Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học

Gần 2.000 phông lưu trữ cá nhân của các nhà khoa học thuộc nhiều chuyên ngành, hơn 800.000 tài liệu hiện vật, hàng vạn phút ghi âm đang lưu trữ bảo quản tại hệ thống kho của MEDDOM (Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam và Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam).

Được thành lập từ năm 2008, với chức năng nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị di sản của các nhà khoa học Việt Nam, MEDDOM được xem là đơn vị tiên phong xác lập quan niệm “di sản của các nhà khoa học”.

Hoạt động với sự tổng hòa của cả ba ngành khoa học: Bảo tàng – Lưu trữ - Thư viện nên mỗi nhóm việc chuyên môn được triển khai tại MEDDOM đều cần sự kết hợp hài hòa. Từ những khối tài liệu hiện vật do các nhà khoa học trao tặng, qua thực tế, các cán bộ, nhân viên (CBNV) từng bộ phận đã hệ thống lại thành những quy trình làm việc. Với nhiều nỗ lực, CBNV MEDDOM đã nhận được sự tin tưởng, ủng hộ của các nhà khoa học và xã hội.

Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học -0
Nghiên cứu viên MEDDOM sẵn sàng đi khắp nơi của Tổ quốc để được gặp gỡ, sưu tầm tư liệu của nhà khoa học.

Chuyện nghiên cứu sưu tầm - Chạy đua với thời gian

Nghiên cứu sưu tầm là công việc trọng tâm tại MEDDOM, các nghiên cứu viên phải tìm hiểu thông tin, tiếp cận và gặp gỡ phỏng vấn, sưu tầm tư liệu của các nhà khoa học. Đối tượng nghiên cứu là những nhà khoa học có đóng góp trong nghiên cứu khoa học và phần lớn họ cũng nắm giữ vị trí quản lí tại các cơ quan, đơn vị. Nghiên cứu về lịch sử cuộc đời của nhà khoa học đòi hỏi nghiên cứu viên phải rèn luyện nhiều kỹ năng, “học một ngành nhưng làm nhiều ngành”.

Luôn sáng tạo, linh hoạt, trăn trở với nhiệm vụ, nghiên cứu viên sẵn sàng đi khắp nơi của tổ quốc để được gặp gỡ, sưu tầm tư liệu của nhà khoa học. Hoạt động nghiên cứu sưu tầm tư liệu đã được triển khai ở nhiều địa bàn: TP Hồ Chí Minh, Thừa Thiên Huế, Nha Trang – Khánh Hòa, Quảng Ninh, Thái Nguyên… Với họ, những chuyến công tác tại là những cuộc chạy đua với thời gian.

Có nhiều buổi sưu tầm tư liệu từ nhà khoa học, khi đóng xong tài liệu thì tiếng chuông đồng hồ điểm 12 giờ đêm. Có khi nghiên cứu viên lại là tình nguyện sắp xếp hồ sơ, thư viện, lên danh mục tài liệu hiện vật giúp gia đình nhà khoa học. Nhiều khối tư liệu cũ, mủn mốc, đã tồn tại qua hai thế kỷ đến nay được các nghiên cứu viên và nhà khoa học, người thân nhà khoa học lật giở lại, sắp xếp và trao tặng MEDDOM. MEDDOM đã tiếp nhận nhiều khối tư liệu của các nhà khoa học có số lượng lớn như: GS Đặng Văn Chung, GS Tôn Thất Tùng, GS Nguyễn Văn Nhân, GS Phạm Đức Dương, GS Đinh Xuân Dũng, GS Vũ Dương Ninh…, trong đó nhiều khối lên tới hàng chục nghìn đầu tài liệu.

