN của Nhà nước được Quốc hội quyết định phải nằm trong giới hạn 3 lĩnh vực được quy định tại Điều 1 của Luật TNBTCNN (quản lý hành chính, tố tụng và thi hành án) và là trường hợp chưa được quy định tại Chương II (gồm các điều 17, 18, 19, 20 và 21) của Luật TNBTCNN; bảo đảm tính cụ thể, rõ ràng, sự đồng bộ, thống nhất trong nội tại của Luật TNBTCNN và không tạo nên cách hiểu khác nhau. Trong trường hợp này, các quy định có liên quan của Luật TNBTCNN (như căn cứ xác định TNBTCNN; thiệt hại được bồi thường; quyền, nghĩa vụ của cá nhân, tổ chức bị thiệt hại; cơ quan giải quyết bồi thường; thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường...) được áp dụng đầy đủ và đồng bộ để xem xét TNBTCNN.

Bên cạnh đó, Luật sửa đổi nguyên tắc lựa chọn cơ quan giải quyết bồi thường trong hoạt động tố tụng hình sự theo hướng người yêu cầu bồi thường có thể đề nghị cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại giải quyết hoặc đề nghị Tòa án giải quyết, tương tự như trong hoạt động quản lý hành chính và thi hành án nhằm bảo đảm tối đa quyền của cá nhân, tổ chức bị thiệt hại.

Về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong hoạt động quản lý hành chính, nhằm thể chế hóa Quy định số 231-QĐ/TW, Luật bổ sung quyền được Nhà nước bồi thường cho người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân của họ khi cơ quan có thẩm quyền không áp dụng, áp dụng không kịp thời hoặc không đúng biện pháp bảo vệ gây thiệt hại; đồng thời, Luật bổ sung một số hành vi làm phát sinh TNBTCNN trong hoạt động quản lý hành chính để khắc phục vướng mắc trong thực tiễn và sửa đổi, bổ sung một số điểm, khoản để bảo đảm thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật.

Về cơ quan giải quyết bồi thường, Luật sửa đổi một số quy định về cơ quan giải quyết bồi thường để phù hợp với sự sắp xếp tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền địa phương hai cấp; bổ sung cơ quan có thẩm quyền áp dụng biện pháp bảo vệ người tố cáo, người đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và người thân là cơ quan giải quyết bồi thường; cập nhật tên gọi các cơ quan nhà nước để thống nhất với pháp luật hiện hành có liên quan.

Về trình tự, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường, Luật tập trung sửa đổi cơ bản, toàn diện các quy định về thành phần hồ sơ, thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường, trong đó chú trọng quyền, lợi ích hợp pháp của người yêu cầu bồi thường. Ví dụ như cơ quan giải quyết bồi thường phải ra quyết định giải quyết bồi thường trong mọi trường hợp (kể cả trường hợp thương lượng thành hoặc không thành), có trách nhiệm tự thu thập văn bản làm căn cứ yêu cầu bồi thường (có sẵn trong hồ sơ, cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước) mà không yêu cầu người yêu cầu bồi thường cung cấp; trách nhiệm chuyển hồ sơ yêu cầu bồi thường cho cơ quan nhà nước khác giải quyết theo thẩm quyền mà không yêu cầu người dân phải thực hiện lại quy trình nộp hồ sơ yêu cầu bồi thường; xác định thương lượng là quyền của người yêu cầu bồi thường nhưng không phải là nghĩa vụ bắt buộc phải thực hiện… Bên cạnh đó, Luật cũng đã quy định cụ thể trình tự thực hiện giải quyết lại yêu cầu bồi thường để tạo sự thuận lợi, thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.

Về kinh phí bồi thường và thủ tục chi trả, Luật quy định về quy trình, thủ tục về cấp kinh phí bồi thường và thủ tục chi trả trên cơ sở phù hợp với Luật Ngân sách nhà nước và bảo đảm đơn giản hóa tối đa. Việc chi trả được thực hiện trong một khoảng thời gian rất ngắn: cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại sử dụng kinh phí được cấp từ đầu năm để thực hiện chi trả mà không cần làm thủ tục đề nghị cấp kinh phí bồi thường; trong thời gian 2 ngày làm việc kể từ ngày quyết định giải quyết bồi thường có hiệu lực, cơ quan trực tiếp quản lý người thi hành công vụ gây thiệt hại phải thông báo cho người yêu cầu bồi thường về việc chi trả tiền bồi thường.

Về trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ gây thiệt hại, Luật bổ sung căn cứ giảm mức hoàn trả, miễn hoàn trả đối với người thi hành công vụ thực hiện đề xuất đổi mới, sáng tạo và một số trường hợp cụ thể như lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo; lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn; bổ sung quy định xử lý trường hợp Hội đồng không xác định được đầy đủ các nội dung khi xem xét trách nhiệm hoàn trả.

