Phát biểu tại Hội nghị “Cập nhật tiến bộ trong miễn dịch trị liệu – ung thư và y học hạt nhân năm 2026” ngày 27/6, do Bệnh viện Bạch Mai phối hợp với các hội chuyên ngành và Trường Đại học Y Dược - Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, tại Việt Nam cũng như trên toàn cầu, ung thư vẫn đang là một trong những thách thức y tế, gánh nặng bệnh tật lớn nhất mang tính thời đại.
Theo GLOBOCAN 2022, Việt Nam ghi nhận hơn 182.000 ca mắc mới và trên 122.000 trường hợp tử vong do ung thư mỗi năm. Trước gánh nặng bệnh tật ngày càng gia tăng, việc ứng dụng các tiến bộ của y học hiện đại nhằm chẩn đoán sớm, điều trị chính xác và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Theo Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên, ngành y học thế giới đang chứng kiến những bước tiến mang tính cách mạng. Việc ứng dụng miễn dịch trị liệu kết hợp với các kỹ thuật tiên tiến của y học hạt nhân, sinh học phân tử, xạ trị và chẩn đoán hình ảnh đã mở ra những cánh cửa hy vọng mới. Những giải pháp đột phá này không chỉ giúp kéo dài thời gian sống mà còn nâng cao đáng kể chất lượng cuộc sống cho người bệnh ung thư.
Theo PGS.TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, nếu trước đây ung thư thường được xem là một căn bệnh có tiên lượng rất nặng nề, thì ngày nay, với sự phát triển của khoa học, nhiều loại ung thư đã có thể được phát hiện sớm hơn, phân tầng nguy cơ chính xác hơn, lựa chọn điều trị hợp lý hơn và kiểm soát bệnh lâu dài hơn. Người bệnh không chỉ có thêm cơ hội kéo dài thời gian sống mà còn có cơ hội được sống với chất lượng tốt hơn, nhân văn hơn và phù hợp hơn với điều kiện cụ thể của từng cá thể.
Chia sẻ bên lề hội nghị, PGS.TS Phạm Cẩm Phương, Viện trưởng Viện Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, cá thể hoá điều trị ung thư là xu hướng quan trọng nhất hiện nay, thay vì chỉ áp dụng các phương pháp truyền thống như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị cho mọi bệnh nhân, các bác sĩ hiện nay tập trung vào đặc điểm riêng của từng bệnh nhân để lên phác đồ điều trị.
"Chúng tôi căn cứ vào đột biến gen, giai đoạn bệnh, loại mô bệnh học, thể trạng và các dấu ấn trên bề mặt tế bào ung thư để lựa chọn phác đồ. Mục tiêu nhằm nâng cao tối đa hiệu quả điều trị (điều trị trúng đích) và giảm thiểu tác dụng phụ cũng như biến chứng", PGS Phương chia sẻ.
Liệu pháp miễn dịch là một trong những phương pháp điều trị ung thư mới mang lại hiệu quả rất cao cho người bệnh. Khác với phương pháp truyền thống là hoá/xạ trị, điều trị miễn dịch không tác động trực tiếp tiêu diệt tế bào theo cơ chế độc hại, mà thay vào đó là "mở khóa" hệ miễn dịch của cơ thể. Phương pháp này giúp các tế bào miễn dịch nhận diện được tế bào ung thư (vốn thường có cơ chế lẩn trốn) để tự tấn công và tiêu diệt chúng, do đó ít tác dụng phụ hơn.
Còn y học hạt nhân và phương pháp Theranostics không chỉ giúp chẩn đoán mà còn tham gia sâu vào quá trình điều trị ung thư.
"Theranostics là bước tiến mới "vừa chẩn đoán vừa điều trị". Bằng cách đưa một đồng vị phóng xạ vào cơ thể, bác sĩ có thể vừa ghi hình chẩn đoán mức độ lan rộng của tế bào ung thư, vừa dùng chính dược chất đó để tiêu diệt chúng. Phương pháp này đặc biệt hiệu quả với ung thư tuyến giáp, ung thư tuyến tiền liệt và u thần kinh nội tiết", PGS.TS Phạm Cẩm Phương cho biết.