Với nhiệm vụ là phóng viên, người nghiên cứu nhưng có khi lại là “xe ôm”, hay “bốc vác”. Câu chuyện về sưu tầm tư liệu của GS. TSKH Nguyễn Thiện Phúc, khi biết tin nhà khoa học vừa bán hàng tạ tài liệu cho người thu mua “đồng nát”, ngay lập tức nghiên cứu viên đã liên hệ và tìm được đơn vị thu mua số tài liệu đó. Sau khi biết được giá trị và ý nghĩa hoạt động của MEDDOM, họ đã trao tặng lại cho nghiên cứu viên toàn bộ số tài liệu.

Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học -0
Mỗi trang tài liệu đều được xử lý kỹ thuật và lưu trữ cẩn thận tại MEDDOM.

Những người phía sau hậu trường

Tiếp cận, sưu tầm tư liệu của nhà khoa học là cả một quá trình, là nghệ thuật đàm phán và thuyết phục. Sau đó câu chuyện lưu trữ, bảo quản tư liệu đó đảm bảo nhất là câu chuyện của những người phía sau hậu trường tại MEDDOM. Đó là những CBNV làm công tác kiểm kê bảo quản, người cầm chìa khóa “tài sản” của MEDDOM. Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận, và khoa học.

Sau khi tiếp nhận tư liệu của nhà khoa học từ các nghiên cứu viên, nhóm kiểm kê viên tiến hành các khâu công việc để làm sạch, loại bỏ bụi bẩn, nấm mốc côn trùng, vi khuẩn…Đa số các khối tài liệu ẩm mốc theo thời gian, do điều kiện khí hậu nhiệt đới của nước ta nên việc lưu trữ tài liệu tại tư gia của nhà khoa học chưa đảm bảo. Sau đó là khâu phân loại, nhập dữ liệu thông tin tài liệu hiện vật lên phần mềm để phục vụ công tác tư liệu hóa, số hóa và quản lý, tra cứu và tìm kiếm tài liệu. Đặc biệt là khâu tổ chức sắp xếp không gian kho theo loại hình để bảo quản khoa học và tiện ích. Hằng ngày, kiểm kê viên theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng duy trì môi trường kho luôn ổn định theo quy chuẩn điều kiện lưu trữ.

Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học -0
Toà nhà Quyển sách tại MEDDOM Park, nơi lưu trữ những tài liệu, hiện vật quý của các nhà khoa học.

Nhớ những ngày chuẩn bị hiện vật cho sự kiện lễ tiếp nhận, hay trưng bày Giải thưởng Hồ Chí Minh, cán bộ làm việc thường ở lại đến khuya để hoàn tất các khâu làm giá đỡ, sắp xếp, đưa hiện vật vào đúng vị trí tủ trưng bày. Anh Đặng Văn Tuấn – Trưởng phòng Kiểm kê bảo quản nói: “Cũng chẳng biết từ lúc, những cán bộ kiểm kê bảo quản - người đứng sau hậu trường như chúng tôi lại có niềm đam mê quên giờ giấc như thế. Có lẽ động lực thúc đẩy duy nhất là làm sao bảo quản tốt nhất các tài liệu hiện vật của nhà khoa học. Trong thời gian giãn cách xã hội, chúng tôi cũng phải đưa ra phương án để tổ chức làm việc tại nhà đối với công tác kiểm kê bảo quản, làm sao để vừa đảm bảo công việc vừa phải trực tiếp tiếp xúc với tài liệu hiện vật. Công việc bảo quản chuyên sâu cần nắm bắt được nhiều kỹ thuật nên cán bộ kiểm kê viên cũng tự đào tạo, tìm hiểu và tham gia các lớp tập huấn chuyên môn của Cục Di sản văn hóa, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia, Bảo tàng… Qua đây đã giúp các kiểm kê viên rút ra những bài học kinh nghiệm”.

