Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học

Gần 2.000 phông lưu trữ cá nhân của các nhà khoa học thuộc nhiều chuyên ngành, hơn 800.000 tài liệu hiện vật, hàng vạn phút ghi âm đang lưu trữ bảo quản tại hệ thống kho của MEDDOM (Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam và Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam).

Được thành lập từ năm 2008, với chức năng nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị di sản của các nhà khoa học Việt Nam, MEDDOM được xem là đơn vị tiên phong xác lập quan niệm “di sản của các nhà khoa học”.

Hoạt động với sự tổng hòa của cả ba ngành khoa học: Bảo tàng – Lưu trữ - Thư viện nên mỗi nhóm việc chuyên môn được triển khai tại MEDDOM đều cần sự kết hợp hài hòa. Từ những khối tài liệu hiện vật do các nhà khoa học trao tặng, qua thực tế, các cán bộ, nhân viên (CBNV) từng bộ phận đã hệ thống lại thành những quy trình làm việc. Với nhiều nỗ lực, CBNV MEDDOM đã nhận được sự tin tưởng, ủng hộ của các nhà khoa học và xã hội.

Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học -0
Nghiên cứu viên MEDDOM sẵn sàng đi khắp nơi của Tổ quốc để được gặp gỡ, sưu tầm tư liệu của nhà khoa học.

Chuyện nghiên cứu sưu tầm - Chạy đua với thời gian

Nghiên cứu sưu tầm là công việc trọng tâm tại MEDDOM, các nghiên cứu viên phải tìm hiểu thông tin, tiếp cận và gặp gỡ phỏng vấn, sưu tầm tư liệu của các nhà khoa học. Đối tượng nghiên cứu là những nhà khoa học có đóng góp trong nghiên cứu khoa học và phần lớn họ cũng nắm giữ vị trí quản lí tại các cơ quan, đơn vị. Nghiên cứu về lịch sử cuộc đời của nhà khoa học đòi hỏi nghiên cứu viên phải rèn luyện nhiều kỹ năng, “học một ngành nhưng làm nhiều ngành”.

Luôn sáng tạo, linh hoạt, trăn trở với nhiệm vụ, nghiên cứu viên sẵn sàng đi khắp nơi của tổ quốc để được gặp gỡ, sưu tầm tư liệu của nhà khoa học. Hoạt động nghiên cứu sưu tầm tư liệu đã được triển khai ở nhiều địa bàn: TP Hồ Chí Minh, Thừa Thiên Huế, Nha Trang – Khánh Hòa, Quảng Ninh, Thái Nguyên… Với họ, những chuyến công tác tại là những cuộc chạy đua với thời gian.

Có nhiều buổi sưu tầm tư liệu từ nhà khoa học, khi đóng xong tài liệu thì tiếng chuông đồng hồ điểm 12 giờ đêm. Có khi nghiên cứu viên lại là tình nguyện sắp xếp hồ sơ, thư viện, lên danh mục tài liệu hiện vật giúp gia đình nhà khoa học. Nhiều khối tư liệu cũ, mủn mốc, đã tồn tại qua hai thế kỷ đến nay được các nghiên cứu viên và nhà khoa học, người thân nhà khoa học lật giở lại, sắp xếp và trao tặng MEDDOM. MEDDOM đã tiếp nhận nhiều khối tư liệu của các nhà khoa học có số lượng lớn như: GS Đặng Văn Chung, GS Tôn Thất Tùng, GS Nguyễn Văn Nhân, GS Phạm Đức Dương, GS Đinh Xuân Dũng, GS Vũ Dương Ninh…, trong đó nhiều khối lên tới hàng chục nghìn đầu tài liệu.

Với nhiệm vụ là phóng viên, người nghiên cứu nhưng có khi lại là “xe ôm”, hay “bốc vác”. Câu chuyện về sưu tầm tư liệu của GS. TSKH Nguyễn Thiện Phúc, khi biết tin nhà khoa học vừa bán hàng tạ tài liệu cho người thu mua “đồng nát”, ngay lập tức nghiên cứu viên đã liên hệ và tìm được đơn vị thu mua số tài liệu đó. Sau khi biết được giá trị và ý nghĩa hoạt động của MEDDOM, họ đã trao tặng lại cho nghiên cứu viên toàn bộ số tài liệu.

Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học -0
Mỗi trang tài liệu đều được xử lý kỹ thuật và lưu trữ cẩn thận tại MEDDOM.

Những người phía sau hậu trường

Tiếp cận, sưu tầm tư liệu của nhà khoa học là cả một quá trình, là nghệ thuật đàm phán và thuyết phục. Sau đó câu chuyện lưu trữ, bảo quản tư liệu đó đảm bảo nhất là câu chuyện của những người phía sau hậu trường tại MEDDOM. Đó là những CBNV làm công tác kiểm kê bảo quản, người cầm chìa khóa “tài sản” của MEDDOM. Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận, và khoa học.