Viện trưởng Viện Y học hạt nhân và Ung bướu khẳng định, việc áp dụng các phương pháp mới đã thay đổi hoàn toàn bức tranh điều trị ung thư tại Việt Nam.
"Trước đây, bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn muộn (di căn não, xương) thường chỉ sống được 3-6 tháng. Hiện nay, nhờ điều trị đích và miễn dịch dựa trên đột biến gen (EGFR, ALK, PD-L1), nhiều bệnh nhân có thể sống thêm 8 đến 10 năm với chất lượng cuộc sống tốt", PGS.TS Phạm Cẩm Phương cho biết.
Bên cạnh đó, các phương pháp cá thể hóa không còn chỉ dành cho bệnh nhân ung thư giai đoạn muộn mà đã bắt đầu được nghiên cứu áp dụng cho giai đoạn sớm để tăng thời gian sống thêm không bệnh và không tái phát.
Chuyên gia cũng bày tỏ hy vọng các kỹ thuật tiên tiến này sẽ ngày càng phổ biến tại Việt Nam để người dân không phải ra nước ngoài điều trị.
Đồng quan điểm đó, GS.TS Phạm Văn Thức, Chủ tịch Hội Miễn dịch trị liệu ung thư Việt Nam cho biết, miễn dịch trị liệu ung thư đã và đang trở thành một cuộc cách mạng thực sự của y học hiện đại. Các liệu pháp miễn dịch như kháng thể đơn dòng PD-1, PD-L1, CTLA-4; liệu pháp tế bào CAR-T; vaccine ung thư; virus ly giải tế bào ung thư; liệu pháp miễn dịch tế bào tự thân; cũng như các chiến lược phối hợp đa mô thức đang mở ra hy vọng sống cho hàng triệu bệnh nhân ung thư trên toàn thế giới.
Theo Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, yêu cầu đặt ra đối với các bệnh viện tuyến cuối, các trung tâm ung thư và các nhà khoa học không chỉ là cập nhật thuốc mới, kỹ thuật mới, mà còn phải xây dựng được năng lực đánh giá chỉ điểm sinh học, năng lực hội chẩn đa chuyên khoa, năng lực theo dõi đáp ứng điều trị, quản lý biến chứng và cá thể hóa quyết định điều trị cho từng người bệnh.
"Đối với Bệnh viện Bạch Mai, đây là một hướng phát triển chiến lược. Chúng tôi xác định y học hạt nhân, ung thư học, sinh học phân tử, miễn dịch trị liệu, xạ trị hiện đại và trí tuệ nhân tạo sẽ là những cấu phần quan trọng trong mô hình bệnh viện đa khoa chuyên sâu, kỹ thuật cao, hiện đại và hội nhập quốc tế", PGS.TS Đào Xuân Cơ nói.
Hội nghị thu hút hơn 1.500 đại biểu tham dự trực tiếp và trực tuyến là các chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước và cán bộ y tế đến từ nhiều cơ sở y tế trên cả nước; với 116 báo cáo khoa học tập trung vào các phương pháp điều trị ung thư mới.
Trong khuôn khổ hội nghị diễn ra Lễ công bố thành lập Viện Y học hạt nhân và Ung bướu Bạch Mai. Đây là đơn vị đầu ngành với hơn 55 năm xây dựng và phát triển, luôn tiên phong trong ứng dụng các kỹ thuật hiện đại về y học hạt nhân, sinh học phân tử, giải trình tự gen và các liệu pháp điều trị tiên tiến cho người bệnh ung thư. Đồng thời, Viện cũng là cơ sở đào tạo, nghiên cứu khoa học và chuyển giao kỹ thuật uy tín của cả nước.
Trao quyết định thành lập, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đề nghị Viện Y học hạt nhân và Ung bướu phát huy tối đa mô hình viện trong lòng bệnh viện đa khoa hạng đặc biệt. Tăng cường hơn nữa sự hợp tác liên chuyên khoa chặt chẽ giữa ung thư học, y học hạt nhân, sinh học phân tử, chẩn đoán hình ảnh để tối ưu hóa phác đồ cá thể hóa điều trị, mang lại hiệu quả cao nhất cho người bệnh.