“Những công việc thầm lặng ấy trôi theo thời gian, tích cóp từng ngày và rồi tạo nên sự thành công của MEDDOM như ngày hôm nay. CBNV của MEDDOM được các nhà khoa học yêu thương như con, cháu trong nhà, gửi gắm niềm tin. Chúng tôi được nhiều nhà khoa học gắn cho tên yêu thương “những con ong chăm chỉ”. Hiện nay, nhiều nhà khoa học, gia đình nhà khoa học tự sắp xếp tài liệu và liên lạc những “con ong chăm chỉ” đến tiếp nhận về MEDDOM để lưu giữ, bảo quản và phát huy. Đó là niềm hạnh phúc vô bờ bến!”, đại diện MEDDOM chia sẻ.

PV

Các tin khác

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

OCB30 “tăng nhiệt” với loạt đặc quyền mùa sinh nhật

Bước vào giai đoạn sôi động nhất, chiến dịch mừng sinh nhật tuổi 30 của ngân hàng Phương Đông (OCB30) đang dần tăng nhiệt với hàng loạt đặc quyền được triển khai đồng bộ trên nền tảng trực tuyến, quầy giao dịch toàn quốc cùng nhiều điểm chạm ấn tượng khác.

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Di tích quốc gia tháp đôi Liễu Cốc hơn 1.000 năm tuổi chậm được trùng tu, bảo tồn, vì sao ?

Là công trình đặc trưng của văn hóa Chăm Pa có nhiều giá trị khoa học, lịch sử, kiến trúc, di tích tháp đôi Liễu Cốc (ở làng Liễu Cốc Thượng, phường Kim Trà, TP Huế) hơn 1.000 năm tuổi đã được các cơ quan chức năng tổ chức khai quật khảo cổ học 2 đợt. Tuy nhiên đến nay, di tích kiến trúc - nghệ thuật cấp quốc gia này đang trong tình trạng xuống cấp, chưa được tu bổ, bảo tồn để phát huy giá trị di tích.

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Bài thơ đặc biệt của PGS, Viện sĩ Tôn Thất Bách năm 1969

Cách đây hơn nửa thế kỷ, giữa những ngày đánh Mỹ sôi sục, một bài thơ đặc biệt đã ra đời trong lửa đạn tại Khu 4 năm 1969. Tác giả của những dòng thơ ấy không ai khác chính là bác sĩ trẻ 23 tuổi, sau này trở thành Phó giáo sư, Viện sĩ Tôn Thất Bách lừng danh.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Ký ức thời hoa lửa

Ký ức thời hoa lửa

Tháng tư về, như bao người lính năm xưa, Thiếu tướng Nguyễn Văn Phê, nguyên Chỉ huy trưởng Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Bình Dương (cũ) lại bồi hồi nhớ những năm tháng xông pha trận mạc, về từng trận đánh làm nức lòng quân dân miền Đông Nam bộ, cho đến khoảnh khắc chứng kiến Sài Gòn giải phóng. Ở tuổi 89, trong lòng của vị tướng già vẫn còn nguyên hương vị của ngày đại thắng mùa xuân, thống nhất đất nước.

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Chuyện về điệp báo A10 bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy

Khi “Non sông liền một dải”, trở về với cuộc sống đời thường, những điệp báo viên A10 lại tiếp tục chung tay kiến thiết, xây dựng đất nước bằng tất cả tâm huyết của mình, trong số đó có bác sĩ Nguyễn Hữu Khánh Duy – Cụm phó Cụm Điệp báo A10.