Về trách nhiệm quản lý nhà nước và trách nhiệm của các cơ quan, Luật quy định nguyên tắc Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về công tác bồi thường nhà nước trên phạm vi cả nước; Bộ Tư pháp là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất thực hiện quản lý nhà nước; Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước tại địa phương với các nhiệm vụ, quyền hạn cụ thể; bổ sung nhiệm vụ chỉ đạo thực hiện chuyển đổi số trong công tác bồi thường nhà nước và phân quyền một số nhiệm vụ quản lý nhà nước cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.

Về sửa đổi, bổ sung một số điều của luật có liên quan, Luật sửa đổi khoản 1 Điều 5 của Luật Phòng, chống tham nhũng để thể chế hóa quyền của người đấu tranh chống tham nhũng theo Quy định số 231-QĐ/TW; sửa đổi điểm n khoản 1 Điều 37 và điểm g khoản 1 Điều 38 của Luật Quản lý thuế để bảo đảm sự thống nhất với Luật TNBTCNN.

Về quy định chuyển tiếp, Luật quy định trường hợp yêu cầu bồi thường đã được thụ lý trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành mà chưa giải quyết hoặc đang giải quyết thì tiếp tục áp dụng Luật TNBTCNN năm 2017 để giải quyết.

Tuy nhiên, kể từ ngày Luật có hiệu lực thi hành, đối với những công việc, thủ tục chưa có kết quả giải quyết thì cơ quan giải quyết bồi thường áp dụng quy định có lợi hơn cho người yêu cầu bồi thường, người thi hành công vụ có trách nhiệm hoàn trả theo quy định của Luật này để giải quyết, trừ trường hợp người yêu cầu bồi thường, người thi hành công vụ có trách nhiệm hoàn trả đề nghị không áp dụng quy định đó.

Nguyễn Hương

Các tin khác

Cảnh sát cơ động Công an TP Đà Nẵng: Từ thao trường đến những công trình nghĩa tình

Cảnh sát cơ động Công an TP Đà Nẵng: Từ thao trường đến những công trình nghĩa tình

Từ thao trường rèn quân đến những công trình nghĩa tình nơi cơ sở, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát cơ động (CSCĐ) Công an TP Đà Nẵng luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tụy vì Nhân dân phục vụ. Bằng những việc làm thiết thực như xây nhà cho hộ nghèo, hỗ trợ công trình dân sinh, tích cực hành quân dã ngoại, bám sát địa bàn, CBCS đã lan tỏa sâu sắc tinh thần “Ba Nhất” – kỷ luật nhất, trung thành nhất, gần dân nhất, góp phần thắt chặt tình quân – dân.

Nam Đà đẩy nhanh giải ngân vốn xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an sinh và an ninh cơ sở

Nam Đà đẩy nhanh giải ngân vốn xây dựng nông thôn mới, bảo đảm an sinh và an ninh cơ sở

Ngày 17/11, UBND xã Nam Đà (Lâm Đồng) cho biết, địa phương đang đẩy nhanh tiến độ giải ngân nguồn vốn thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2026. Nguồn lực này được ưu tiên đầu tư hạ tầng giao thông, duy tu các công trình dân sinh và ứng dụng công nghệ trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự tại địa bàn nông thôn.

Nghệ An rực rỡ sắc màu Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc

Nghệ An rực rỡ sắc màu Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc

Những ngày trong tháng 11, khắp các bản làng, thôn xóm trên quê hương Nghệ An lại rộn ràng không khí Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc gắn với Ngày Văn hóa Việt Nam năm 2026. Không chỉ là dịp gặp gỡ, giao lưu, ngày hội còn là nơi hội tụ sức mạnh lòng dân, lan tỏa những giá trị văn hóa truyền thống và khơi dậy động lực xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.

Xử lý nghiêm vụ khuyên đừng ăn cua… vì nghiệp chướng!

Xử lý nghiêm vụ khuyên đừng ăn cua… vì nghiệp chướng!

Chiều tối 16/11, UBND tỉnh Cà Mau có văn bản giao Sở VH-TT&DL chủ trì phối hợp Công an tỉnh, Sở NN&MT khẩn trương kiểm tra, xử lý nghiêm thông tin liên quan đến clip “khuyên đừng ăn cua”... vì tạo nghiệp, lan truyền trên mạng xã hội.

