Sinh thời, Bach đã viết tới hơn 100 tác phẩm, bao gồm tuyệt đại đa số các loại hình âm nhạc, chỉ trừ opera. Bach đã trở thành thần tượng, hình mẫu sáng tạo cho vô số các nhà soạn nhạc của mọi thời đại ở mọi quốc gia, từ Bethoven tới những ngôi sao rock thời hiện đại. Khả năng sáng tạo của Bach đã hài hòa với năng lực phồn thịnh trong đời sống gia đình một cách kỳ lạ - ông đã có hai cuộc hôn nhân với 20 người con, trong đó có bốn người con trai về sau đã tiếp tục theo gót người cha thiên tài và cũng trở thành những nhà soạn nhạc khá danh tiếng.
Thông thường người ta hay cho rằng, trong nghệ thuật hôn nhân hay làm giảm năng suất lao động và thân phận người vợ khi ở cạnh những đức ông chồng danh giá chỉ là "con cái -bếp núc - nhà thờ". Tuy nhiên, trong trường hợp của Bach thì mọi sự không hẳn đã đơn giản thế: cả hai người vợ của ông đều có những giọng hát tuyệt vời - người vợ đầu Maria Barbara (1684-1720) từng có thời gian tham gia dàn đồng ca trong nhà thờ (ở thời đó, đây là một việc bị coi là táo tợn và vì thế, đã gây nên khá nhiều phiền phức cho nhà soạn nhạc). Bà Maria Barbara đã sinh cho chồng 7 người con nhưng chỉ có 4 người sống sót.
Người vợ thứ hai của Bach, bà Anna Magdalena (1701-1760), vốn là con gái một nhạc sĩ cung đình, đã gắn bó số phận với ông một năm sau khi bà Maria Barbaba qua đời năm 1720. Con nhà tông, nên bà Anna Magdalena, cũng có năng khiếu âm nhạc xuất sắc và một giọng hát rất đẹp. Chỉ nhờ học thanh nhạc ở nhà mà bà Anna Magdalena đã trở thành một ca sĩ chuyên nghiệp rất được ưa chuộng. Sau khi lấy chồng, bà buộc phải bỏ nghề hát nhưng những lúc rảnh rỗi, bà Anna Magdalena vẫn dành khá nhiều thời gian để luyện giọng. Bà đã chép lại cho chồng rất nhiều tác phẩm mà ông đã sáng tác và theo dòng thời gian, nét chữ của bà càng ngày càng giống của chồng.
Bà Anna Magdalena đã sinh cho chồng 13 người con nhưng cũng chỉ có 3 người sống sót. Bach đã viết tặng người vợ yêu quý tác phẩm trứ danh "Sách nhạc dành cho Anna Magdalena Bach"… Các nhà nghiên cứu cho rằng, cuộc hôn nhân thứ hai có lẽ đã là thành công hơn đối với Bach so với cuộc hôn nhân thứ nhất. Ở trong gia đình, nhà soạn nhạc thiên tài đã không chỉ tìm thấy tổ ấm mà cả những nữ trợ lý rất đắc lực trong công việc sáng tạo nặng nề của mình. Không phải một người nghệ sĩ lớn nào cũng được may mắn như thế.
Quả thực, người tới nhận vòng nguyệt quế âm nhạc thay Bach, nhà soạn nhạc thiên tài người Áo Wolfgang Mozart (1756-1791) đã không được may mắn trong đời sống gia đình như tiền nhân. Hình ảnh của vợ ông, mỹ nhân Constanze, trong con mắt nhiều thế hệ những người hâm mộ âm nhạc Mozart, có nhiều nét giống như vợ của thi hào Nga Puskin, Natalia Goncharova: một người đẹp đỏng đảnh tóc dài trí ngắn, may mắn được nâng khăn sửa túi cho một vĩ nhân nhưng lại không hiểu điều này và không bao giờ đánh giá đúng được chồng mình ngay cả sau khi ông đã chết nên chỉ mang tới họa nhiều hơn phúc. Tuy nhiên, sự thực không hẳn như thế.
Constanze có nét gì đó gợi nhớ tới nhân vật tiểu thư trong truyện ngắn "Dushechka" của nhà văn Nga Anton Chekhov, cô gái đã hòa mình vào người thân yêu tới mức trở thành một bản sao của người ấy. Constanze cũng là một tiểu thư như vậy - ở bên cạnh Mozart thì rất vui vẻ và hài hước, còn ở bên cạnh người chồng thứ hai Georg Nikolaus Von Nissen thì lại rất cần kiệm và đảm đang.
Cũng phải nói thêm rằng, người chồng thứ hai của Constanze đã dành những năm cuối cùng của đời mình để thu thập và công bố những tư liệu về cuộc sống và sáng tác của Mozart.
