Phát hiện ung thư di căn sau nửa tháng ăn uống kém
Sau nửa tháng có dấu hiệu ăn uống kém và khoảng 10 ngày trước khi nhập viện, ông M.H.T (72 tuổi, Đắk Lắk) không đại tiện được nên đến bệnh viện thăm khám. Kết quả nội soi tiêu hóa kết hợp các thăm dò cận lâm sàng, các bác sĩ phát hiện ông có khối u sùi đại tràng đã di căn phúc mạc, cột sống và hạch ổ bụng.
Từ trường hợp của ông T cho thấy, nhiều bệnh lý tiêu hóa nguy hiểm có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài mà không có triệu chứng rõ rệt. Bản thân ông T và gia đình cũng khá bất ngờ với kết quả nội soi.
Trước đó, ông vẫn sinh hoạt gần như bình thường, không xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo rõ rệt. Tình trạng ăn uống kém chỉ mới xuất hiện trong thời gian ngắn nên gia đình cho rằng có thể liên quan đến tuổi tác hoặc thay đổi thời tiết, vì vậy chưa nghĩ đến khả năng mắc bệnh lý nghiêm trọng.
Trường hợp khác là anh N.V.H (45 tuổi) thỉnh thoảng đầy bụng, khó tiêu. Nghĩ là rối loạn tiêu hoá, anh mua thuốc về uống. Bệnh lâu dần nhưng lại chủ quan không thăm khám, tới khi đi ngoài ra máu, đau bụng, sụt cân, chán ăn, anh mới tới viện khám thì được xác định ung thư đại tràng giai đoạn 4.
Ung thư đường tiêu hoá, trong đó ung thư dạ dày và ung thư đại trực tràng là những bệnh ung thư phổ biến tại Việt Nam. Ở nước ta, ung thư đại trực tràng nằm trong số 6 bệnh ung thư thường gặp và bệnh đang có xu hướng gia tăng. Số liệu ghi nhận mỗi năm có khoảng 2.400 ca chẩn đoán mới, tương đương khoảng 200 trường hợp mới được phát hiện mỗi tháng.
Còn ung thư dạ dày, theo Globocan 2020 (Cơ quan Nghiên cứu Ung thư quốc tế), căn bệnh này đứng top 4 trong các mặt bệnh ung thư thường gặp tại Việt Nam, với 17.906 ca mắc mới, chiếm 9.8%. Tỷ lệ tử vong của ung thư dạ dày đứng thứ 3 trong các bệnh ung thư, với 14.615 ca tử vong, chiếm 11.9%.
Theo BSCKII Nguyễn Thị Dững – Trưởng khoa Nội tổng hợp, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ, ở giai đoạn đầu, ca bệnh lý ác tính đại trực tràng có thể biểu hiện khá mơ hồ như rối loạn tiêu hóa, rối loạn thói quen đi tiêu, đầy bụng hoặc ăn uống kém nên người bệnh dễ bỏ qua. Khi phát hiện, bệnh có thể đã tiến triển đến giai đoạn nặng, thậm chí là phát triển thành khối u ác tính.”
Nhiều bệnh lý đường tiêu hóa có thể khởi phát từ những tổn thương ở niêm mạc trong thời gian dài. Polyp tiêu hóa nói chung hay polyp đại trực tràng nói riêng là một trong những tổn thương thường gặp và có thể tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện, theo dõi và xử lý kịp thời.
Hơn 90% ung thư đại tràng bắt nguồn từ polyp
ThS.BSCKII Nguyễn Việt Dũng, Trưởng Khoa Nội tiêu hoá, Bệnh viện 19-8 cho biết, BS đã điều trị cho nhiều trường hợp ung thư đại tràng bắt nguồn từ polyp.
Nhiều người có quan niệm sai lầm, nghĩ đơn giản polyp dạ dày, đại trực tràng là bệnh lành tính, không theo dõi định kỳ và không xử lý, chỉ tới khi có triệu chứng mới tới bệnh viện, lúc này nội soi phát hiện polyp đã tiến triển thành ung thư.
Điển hình, nam bệnh nhân 47 tuổi, ở Sơn La, 6 tháng nay thường xuyên bị chướng bụng, khó đi ngoài, có lúc buồn nôn nhưng chủ quan không đi khám. Tới khi gầy sút 3kg anh mới tới Bệnh viện 19-8 thăm khám. Sau khi nội soi, bác sĩ phát hiện anh có polyp đại tràng "khủng", kích thước 5x8cm, kín gần hết lòng manh tràng, đã tiến triển thành ung thư.
Theo BS Dũng, ung thư đường tiêu hoá thường có yếu tố gia đình, có trường hợp nhiều người trong cùng một gia đình có polyp và đã có người tiến triển thành ung thư. Ngoài yếu tố di truyền, tình trạng đa polyp cũng thường gặp, và những người mắc đa polyp đường tiêu hoá, nguy cơ ung thư cũng rất cao.
Có trường hợp chỉ hơn 20 tuổi vào Bệnh viện 19-8 nội soi phát hiện polyp dày đặc ở dạ dày và thành đại tràng. Trong gia đình bệnh nhân này cũng có nhiều người phát hiện đa polyp đường tiêu hoá, trong đó có người đã mắc ung thư đại tràng.
Theo BS Nguyễn Thị Dững, điều đáng lo ngại là nhiều polyp đường tiêu hóa hay đại trực tràng có thể tồn tại trong thời gian dài mà gần như không gây biểu hiện rõ rệt. Người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường hoặc chỉ xuất hiện các triệu chứng thoáng qua như rối loạn tiêu hóa, táo bón, đầy bụng nên dễ bỏ qua.
Theo các chuyên gia tiêu hoá, hơn 90% các trường hợp ung thư đại tràng bắt đầu từ polyp, vì vậy, phát hiện sớm, cắt bỏ sớm polyp là biện pháp ngăn ngừa hiệu quả nhất với căn bệnh này hiện nay.
Phần lớn polyp là lành tính, tuy nhiên một số dạng polyp tuyến (adenomatous polyp) có khả năng tiến triển thành ung thư nếu không được phát hiện và xử lý sớm.
Quá trình này thường diễn ra theo chuỗi “polyp – loạn sản (tế bào biến đổi bất thường) – ung thư”, kéo dài âm thầm trong nhiều năm. Ở giai đoạn đầu, các tổn thương thường chỉ khu trú ở lớp niêm mạc và gần như không gây triệu chứng rõ ràng, khiến người bệnh khó nhận biết nếu không thực hiện tầm soát định kỳ.
“Nhiều trường hợp polyp được phát hiện tình cờ thông qua nội soi khi người bệnh chưa có biểu hiện lâm sàng đáng chú ý. Một số polyp, đặc biệt polyp tuyến kích thước lớn hoặc có loạn sản, được xem là tổn thương tiền ung thư cần được theo dõi, xử lý sớm để hạn chế nguy cơ tiến triển ác tính', BSCKI Võ Văn Hải, Bệnh viện Đa khoa Việt Mỹ khuyến cáo.
Theo ThS.BSCKII Nguyễn Việt Dũng, Trưởng Khoa Nội tiêu hoá, Bệnh viện 19-8, người càng trẻ tuổi phát hiện ung thư, mức độ ác tính càng cao. Vì vậy, những người có mối quan hệ huyết thống bậc 1 như bố mẹ, anh chị em ruột với người có polyp, ung thư đại trực tràng nên đi sàng lọc bằng nội soi. Còn người bình thường nên đi tầm soát bằng nội soi dạ dày, đại trực tràng từ 40 tuổi.
