Càng đốc càng… ì
Một trong số dự án lớn, được kỳ vọng nhiều nhất ở Hải Phòng bởi hình mẫu cũng như tính khả thi của nó, đó là Khu đô thị mới Ngã Năm - Sân bay Cát Bi. Dự án được khởi động từ năm 2000, đến năm 2003, các địa phương liên quan thực hiện công tác kiểm kê đất, lập phương án bồi thường giải phóng mặt bằng (GPMB). Nếu như việc GPMB suôn sẻ, theo đúng tiến độ, cộng với sự bắt nhịp khẩn trương xây dựng của các nhà đầu tư thì đến năm 2005, dáng vóc của khu đô thị hiện đại bậc nhất Hải Phòng này đã hiện diện tại đây rồi.
Nhưng thật đáng tiếc, đến thời điểm đó vẫn còn 99/151 hộ dân thuộc lô 3, phường Đông Khê, quận Ngô Quyền kiên quyết chưa nhận tiền bồi thường, hỗ trợ để bàn giao mặt bằng. Đồng nghĩa với đó, chủ đầu tư không thể có mặt bằng "sạch" để thi công công trình. Đành lẽ, GPMB được điểm nào, thi công điểm đó, theo kiểu "xôi đỗ". Và đó cũng là hiện trạng của dự án này cho đến thời điểm hiện nay.
Đáng nói, vì sốt ruột mặt bằng giao cho chủ đầu tư, UBND TP Hải Phòng đã có cả núi công văn, giấy tờ để đôn đốc địa phương, đơn vị thực hiện GPMB nhanh, thế nhưng càng đôn đốc càng chậm. Đến tháng 5/2010, theo báo cáo, vẫn còn khoảng 500- 600 hộ liên quan chưa nhận tiền đền bù để bàn giao đất hoặc nhận tiền nhưng chưa chịu di dời. Thậm chí, nhiều phương án bồi thường hỗ trợ đã có quyết định từ năm 2003, nhưng đến nay vẫn chưa thu hồi được mét vuông đất nào.
Ông Ngô Văn Hậu, PGĐ Công ty TNHH MTV Thương mại Đầu tư và Phát triển đô thị Hải Phòng cho biết, tốc độ GPMB dự án này vốn đã chậm, thời gian gần đây lại càng chậm hơn do phát sinh nhiều vướng mắc, giải quyết lâu. Chỉ một nút giao thông Ngã Sáu - Máy Tơ, địa phương, đơn vị đã phải tổ chức hàng trăm cuộc họp lớn nhỏ, nhưng rồi lại vẫn chưa dứt điểm được, đành bỏ lửng… chờ(?!).
Tương tự, việc GPMB Khu đô thị Lạch Tray - Hồ Đông cũng vậy. Tuyến đường trục của Khu đô thị có mặt cắt ngang 100m, khởi công từ cách đây 5 năm, giờ vẫn "xôi đỗ", chỗ thì còn nhà dân, chỗ um tùm cỏ mọc. Lý do, vẫn còn 52/85 trường hợp đã kiểm kê từ năm 2006, đến nay vẫn chưa chịu nhận tiền bồi thường hỗ trợ để di dời. Năm 2008, UBND quận Ngô Quyền đã phải ra quyết định cưỡng chế để thu hồi đất, nhưng không hiểu sao quyết định này đến nay vẫn chưa được thi hành? Và đương nhiên, toàn bộ mặt bằng của dự án cũng vì lẽ đó mà "tắc".
Thực trạng dự án Khu công nghiệp Tràng Duệ do Công ty CP Khu công nghiệp Sài Gòn - Hải Phòng (SHP) làm chủ đầu tư cũng không khá hơn. Đây là dự án được xác định là 1 trong 10 điểm đô thị và công nghiệp của thành phố, nằm dọc quốc lộ 10, thuộc địa bàn 2 xã của huyện An Dương, tổng vốn đầu tư 50 triệu USD. Mặc dù khởi động đến nay cũng đã 7-8 năm, nhưng vì không dứt điểm được khâu GPMB nên nhiều nhà đầu tư đã rơi vào tình cảnh "tiến thoái lưỡng nan".
Những hệ lụy từ GPMB chậm
Có một thực tế, nhiều công trình lớn của Hải Phòng do vướng mắc về GPMB đã khiến cho dự án phải… dậm chân tại chỗ, không khởi công được hoặc khởi công xong, lại lai rai kéo dài chờ GPMB để thi công. Điều này không chỉ mệt mỏi chung, mà còn gây tốn kém, lãng phí công sức, tiền bạc cho các bên liên quan. Hơn thế, hệ lụy của việc GPMB chậm trễ, không dứt điểm còn thể hiện ở chỗ, đã làm nảy sinh những bất đồng, mâu thuẫn, thậm chí xô xát giữa đơn vị GPMB và hộ dân địa phương, như trường hợp xảy ra ở dự án Khu công nghiệp Tràng Duệ vừa qua chẳng hạn. Đương nhiên, việc sử dụng côn đồ để hành xử trong GPMB thu hồi đất ở đây như vậy là không thể chấp nhận, cần phải được xử lý nghiêm. Song, cốt lõi của vấn đề lại bắt nguồn từ việc GPMB lai rai, không dứt điểm, cũng là điều khiến ta phải suy nghĩ.
Nhưng có lẽ, chịu tác động mạnh nhất và trực tiếp nhất từ việc GPMB quá chậm, kéo dài chính là các nhà đầu tư. Nó không chỉ làm nản lòng, mà còn khiến họ đổi hướng đầu tư. Mới đây, trao đổi với lãnh đạo một DN đã đăng ký đầu tư ở Khu công nghiệp Tràng Duệ, chúng tôi được vị giám đốc này than phiền rằng, sẽ ngừng đầu tư vào đây, do đã phải chờ đợi quá lâu, song đến nay vẫn chưa có đủ mặt bằng để xây dựng nhà máy. Ấy là chưa nói, tiến độ "rùa" của GPMB những dự án lớn ở Hải Phòng những năm qua cũng đã làm ảnh hưởng tới sự phát triển chung của thành phố. Đồng thời, nó đã tạo cơ hội cho một số tập thể, cá nhân tái lấn chiếm mặt bằng. Theo chính quyền và cơ quan chức năng địa phương cho biết, hiện tuyến đường trục của Khu đô thị mới Ngã Năm - Sân bay Cát Bi đã và đang bị lấn chiếm một cách ngang nhiên, do sự buông lỏng quản lý của chính quyền sở tại cũng như BQL dự án…
Như vậy, có thể nói, đối với các dự án dù lớn hay nhỏ, muốn thành công, công tác GPMB phải nhanh và dứt điểm, chậm ngày nào, thiệt hại ngày đó, thậm chí còn gây ra nhiều hệ lụy khác từ GPMB chậm mà ta chưa thể lường hết. Vì thế, Hải Phòng cần khẩn trương, đồng bộ vào cuộc; nhất là phải kiên quyết và mạnh tay hơn để dứt điểm GPMB những dự án đã lai rai từ nhiều năm nay, nhằm tạo niềm tin cũng như đòn bẩy thúc đẩy cho các dự án lớn, tiếp theo trong những năm tới