Sau khi tiếp nhận tư liệu của nhà khoa học từ các nghiên cứu viên, nhóm kiểm kê viên tiến hành các khâu công việc để làm sạch, loại bỏ bụi bẩn, nấm mốc côn trùng, vi khuẩn…Đa số các khối tài liệu ẩm mốc theo thời gian, do điều kiện khí hậu nhiệt đới của nước ta nên việc lưu trữ tài liệu tại tư gia của nhà khoa học chưa đảm bảo. Sau đó là khâu phân loại, nhập dữ liệu thông tin tài liệu hiện vật lên phần mềm để phục vụ công tác tư liệu hóa, số hóa và quản lý, tra cứu và tìm kiếm tài liệu. Đặc biệt là khâu tổ chức sắp xếp không gian kho theo loại hình để bảo quản khoa học và tiện ích. Hằng ngày, kiểm kê viên theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng duy trì môi trường kho luôn ổn định theo quy chuẩn điều kiện lưu trữ.

Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học -0
Toà nhà Quyển sách tại MEDDOM Park, nơi lưu trữ những tài liệu, hiện vật quý của các nhà khoa học.

Nhớ những ngày chuẩn bị hiện vật cho sự kiện lễ tiếp nhận, hay trưng bày Giải thưởng Hồ Chí Minh, cán bộ làm việc thường ở lại đến khuya để hoàn tất các khâu làm giá đỡ, sắp xếp, đưa hiện vật vào đúng vị trí tủ trưng bày. Anh Đặng Văn Tuấn – Trưởng phòng Kiểm kê bảo quản nói: “Cũng chẳng biết từ lúc, những cán bộ kiểm kê bảo quản - người đứng sau hậu trường như chúng tôi lại có niềm đam mê quên giờ giấc như thế. Có lẽ động lực thúc đẩy duy nhất là làm sao bảo quản tốt nhất các tài liệu hiện vật của nhà khoa học. Trong thời gian giãn cách xã hội, chúng tôi cũng phải đưa ra phương án để tổ chức làm việc tại nhà đối với công tác kiểm kê bảo quản, làm sao để vừa đảm bảo công việc vừa phải trực tiếp tiếp xúc với tài liệu hiện vật. Công việc bảo quản chuyên sâu cần nắm bắt được nhiều kỹ thuật nên cán bộ kiểm kê viên cũng tự đào tạo, tìm hiểu và tham gia các lớp tập huấn chuyên môn của Cục Di sản văn hóa, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia, Bảo tàng… Qua đây đã giúp các kiểm kê viên rút ra những bài học kinh nghiệm”.

“Những công việc thầm lặng ấy trôi theo thời gian, tích cóp từng ngày và rồi tạo nên sự thành công của MEDDOM như ngày hôm nay. CBNV của MEDDOM được các nhà khoa học yêu thương như con, cháu trong nhà, gửi gắm niềm tin. Chúng tôi được nhiều nhà khoa học gắn cho tên yêu thương “những con ong chăm chỉ”. Hiện nay, nhiều nhà khoa học, gia đình nhà khoa học tự sắp xếp tài liệu và liên lạc những “con ong chăm chỉ” đến tiếp nhận về MEDDOM để lưu giữ, bảo quản và phát huy. Đó là niềm hạnh phúc vô bờ bến!”, đại diện MEDDOM chia sẻ.

PV

Các tin khác

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Đánh thức ký ức bằng sắc màu

Tiếc những thước phim, những bức ảnh nhuốm màu thời gian trong những kho tư liệu quý giá, nhiều năm qua, chàng trai trẻ của Thủ đô Hà Nội Viên Hồng Quang miệt mài theo đuổi công việc phục dựng tư liệu lịch sử bằng công nghệ số. Hàng nghìn tư liệu được phục chế, số hoá, đăng tải trên mạng xã hội, thu hút đông đảo người trẻ.

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

“Viên ngọc bích” giữa vịnh Hạ Long lọt top bãi biển đẹp nhất thế giới

Bãi biển Soi Sim (Quảng Ninh) vừa trở thành đại diện duy nhất của Việt Nam góp mặt trong danh sách Corona Beach 100 năm 2026 - bảng xếp hạng những bãi biển đẹp nhất thế giới. Được ví như “viên ngọc bích tĩnh lặng giữa lòng vịnh Hạ Long”, Soi Sim gây ấn tượng nhờ cảnh quan nguyên sơ, hệ sinh thái được bảo tồn và trải nghiệm gần gũi với thiên nhiên.