Khi làm vợ thiên tài âm nhạc Áo sau đám cưới vào năm 1782, bà Constanze không hề tỏ ra ngốc nghếch hay đỏng đảnh mà cũng đã cố gắng tạo ra cho Mozart một hậu phương yên ổn. Bà đã gửi cho người cha chồng khó tính và bà chị chồng cũng mang phong thái "giặc bên Ngô" những lá thư đầy tình cảm và trân trọng để xây dựng những mối quan hệ tốt lành hơn với gia đình bên chồng. Tuy nhiên, thật đáng tiếc là ông bố của Mozart đã không chấp nhận người con dâu này khi Mozart năm 1783 đưa vợ về Zalsburg thăm cha sau khi hai vợ chồng bị chết mất đứa con trai đầu lòng…
Constanze cũng giống như chồng, đã không có mấy kinh nghiệm trong việc sắp xếp các chi tiêu trong gia đình nên tình cảnh tài chính của họ luôn chìm trong những khó khăn, túng bấn. Bù lại, Constanze lại thuộc lòng gần như tất cả các tác phẩm của Mozart (Thử hỏi, những nhạc sĩ lừng danh thời hiện đại có mấy ai được như thế?). Bà đã là người đầu tiên được nghe và được thử hát tất cả những tác phẩm mà Mozart viết cho giọng nữ. Constanze cũng là nguyên mẫu của nhân vật hát giọng soprano Papagena trong vở operra "Cây sáo thần", người bạn gái lanh lợi của nhân vật điểu nhân hát giọng bariton Papagena mà Mozart tự coi là hiện thân của chính mình trên sân khấu.
Sau khi nhà soạn nhạc thiên tài qua đời, chính Constanze đã đi nhiều nơi để tổ chức rất nhiều buổi trình diễn các tác phẩm của người chồng quá cố và cùng người chị gái Aloysia Weyber mà Mozart từng rất yêu ngay từ khi cô này còn là một ca sĩ 16 tuổi tài năng và xinh đẹp, trình bày các aria trích từ các vở opera lừng danh của ông để quảng bá cho âm nhạc của Mozart ở khắp châu Âu. Một cái kết khá là lạ lùng nếu đánh giá bà như một phụ nữ ngốc nghếch may mắn được làm vợ một thiên tài!..
Năm 1787, Mozart có một người khách đặc biệt, đó là một thanh niên dáng điệu vụng về, tới để xin nhà soạn nhạc thiên tài nghe mình trong ít phút. Và Mozart đã nghe anh thanh niên ấy chơi đàn. Nghe xong, Mozart không khỏi kinh ngạc và thốt lên: "Chàng trai này rồi sẽ buộc chúng ta phải nhắc tới dài lâu!"
Mozart đã đúng - cậu con trai của một ca sĩ đứng trong dàn nhạc nhà thờ ở cung đình
Than ôi, trong đời tư thì Beethoven lại không bao giờ được yên ổn hay hạnh phúc. Tính khá là đồng bóng, sự tận tụy tuyệt đối dành cho âm nhạc, những khoản sinh kế được chăng hay chớ, bệnh điếc ngày một trở nên nặng nề hơn - tất cả những tai ách đó đã biến thiên tài âm nhạc Beethoven thành một nỗi kinh hãi của các mỹ nữ muốn tìm kiếm những người bạn đời chắc chắn.
Tuy nhiên, đã không thể có gì ngăn được trái tim Beethoven rung lên những giai điệu tình yêu, như bất cứ một người bình thường nào khác.
Năm 1800, cô con gái xinh đẹp 17 tuổi của một vị bá tước danh giá người Italia là Giulietta Guicciardi đã tới thành
Thế nhưng, hạnh phúc chỉ là khoảnh khắc - chẳng bao lâu sau Giulietta đã lại mang lòng yêu một nhà soạn nhạc rất tầm tầm người Áo tên là Wenzel Gallenberg nhưng lại mang tước vị bá tước. Thêm vào đó, bá tước Guicciardi ở Italia cũng không muốn cô con gái rượu lại làm vợ một nhà soạn nhạc không mang dòng máu xanh.
Thế là năm 1803, Giulietta đã lên xe hoa cùng Gallenberg và cùng chồng trở về Italia. Cuộc hôn nhân này của mỹ nhân đã không mấy suôn sẻ vì tại Italia, Giulietta đã phải lòng nhà văn hầu tước người Đức Puckler - Muscau. Tuy thế, nàng vẫn không bỏ chồng và năm 1921, đã cùng chồng quay về Áo. Tại đó, vị bá tước soạn nhạc đã bị rơi vào tình trạng kẹt tiền và Giullietta, tình cờ gặp lại Beethoven, đã nhờ người tình cũ tha thứ cho nàng tội bội tình và giúp đỡ về tài chính. Beethoven đã chỉ nhân từ Giulietta một khoản tiền lớn chứ không nối lại tình xưa với nàng và yêu cầu nàng không bao giờ xuất hiện ở nhà ông nữa. Giulietta qua đời vào năm 1856.
Một kết cục buồn cho một tình yêu. Nhưng nếu như nhờ Giulietta mà nhân loại có được thêm một tác phẩm thiên tài của Beethoven (Sonata Ánh trăng) thì có lẽ thế cũng đã không phải là ít…
