Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học

Gần 2.000 phông lưu trữ cá nhân của các nhà khoa học thuộc nhiều chuyên ngành, hơn 800.000 tài liệu hiện vật, hàng vạn phút ghi âm đang lưu trữ bảo quản tại hệ thống kho của MEDDOM (Trung tâm Di sản các nhà khoa học Việt Nam và Công viên Di sản các nhà khoa học Việt Nam).

Được thành lập từ năm 2008, với chức năng nghiên cứu, sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị di sản của các nhà khoa học Việt Nam, MEDDOM được xem là đơn vị tiên phong xác lập quan niệm “di sản của các nhà khoa học”.

Hoạt động với sự tổng hòa của cả ba ngành khoa học: Bảo tàng – Lưu trữ - Thư viện nên mỗi nhóm việc chuyên môn được triển khai tại MEDDOM đều cần sự kết hợp hài hòa. Từ những khối tài liệu hiện vật do các nhà khoa học trao tặng, qua thực tế, các cán bộ, nhân viên (CBNV) từng bộ phận đã hệ thống lại thành những quy trình làm việc. Với nhiều nỗ lực, CBNV MEDDOM đã nhận được sự tin tưởng, ủng hộ của các nhà khoa học và xã hội.

Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học -0
Nghiên cứu viên MEDDOM sẵn sàng đi khắp nơi của Tổ quốc để được gặp gỡ, sưu tầm tư liệu của nhà khoa học.

Chuyện nghiên cứu sưu tầm - Chạy đua với thời gian

Nghiên cứu sưu tầm là công việc trọng tâm tại MEDDOM, các nghiên cứu viên phải tìm hiểu thông tin, tiếp cận và gặp gỡ phỏng vấn, sưu tầm tư liệu của các nhà khoa học. Đối tượng nghiên cứu là những nhà khoa học có đóng góp trong nghiên cứu khoa học và phần lớn họ cũng nắm giữ vị trí quản lí tại các cơ quan, đơn vị. Nghiên cứu về lịch sử cuộc đời của nhà khoa học đòi hỏi nghiên cứu viên phải rèn luyện nhiều kỹ năng, “học một ngành nhưng làm nhiều ngành”.

Luôn sáng tạo, linh hoạt, trăn trở với nhiệm vụ, nghiên cứu viên sẵn sàng đi khắp nơi của tổ quốc để được gặp gỡ, sưu tầm tư liệu của nhà khoa học. Hoạt động nghiên cứu sưu tầm tư liệu đã được triển khai ở nhiều địa bàn: TP Hồ Chí Minh, Thừa Thiên Huế, Nha Trang – Khánh Hòa, Quảng Ninh, Thái Nguyên… Với họ, những chuyến công tác tại là những cuộc chạy đua với thời gian.

Có nhiều buổi sưu tầm tư liệu từ nhà khoa học, khi đóng xong tài liệu thì tiếng chuông đồng hồ điểm 12 giờ đêm. Có khi nghiên cứu viên lại là tình nguyện sắp xếp hồ sơ, thư viện, lên danh mục tài liệu hiện vật giúp gia đình nhà khoa học. Nhiều khối tư liệu cũ, mủn mốc, đã tồn tại qua hai thế kỷ đến nay được các nghiên cứu viên và nhà khoa học, người thân nhà khoa học lật giở lại, sắp xếp và trao tặng MEDDOM. MEDDOM đã tiếp nhận nhiều khối tư liệu của các nhà khoa học có số lượng lớn như: GS Đặng Văn Chung, GS Tôn Thất Tùng, GS Nguyễn Văn Nhân, GS Phạm Đức Dương, GS Đinh Xuân Dũng, GS Vũ Dương Ninh…, trong đó nhiều khối lên tới hàng chục nghìn đầu tài liệu.

Với nhiệm vụ là phóng viên, người nghiên cứu nhưng có khi lại là “xe ôm”, hay “bốc vác”. Câu chuyện về sưu tầm tư liệu của GS. TSKH Nguyễn Thiện Phúc, khi biết tin nhà khoa học vừa bán hàng tạ tài liệu cho người thu mua “đồng nát”, ngay lập tức nghiên cứu viên đã liên hệ và tìm được đơn vị thu mua số tài liệu đó. Sau khi biết được giá trị và ý nghĩa hoạt động của MEDDOM, họ đã trao tặng lại cho nghiên cứu viên toàn bộ số tài liệu.

Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học -0
Mỗi trang tài liệu đều được xử lý kỹ thuật và lưu trữ cẩn thận tại MEDDOM.

Những người phía sau hậu trường

Tiếp cận, sưu tầm tư liệu của nhà khoa học là cả một quá trình, là nghệ thuật đàm phán và thuyết phục. Sau đó câu chuyện lưu trữ, bảo quản tư liệu đó đảm bảo nhất là câu chuyện của những người phía sau hậu trường tại MEDDOM. Đó là những CBNV làm công tác kiểm kê bảo quản, người cầm chìa khóa “tài sản” của MEDDOM. Công việc này đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận, và khoa học.