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Kỳ 3: Những giải pháp lan tỏa trong thời đại số

Trước những tác động mạnh mẽ của không gian mạng đối với đời sống tư tưởng, văn hóa và nhận thức xã hội, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là đấu tranh phản bác các thông tin sai trái, thù địch mà còn phải chủ động lan tỏa các giá trị tích cực, nhân văn và cách mạng bằng những phương thức phù hợp với thời đại số.

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Kỳ 2: Thách thức trên không gian mạng

Trước những thách thức của không gian mạng hiện nay, việc xây dựng và lan tỏa các giá trị văn hóa, văn học mang tính nhân văn, chân thực trở thành yêu cầu cấp thiết trên mặt trận tư tưởng. Văn học về lực lượng CAND không chỉ phản ánh chân thực cuộc đấu tranh bảo vệ ANTT mà còn góp phần khắc họa hình ảnh người chiến sĩ Công an bản lĩnh, nhân văn, vì nhân dân phục vụ.

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

GS.TS Vũ Minh Giang: “V-Film làm phim về thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn”

Là người đảm nhiệm vai trò cố vấn lịch sử cho series phim về triều Trần của V-Film (thuộc Tập đoàn Vingroup), GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, thời Trần là giai đoạn hội tụ những giá trị tiêu biểu của lịch sử Việt Nam. Ông kỳ vọng, dự án sẽ góp phần lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào dân tộc và tạo thêm những sản phẩm có giá trị cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Kỳ 1: Văn học về lực lượng CAND - bộ phận quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, không gian mạng là nơi thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh chóng và tác động trực tiếp đến nhận thức, tư tưởng, tình cảm, hành vi của con người, đặc biệt là thế hệ trẻ. Cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng vì thế không chỉ diễn ra trên lĩnh vực chính trị, lý luận hay báo chí truyền thống mà đã mở rộng sang mặt trận văn hóa, văn học nghệ thuật.

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Phạt 55 triệu đồng đơn vị tổ chức cuộc thi hoa khôi không phép

Ngày 27/5, Công an TP Hà Nội cho biết, Phòng An ninh chính trị nội bộ, Công an TP Hà Nội vừa ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với một đơn vị về hành vi tổ chức cuộc thi "Hoa khôi Di sản quốc gia 2026” khi chưa được cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền văn bản chấp thuận.

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

Khi hàng triệu câu chuyện đẹp cùng kể về một Việt Nam hạnh phúc

“Chúng ta luôn khẳng định rằng sức mạnh lớn nhất là sức mạnh của nhân dân, sức sáng tạo lớn nhất cũng là sức sáng tạo của nhân dân. Khi hàng triệu câu chuyện tích cực được chia sẻ và lan tỏa đồng thời, chúng ta không chỉ quảng bá hình ảnh đất nước, mà còn góp phần củng cố niềm tin xã hội, tăng cường đồng thuận, nâng cao uy tín quốc gia và chủ động đấu tranh với các thông tin sai lệch, xuyên tạc về Việt Nam trên môi trường quốc tế”, Thứ trưởng Trịnh Thị Thuỷ nhấn mạnh trong buổi phát động giải thưởng “Việt Nam hạnh phúc – Happy Vietnam 2026".

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Phạt nặng, xử lý hình sự để lập lại trật tự trong thực thi bản quyền

Những ngày này, thông tin một loạt “ông lớn” bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền vẫn là chủ đề “nóng” trên rất nhiều diễn đàn. Hàng loạt nghệ sĩ nổi tiếng cũng lên tiếng, bày tỏ sự bức xúc vì bị xâm phạm bản quyền thời gian qua. Không ít người bày tỏ kỳ vọng, biện pháp xử lý hình sự sẽ đủ sức răn đe để ngăn chặn vi phạm bản quyền.

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Miền an nhiên giữa đại ngàn Tây Nguyên

Giữa những triền đồi lộng gió của vùng đất Đơn Dương, nơi mây trắng lững lờ trôi qua những cánh rừng thông xanh thẳm, Samten Hills Dalat hiện lên là một miền an yên giữa đại ngàn Tây Nguyên. Không ồn ào, không xô bồ như nhiều điểm du lịch khác của xứ lạnh, nơi đây mang đến cho du khách cảm giác như đang bước vào một thế giới khác, tĩnh tại, linh thiêng và đầy chất thơ.

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Khu trải nghiệm Lumora Hải Phòng: Giữ lại tuổi thơ giữa những khoảng xanh

Giữa nhịp sống đô thị ngày càng chật chội và sự phụ thuộc ngày một lớn vào thiết bị điện tử, nhiều gia đình ở Hải Phòng đang tìm đến những không gian trải nghiệm xanh để con trẻ được vận động, khám phá thiên nhiên. Ở Lumora, những đứa trẻ lội bùn bắt cá, tự tay hái rau, chạy chân trần trên cỏ, người lớn tìm lại cảm giác thư thái sau guồng quay công việc.

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.