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Kỳ tích Báo Quân giải phóng: Những trang sử viết bằng máu & lửa chiến trường

Giữa làn mưa bom bão đạn của chiến trường miền Nam khốc liệt, có một đội quân không chỉ cầm súng mà còn cầm bút, tạo nên những trang sử bằng mực in và cả máu xương. Đó là những cán bộ, phóng viên Báo Quân giải phóng (mật danh A4, Báo chỉ tồn tại trong 12 năm: 1963-1975) - những người đã viết nên kỳ tích với 338 số báo, trở thành vũ khí sắc bén trên mặt trận tư tưởng, góp phần làm nên đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Thắm mãi ngày đất nước dậy cờ hoa

Đã 51 năm trôi qua, mỗi khi nhớ đến ngày 30/4/1975, biết bao người con đất Việt không khỏi nghẹn ngào xúc động, họ là những nhân chứng trong ngày vui bất tận của dân tộc, ngày hội non sông thu về một mối, Bắc – Nam một nhà. Ngày hội già trẻ, gái, trai từ Nam chí Bắc ngập trong rừng cờ, rừng hoa. Mỗi gương mặt sáng rỡ lên trong trời đất lộng gió hòa bình.

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Trà Sư: Đi chậm lại giữa một hệ sinh thái

Có những điểm đến gây ấn tượng bằng sự náo nhiệt. Trà Sư thì làm điều ngược lại. Khu rừng ngập nước này của An Giang không vội vàng chinh phục du khách bằng những cú “wow” phô trương, mà bằng một trải nghiệm lặng, sâu và kéo người ta ra khỏi nhịp sống quá nhanh.

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Tìm giải pháp để văn hoá truyền thống tạo ra giá trị, nuôi được cộng đồng

Cùng với chuyển biến tư duy từ bảo tồn văn hoá đơn thuần sang bảo tồn gắn với phát triển, nhiều địa phương đã từng bước khai thác giá trị văn hóa để tạo sinh kế, nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, để văn hoá thực sự “sống” trong cộng đồng, tạo ra giá trị, nuôi sống cộng đồng thì vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Từ bến sông xưa vọng lại đến công viên tưởng niệm phà Gianh

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc, nhiều thanh niên, sinh viên tạm biệt mái trường, quê hương, gia đình để lên đường. Bến phà Gianh, Quảng Bình (cũ) là nơi họ đến cùng với nhân dân địa phương để bảo vệ tuyến đường huyết mạch vào Nam. Và nhiều người mãi mãi tuổi 20 ở lại phà Gianh.

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Hát nhép, sử dụng AI để giả mạo nghệ sĩ bị xử lý như thế nào?

Cấm hát nhép được triển khai tại tất cả các địa phương trên cả nước, không phải chỉ riêng ở TP Hồ Chí Minh. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (VHTTDL) đã có công văn đề nghị các địa phương chấn chỉnh tình trạng biểu diễn, tổ chức biểu diễn không trung thực, trong đó tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, bao gồm cả hát nhép.

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Góp phần làm sáng tỏ một danh nhân Hà Nội đầu thế kỷ XX

Cuốn sách “Chí sĩ Nguyễn Khắc Cần trong phong trào yêu nước đầu thế kỷ XX” của tác giả Thiếu tá Nguyễn Mạnh Tấn - một cán bộ đang công tác tại Công an TP Hà Nội - là một công trình có giá trị, thể hiện tinh thần trách nhiệm khoa học, sự tâm huyết với lịch sử và truyền thống dân tộc.

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

“Chạm” vào bình minh trên biển mây Samten Hills Dalat

Nằm yên bình giữa miền đồi núi trập trùng của vùng Đơn Dương, Samten Hills Dalat (Lâm Đồng), không chỉ là một điểm đến mà còn là hành trình trở về với sự tĩnh tại trong mỗi con người. Ở nơi ấy, khi đêm vừa kịp khép lại, bình minh bắt đầu hé mở, thiên nhiên dường như cất lên một bản giao hưởng dịu dàng sâu lắng, nơi mây, nắng và gió quyện hòa trong từng khoảnh khắc.

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Đón đọc Văn nghệ Công an số 805

Văn nghệ Công an số 805 Phát hành thứ Năm, ngày 2/4/2026. Văn nghệ Công an số 805 với nhiều bài viết hấp dẫn, dày 24 trang, khổ 30x40cm, giá bán lẻ 8.000 đồng/ tờ.