Sau khi tiếp nhận tư liệu của nhà khoa học từ các nghiên cứu viên, nhóm kiểm kê viên tiến hành các khâu công việc để làm sạch, loại bỏ bụi bẩn, nấm mốc côn trùng, vi khuẩn…Đa số các khối tài liệu ẩm mốc theo thời gian, do điều kiện khí hậu nhiệt đới của nước ta nên việc lưu trữ tài liệu tại tư gia của nhà khoa học chưa đảm bảo. Sau đó là khâu phân loại, nhập dữ liệu thông tin tài liệu hiện vật lên phần mềm để phục vụ công tác tư liệu hóa, số hóa và quản lý, tra cứu và tìm kiếm tài liệu. Đặc biệt là khâu tổ chức sắp xếp không gian kho theo loại hình để bảo quản khoa học và tiện ích. Hằng ngày, kiểm kê viên theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng duy trì môi trường kho luôn ổn định theo quy chuẩn điều kiện lưu trữ.

Những người thầm lặng sưu tập, quy tụ tư liệu về các nhà khoa học -0
Toà nhà Quyển sách tại MEDDOM Park, nơi lưu trữ những tài liệu, hiện vật quý của các nhà khoa học.

Nhớ những ngày chuẩn bị hiện vật cho sự kiện lễ tiếp nhận, hay trưng bày Giải thưởng Hồ Chí Minh, cán bộ làm việc thường ở lại đến khuya để hoàn tất các khâu làm giá đỡ, sắp xếp, đưa hiện vật vào đúng vị trí tủ trưng bày. Anh Đặng Văn Tuấn – Trưởng phòng Kiểm kê bảo quản nói: “Cũng chẳng biết từ lúc, những cán bộ kiểm kê bảo quản - người đứng sau hậu trường như chúng tôi lại có niềm đam mê quên giờ giấc như thế. Có lẽ động lực thúc đẩy duy nhất là làm sao bảo quản tốt nhất các tài liệu hiện vật của nhà khoa học. Trong thời gian giãn cách xã hội, chúng tôi cũng phải đưa ra phương án để tổ chức làm việc tại nhà đối với công tác kiểm kê bảo quản, làm sao để vừa đảm bảo công việc vừa phải trực tiếp tiếp xúc với tài liệu hiện vật. Công việc bảo quản chuyên sâu cần nắm bắt được nhiều kỹ thuật nên cán bộ kiểm kê viên cũng tự đào tạo, tìm hiểu và tham gia các lớp tập huấn chuyên môn của Cục Di sản văn hóa, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia, Bảo tàng… Qua đây đã giúp các kiểm kê viên rút ra những bài học kinh nghiệm”.

“Những công việc thầm lặng ấy trôi theo thời gian, tích cóp từng ngày và rồi tạo nên sự thành công của MEDDOM như ngày hôm nay. CBNV của MEDDOM được các nhà khoa học yêu thương như con, cháu trong nhà, gửi gắm niềm tin. Chúng tôi được nhiều nhà khoa học gắn cho tên yêu thương “những con ong chăm chỉ”. Hiện nay, nhiều nhà khoa học, gia đình nhà khoa học tự sắp xếp tài liệu và liên lạc những “con ong chăm chỉ” đến tiếp nhận về MEDDOM để lưu giữ, bảo quản và phát huy. Đó là niềm hạnh phúc vô bờ bến!”, đại diện MEDDOM chia sẻ.

PV

Các tin khác

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Chủ động kỹ năng tuyên truyền Năm APEC Việt Nam 2027

Ngoài việc tập huấn kỹ năng cho đội ngũ làm công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm về sự kiện đối ngoại quan trọng của đất nước; các cơ quan báo chí còn định vị năng lực công nghệ, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và chuẩn bị sẵn sàng nguồn lực số trước khi bước vào Năm APEC 2027.

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Văn hóa, thể thao Phú Thọ: Sức sống mới từ Đất Tổ

Từ những lễ hội truyền thống, chương trình nghệ thuật phục vụ nhân dân đến các sân chơi thể thao sôi nổi ở cơ sở, năm 2026 đang ghi dấu một bước chuyển mạnh mẽ của đời sống văn hóa, thể thao Phú Thọ. Trong không gian mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, các giá trị văn hóa được tiếp tục gìn giữ, lan tỏa, trong khi phong trào thể dục, thể thao ngày càng đi vào chiều sâu, trở thành động lực nâng cao sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống của người dân.

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Tự tin phục dựng điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực của triều đình Đại Việt?

Sau 15 năm nghiên cứu chuyên sâu, những tư liệu về Điện Kính Thiên ngày càng được làm sáng rõ. Nhiều nhà khoa học nhận định, những tư liệu hiện có đã đủ cơ sở để tự tin phục dựng Điện Kính Thiên – biểu tượng quyền lực, công trình quan trọng bậc nhất của kinh đô Thăng Long xưa. Nếu hoàn thành, đây sẽ kỳ tích.

