Gần đây nhất là vụ bắt người trái pháp luật để xiết nợ, xảy ra tại quận Cầu Giấy (Hà Nội), vụ án có liên quan đến một nhóm tội phạm chuyên cho vay nặng lãi. Trước đó, chị Nguyễn Thị Thanh (tức Quỳnh) ở tổ 20 phường Thanh Lương, quận Hai Bà Trưng, nạn nhân của vụ xiết nợ đồng thời cũng là "con nợ" vay 200 triệu đồng của Đặng Đình Sơn (31 tuổi, trú tại An Dương, quận Tây Hồ); Lê Ngọc Anh (32 tuổi, trú tại phường Mai Dịch, quận Cầu Giấy) và Lê Ngọc Toàn (29 tuổi, trú tại Láng Hạ, quận Đống Đa) với lãi suất 4 triệu đồng/ngày... Vì không có tiền trả nợ, Thanh đã bị các đối tượng trói tay bằng xích rồi bắt giữ tại một cửa hàng cho thuê ôtô ở Mai Dịch. Nhóm đối tượng còn đe dọa chồng chị Thanh nếu không trả tiền sẽ cắt tai. Công an phường Mai Dịch đã phối hợp với lực lượng CS 113 Công an quận giải cứu an toàn nạn nhân.
Cách đây không lâu, Báo CAND đã đưa tin về vụ trọng án kinh hoàng xảy ra tại huyện Gia Lộc (Hải Dương), chỉ vì không có tiền trả nợ, Đinh Văn Nhiệm (45 tuổi, trú tại xã Hồng Hưng, huyện Gia Lộc) đã cùng quẫn dùng dao sát hại vợ, sau đó kết liễu đời mình để lại cậu con trai côi cút… Bi kịch của Nhiệm bắt đầu từ cách làm ăn chụp giật, chóng vánh, đầu tư dàn trải, không có sự tính toán hợp lý. Song Nhiệm lại không dám chịu trách nhiệm mà đã giải quyết nợ nần bằng tội ác. Nhưng một lần nữa, sự tính toán của Nhiệm không theo ý anh ta. Những ngày tháng 9/2010, khi Nhiệm đang thụ án về hành vi giết người thì nhiều người đã cho Nhiệm vay tiền tiếp tục gửi đơn tố cáo đến Công an tỉnh Hải Dương, với số tiền cho vay ước tính vài tỷ đồng…
Không chỉ nam giới mà các nữ nhi "chân yếu, tay mềm" khi mất tiền cũng có những hành động quá khích, không kiềm chế. Từ người bị hại, họ có nguy cơ trở thành đối tượng trong một vụ án. Trường hợp chị Phạm Thị T., trú tại TP Hải Dương là một ví dụ. Trước đó, chị T. đã cho Nguyễn Thị M., trú tại phường Lê Thanh Nghị, TP Hải Dương vay 850 triệu đồng, các lần giao, nhận tiền đều có giấy biên nhận viết tay do chị M. viết và ký tên. Thời gian sau này, khi M. khất lần chưa trả nợ, chị T đã cùng với 20 người đàn ông tự xưng là thương binh kéo đến nhà M. đòi số nợ trên, đồng thời chửi bới buộc chị M. phải tự chuyển đồ đạc ra ngoài sân, rồi cho người lục soát chiếc két sắt, bên trong có 1,4 cây vàng, 20 triệu đồng và một sổ tiết kiệm trị giá 125 triệu đồng cùng một số giấy tờ chứng nhận quyền sử dụng đất… Vậy là từ một chủ nợ, chị có nguy cơ trở thành đối tượng trong vụ án. Trong giải quyết các vụ án này, lực lượng nghiệp vụ tốn rất nhiều công sức, trước hết là giải quyết tình trạng gây rối trật tự công cộng tại địa bàn chị M. sinh sống, sau đó là xác minh đơn của những người bị hại. Đến tháng 9/2010, tức là hơn một năm đã trôi qua các cơ quan thi hành pháp luật ở tỉnh Hải Dương vẫn đang đau đáu giải quyết vụ án trên.
Hai nạn nhân ở Phú Thọ đang tố cáo tại cơ quan Công an.
Để trốn tránh, con nợ có hàng trăm cách lách luật. Khi cơ quan điều tra ráo riết xác minh thì chủ nợ quay về nhà, họ trả nợ nhỏ giọt những người cho vay tiền để họ rút đơn tố cáo… Với số tiền cho vay là vài tỷ, thi thoảng họ vẫn trả nợ nhỏ giọt, nghĩa là vẫn có ý thức trả nợ thì không thể khởi tố hình sự. Một số trường hợp, người cho vay tiền khởi kiện ra tòa dân sự, khi đó Tòa án sẽ yêu cầu nguyên đơn phải nộp án phí dân sự là một số tiền không nhỏ, nếu tiền tỷ mức án phí thường là từ 50-70 triệu đồng. Có trường hợp khi tòa dân sự yêu cầu nộp án phí thì họ rút đơn kiện luôn vì không còn đủ tiền để trả.
Nửa năm qua, sáu chủ nợ là ông Vũ Huy Chương; bà Đặng Thị Minh Thu; chị Hoàng Thị V.; Trần Thị Kim Oanh; Trần Thị Thanh H.; Trương Thị Thanh Thúy đều trú tại TP Việt Trì (Phú Thọ) đã gửi đơn đến các cấp, tố cáo Nguyễn Thị Thu H., giáo viên của một trường kinh tế trên địa bàn TP Việt Trì, lừa đảo chiếm đoạt hơn 8 tỷ đồng. Ngoài gửi đơn, các chủ nợ này còn nhiều lần gây náo loạn tại khu vực nhà ở của H. để đòi tiền, khiến lực lượng Công an phường sở tại phải "mất ăn, mất ngủ" để giữ gìn ANTT. Thế nhưng gần một năm qua, nhiều người trong số họ chỉ nhận được "nhỏ giọt" tiền trả nợ của chị H. với điều kiện phải rút đơn tố cáo.
Trao đổi với chúng tôi, Thượng tá Hà Minh Tân, Trưởng phòng PC 45 Công an tỉnh Phú Thọ cho biết: Việc thu thập chứng cứ xử lý các vụ án lạm dụng tín nhiệm và lừa đảo chiếm đoạt tài sản (vay mượn tín dụng rồi chiếm đoạt) thường mất nhiều thời gian và công sức. Ban đầu, cơ quan điều tra phải xác minh, làm rõ việc sử dụng số tiền đã chiếm đoạt được của đối tượng như thế nào, từ đó xác định hành vi phạm tội cũng như thu hồi tài sản, trả cho các bị hại