Ưu tiên 103 dự án với số vốn kêu gọi đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng

Ưu tiên 103 dự án với số vốn kêu gọi đầu tư hàng chục ngàn tỷ đồng

UBND tỉnh Quảng Trị vừa ban hành Quyết định số 4950/QĐ-UBND về việc phê duyệt danh mục 103 dự án ưu tiên kêu gọi đầu tư tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2026 - 2030. Theo đó các dự án thuộc 7 lĩnh vực trọng điểm như logistics, du lịch, dịch vụ và thương mại, nông nghiệp xanh, nông nghiệp công nghệ cao…

TP Hồ Chí Minh xử lý nghiêm hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội

TP Hồ Chí Minh xử lý nghiêm hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội

Thời gian qua, Bảo hiểm xã hội (BHXH) TP Hồ Chí Minh đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan Công an, Viện kiểm sát nhân dân trong phát hiện, xử lý những vi phạm liên quan tới lĩnh vực BHXH, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động, góp phần bảo đảm an sinh xã hội trên địa bàn.

Khách nước ngoài thích thú tham quan nơi lưu giữ nghề dệt thổ cẩm của bà con dân tộc thiểu số.

Nam Đà tập trung phát triển con người có lối sống tốt đẹp

Với tổng kinh phí hơn 5,8 tỷ đồng từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa, xã Nam Đà (Lâm Đồng) đang tập trung triển khai các nhiệm vụ xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp, đồng thời hoàn thiện hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở, tạo dựng môi trường sinh hoạt văn hóa lành mạnh trong cộng đồng.

Phía sau chuyện một tháng 3 lần phường ven kênh cảnh báo về triều cường

Phía sau chuyện một tháng 3 lần phường ven kênh cảnh báo về triều cường

Thời điểm này thời tiết ở khu vực TP Hồ Chí Minh đã bước vào mùa khô, các trận mưa lớn gây ngập đã giảm mạnh nhưng chỉ trong vòng 1 tháng trở lại đây, Phòng Kinh tế - Hạ tầng và Đô thị phường An Hội Tây đã 3 lần phải phát đi khuyến cáo về tình trạng triều cường dâng cao gây nguy cơ ngập, lụt trên địa bàn…

Lan tỏa những công dân số tích cực

Lan tỏa những công dân số tích cực

Từ sử dụng dịch vụ công trực tuyến, góp ý xây dựng pháp luật trên nền tảng số đến hướng dẫn người khiếm thị ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), những công dân số tiêu biểu đang góp phần đưa chuyển đổi số vào đời sống bằng những việc làm thiết thực.

Chủ động phòng bệnh, vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn

Chủ động phòng bệnh, vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn

Ngày 14/11, tại TP Hồ Chí Minh, Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam phối hợp tổ chức “Ngày hội Sức khỏe Gia đình” với chủ đề “Vì một Việt Nam khỏe mạnh hơn”. Chương trình hướng đến mục tiêu đưa các dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần hơn với người dân, đặc biệt là những nhóm đối tượng còn gặp khó khăn trong việc tiếp cận dịch vụ y tế.

Tăng cường liên ngành, giữ gìn đa dạng sinh học bán đảo Sơn Trà

Tăng cường liên ngành, giữ gìn đa dạng sinh học bán đảo Sơn Trà

Không chỉ là “lá phổi xanh” của Đà Nẵng, bán đảo Sơn Trà còn là mái nhà của nhiều loài động vật hoang dã quý hiếm, là điểm dừng chân của các loài chim di cư và vùng biển giàu nguồn lợi tự nhiên. Thế nhưng, những chiếc bẫy cùng với hoạt động săn bắt chim, thú và các phương thức khai thác thủy sản tận diệt vẫn đang đặt ra nguy cơ đối với hệ sinh thái đặc biệt này.

Chung tay bảo vệ động vật hoang dã ở Lâm Đồng

Chung tay bảo vệ động vật hoang dã ở Lâm Đồng

Không chỉ tuần tra, xử lý các đối tượng sử dụng súng tự chế, bẫy và những phương tiện tận diệt để săn bắt động vật hoang dã, lực lượng Công an ở Lâm Đồng còn chủ động phối hợp với kiểm lâm, chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân chung tay bảo vệ các loài động vật rừng.

Xã Nam Đà bàn giao bò, dê sinh sản để hỗ trợ các gia đình trong diện được thụ hưởng.

Nam Đà đa dạng hóa sinh kế, tạo động lực giảm nghèo bền vững

Với phương châm hỗ trợ đúng đối tượng, sát điều kiện sản xuất và khả năng của từng hộ dân, xã Nam Đà, tỉnh Lâm Đồng đang tập trung triển khai nhiều mô hình phát triển sản xuất, tạo sinh kế ổn định, từng bước nâng cao thu nhập cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ mới thoát nghèo.