Luật Thi hành án hình sự có hiệu lực thi hành đến nay đã tròn một năm và bước đầu đã đạt được những kết quả rất quan trọng, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với công tác thi hành án hình sự trong phạm vi cả nước, góp phần đấu tranh phòng, chống tội phạm, đảm bảo an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp, cải cách hành chính cũng như bảo đảm tốt hơn quyền lợi, trách nhiệm của các đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật này.
Để triển khai có hiệu lực, hiệu quả Luật Thi hành án hình sự, trong 1 năm qua, Tổng cục VIII đã phối hợp với Vụ Pháp chế Bộ Công an tổ chức tốt các hội nghị tập huấn chuyên sâu những nội dung cơ bản của Luật Thi hành án hình sự đến toàn thể lãnh đạo các cấp phụ trách lĩnh vực công tác này trong CAND; thành lập các đoàn công tác của Tổng cục đến các đơn vị để tập huấn cho cán bộ, chiến sỹ nắm vững Luật Thi hành án hình sự.
Chỉ đạo các trại giam, trại tạm giam trong cả nước xây dựng chương trình, bài giảng để tổ chức cho phạm nhân học tập Luật Thi hành án hình sự. Phối hợp tuyên truyền, phổ biến sâu rộng Luật này trên các phương tiện thông tin đại chúng và phối hợp với các cơ quan chức năng báo cáo Bộ Công an trình Chính phủ ký ban hành 8 Nghị định quy định, hướng dẫn một số điều của Luật Thi hành án hình sự; lãnh đạo liên ngành ký ban hành 3 thông tư liên tịch; Bộ Công an ban hành 9 Thông tư quy định, hướng dẫn về công tác phân loại, tổ chức giam giữ theo loại, thực hiện chế độ, chính sách về học tập, lao động, công tác vũ trang bảo vệ, tuần tra, canh gác bảo vệ trại giam. Đề nghị bổ nhiệm chức danh Thủ trưởng, Phó thủ trưởng cơ quan quản lý thi hành án hình sự và hướng dẫn, chỉ đạo Công an các địa phương triển khai việc bổ nhiệm cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh, huyện theo Luật Thi hành án hình sự.
Tham mưu cho Bộ Công an phối hợp với các bộ, ngành chuẩn bị cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ việc thi hành án tử hình bằng hình thức tiêm thuốc độc, hiện nay 4 địa phương (Hà Nội, Sơn La, Nghệ An, Đắk Lắk) đã hoàn thành việc xây dựng nhà thi hành án tử hình và đang phối hợp với ngành Y tế chuẩn bị thuốc độc để thực hiện thi hành án tử hình.
Trong quá trình triển khai thực hiện Luật Thi hành án hình sự, các trại giam, trại tạm giam đã có nhiều cố gắng để khắc phục khó khăn về nhân lực, cơ sở giam giữ, phương tiện kỹ thuật để thực hiện tốt các quy định của pháp luật về thủ tục tiếp nhận, tổ chức giam giữ phạm nhân theo loại (nam, nữ, người chưa thành niên... được giam riêng); thực hiện chế độ, chính sách về ăn, mặc, ở, thăm gặp thân nhân, nhận thư quà, lao động dạy nghề; giáo dục pháp luật, học tập văn hoá, khám chữa bệnh, đề nghị tạm đình chỉ, giảm thời hạn bị phạt tù cho phạm nhân; có nhiều cố gắng xây dựng bổ sung các thiết chế văn hóa, thể thao trong các trại giam...
Do vậy, trật tự, kỷ cương, an ninh, an toàn trong các trại giam được đảm bảo, hầu hết các trại giam không để phạm nhân trốn thoát; vệ sinh môi trường được cải thiện đáng kể. Từ tháng 7/2011 đến tháng 6/2012, các trại giam đã làm thủ tục đề nghị Tòa án có thẩm quyền giảm thời hạn chấp hành hình phạt tù cho 49.677 lượt phạm nhân cải tạo tiến bộ.
Lực lượng làm nhiệm vụ thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp Công an các địa phương đã chủ động tham mưu cho cấp uỷ Đảng, chính quyền cơ sở phối hợp với các đoàn thể quần chúng nhân dân tổ chức giám sát, giáo dục người chấp hành các hình phạt bằng nhiều hình thức như: Trình diện, viết bản kiểm điểm theo định kỳ và giúp đỡ tạo công ăn việc làm, cho vay vốn, dạy nghề... từ đó đảm bảo sự nghiêm minh trong chấp hành pháp luật, giảm chi phí giam giữ, quản lý đáng kể cho Nhà nước và tạo cơ hội cho người bị kết án sửa chữa lỗi lầm để làm ăn lương thiện, hòa nhập cộng đồng, hạn chế tái phạm tội.
Tuy nhiên, hiện nay tình hình người bị kết án tù, người bị kết án tử hình giam giữ tại các trại tạm giam tiếp tục tăng, tính chất và thành phần tội phạm phức tạp hơn; số phạm các tội hình sự loại nguy hiểm, mức án cao, nhiều tiền án, nghiện ma túy, nhiễm HIV/AIDS tiếp tục có những diễn biến phức tạp; một số đối tượng chống đối quyết liệt, không chịu lao động, cải tạo, thường xuyên vi phạm nội quy, tìm mọi cách trốn khỏi nơi giam, thậm chí gây rối trật tự, đánh chém nhau, tấn công lại cán bộ, chiến sỹ làm nhiệm vụ.
Vì vậy, đặt ra cho lực lượng Thi hành án hình sự và hỗ trợ tư pháp nhiệm vụ rất nặng nề, đòi hỏi không ngừng nỗ lực phấn đấu, tăng cường các biện pháp nghiệp vụ; chủ động khắc phục khó khăn, kịp thời sơ kết, đánh giá các mặt công tác để tham mưu, hướng dẫn, chỉ đạo, tổ chức thực hiện Luật Thi hành án hình sự ngày càng nghiêm minh, hiệu lực, hiệu quả