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Loạt phát hiện khảo cổ mới giúp nhận diện đầy đủ điện Kính Thiên

Hàng loạt phát hiện mới về điện Kính Thiên từ đợt khai quật khảo cổ lần thứ 4 năm 2026 được công bố ngày 14/9, cung cấp thêm nhiều tư liệu mới, quan trọng về quy mô, kiến trúc móng nền, móng cột, vật liệu xây dựng,... điện Kính Thiên, giúp nhận diện tương đối đầy đủ về Chính điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên.

Nghị quyết 26 NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW đặt du lịch vào bệ phóng phát triển lên tầm cao mới

Nghị quyết 26-NQ/TW về phát triển du lịch Việt Nam thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới của Bộ Chính trị cùng với những Nghị quyết trụ cột khác đã tạo ra những cơ hội, xung lực mới cho du lịch phát triển… Đây là khẳng định của Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Hà Văn Siêu trong cuộc phỏng vấn ngày 7/9 do Báo Công an nhân dân thực hiện.

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Masterise Group đồng hành cùng Miss World 2026: Khi những chuẩn mực thế giới hội tụ tại Việt Nam

Ngày 5/9/2026, Masterise Group chính thức đồng hành cùng Miss World 2026 với vai trò Nhà tài trợ Kim cương. Lần đầu tiên trong lịch sử 75 năm, Miss World được tổ chức tại Việt Nam, đánh dấu một điểm gặp gỡ đặc biệt giữa các nền văn hóa, những giá trị và chuẩn mực mang tầm quốc tế.

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nghệ thuật Cải lương khơi dậy lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ

Nằm trong chuỗi chương trình Lý luận phê bình văn học nghệ thuật, chiều 4/9, Hội đồng Lý luận Văn học Nghệ thuật TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Ban Tuyên giáo Thành ủy, Đài Phát thanh - Truyền hình TP Hồ Chí Minh (TFS) tổ chức buổi Tọa đàm chuyên sâu với chủ đề: “Nghệ thuật Cải lương - Ký ức lịch sử và Mã văn hóa dân tộc”.

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Giữ hồn đại ngàn qua những thanh âm Bru-Vân Kiều

Đối với đồng bào Bru-Vân Kiều, văn hóa không chỉ hiện hữu trong những lễ hội được tổ chức theo mùa, những bộ trang phục thổ cẩm rực rỡ hay âm thanh của cồng chiêng giữa đại ngàn. Văn hóa còn nằm trong từng làn điệu dân ca, tiếng sáo, tiếng đàn, trong cách làm một nhạc cụ và những nghi thức được người già truyền lại cho người trẻ. Đó là mạch nguồn âm thầm nuôi dưỡng bản sắc cộng đồng qua bao thế hệ.

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Viettel Media và Trung tâm Đo kiểm Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử hợp tác chiến lược

Sáng 28/8, tại Hà Nội, Trung tâm Đo kiểm phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử thuộc Cục Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) và Công ty TNHH MTV Truyền thông Viettel (Viettel Media) tổ chức lễ ký kết hợp tác chiến lược, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, phát triển và khai thác các nền tảng, dịch vụ nội dung số trong môi trường truyền thông hiện đại.

Sao Nhập Ngũ 2026: Hành trình tôi luyện trí bền nơi đầu sóng

Sao Nhập Ngũ 2026: Hành trình tôi luyện trí bền nơi đầu sóng

Lần đầu tiên sau 16 mùa phát sóng, hành trình của Sao Nhập Ngũ vươn ra quần đảo Trường Sa. Giữa biển trời thiêng liêng của Tổ quốc, tám nghệ sĩ không chỉ đối diện với những thử thách trong môi trường quân ngũ mà còn có cơ hội sống, rèn luyện và cảm nhận sâu sắc hơn sự hy sinh thầm lặng của những người lính nơi đầu sóng.

Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người

Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người

Ngày 8/8, Công an TP Hồ Chí Minh phối hợp Thành đoàn TP Hồ Chí Minh tổ chức vòng chung kết Hội thi “Tuổi trẻ chung tay phòng, chống mua bán người” năm 2026. Sự kiện là hoạt động trọng tâm hưởng ứng Ngày thế giới phòng, chống mua bán người và Ngày toàn dân phòng, chống mua bán người (30/7).

Võ cổ truyền Công an nhân dân bứt phá ấn tượng

Võ cổ truyền Công an nhân dân bứt phá ấn tượng

Trải qua nhiều ngày tranh tài sôi nổi, Giải vô địch các câu lạc bộ (CLB) võ cổ truyền quốc gia lần thứ XV năm 2026 vừa chính thức khép lại tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, phường Quy Nhơn (Gia Lai).