Bệnh nhân nhập Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 mới đây nhất sau khi sử dụng củ ấu tàu thay bữa cơm là một phụ nữ 56 tuổi, có triệu chứng buồn nôn, tê bì môi và chân tay, tụt huyết áp, đau bụng và buồn đi ngoài.
Nữ bệnh nhân cho biết, bà ăn một lượng lớn củ ấu tàu thay cơm, khoảng một giờ sau thì xuất hiện các triệu chứng trên, được gia đình đưa đến bệnh viện. Sau khi khám và làm các xét nghiệm, bệnh nhân được chẩn đoán ngộ độc aconitine trong củ ấu tàu.
BS Nguyễn Hà Anh, Trung tâm Da liễu - Dị ứng, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết củ ấu tàu (còn gọi là củ gấu tàu, xuyên ô, thảo ô) là dược liệu quen thuộc trong y học cổ truyền, nhưng lại chứa aconitine - một chất độc cực mạnh. Nếu dùng sai cách hoặc quá liều, aconitin có thể gây loạn nhịp tim, tụt huyết áp, sốc tim và tử vong.
Tại Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận nhiều trường hợp sử dụng củ ấu tàu phải nhập viện do ngộ độc, trong đó có các bệnh nhân ngộ độc rất nặng, sau khi đã được cấp cứu, hồi sức, nhưng tim vẫn bị loạn nhịp và ngừng đập nhiều lần, phải sốc điện chữa loạn nhịp ngừng tuần hoàn tới hàng chục lần, cuối cùng may mắn bệnh nhân mới qua khỏi.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm chống độc cho biết, nhiều người tưởng củ ấu tàu bổ, mua về ngâm rượu uống, hoặc nấu cháo ăn. Sau khi sử dụng đã bị ngộ độc và đưa vào Trung tâm cấp cứu.
Cách đây chưa lâu, Trung tâm tiếp nhận nam bệnh nhân ở Nam Định vào nhập viện trong tình trạng tê bì chân tay, ngất, mất kiểm soát đại tiểu tiện. Theo lời kể của bệnh nhân nam, đây không phải lần đầu tiên ông sử dụng củ ấu tàu để tăng cường sức khoẻ, chữa bệnh xương khớp. Đây là bài thuốc được bạn bè truyền tai cho nhau và rất khó để mua được. Mỗi lần ông chỉ sử dụng một lượng nhỏ, luộc kỹ, ăn củ và uống cả nước. Khi ăn, nếu có hiện tượng tê bì thì chạy hoặc nhờ người tác động lực vào mình để toát mồ hôi sẽ khỏi.
Tuy nhiên, sau khi sử dụng lần này, có hiện tượng tê bì, bệnh nhân đã chạy nhiều vòng và nhờ người hỗ trợ tác động vật lý, cũng như chủ động tạo nôn để đẩy phần đã sử dụng ra ngoài, nhưng không thấy đỡ. Hiện tượng tê bì ngày càng nặng lên, thậm chí người cảm thấy choáng váng, ngất và có tình trạng vệ sinh tại chỗ. Bệnh nhân được xử trí truyền dịch tại tuyến huyện và chuyển thẳng vào Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai.
Tại Trung tâm Chống độc, bệnh nhân được kiểm tra, xét nghiệm nước tiểu tìm thấy chất độc aconitin, đây cũng là chất độc có trong củ ấu tàu. Bên cạnh đó chỉ số Troponin T của bệnh nhân cũng khá cao: 31,74 ng/L gấp gần 3 lần bình thường cho thấy có dấu hiệu bị tổn thương cơ tim.
Theo Giám đốc Trung tâm Chống độc, củ ấu tàu là rễ củ của cây ô đầu, cây thường mọc hoang ở vùng núi phía Bắc nước ta như: Hà Giang, Lào Cai, Tuyên Quang… Độc tính chứa trong nó là acotinin được xếp vào danh sách thuốc độc bảng A.
Chỉ với một hàm lượng nhỏ có thể gây tử vong, liều chỉ 1mg có thể gây ngộ độc nặng, 2 - 3mg đủ để gây tử vong một người trưởng thành. Aconitin gây độc trên tim, thần kinh và tiêu hóa. Ngộ độc aconitin xuất hiện rất nhanh, các triệu chứng có thể xuất hiện ngay hoặc sau vài phút, hoặc vài giờ sau khi uống dịch chiết hoặc ăn củ, rễ, lá cây ấu tàu.
Các bác sĩ khuyến cáo, củ ấu tàu rất độc nên người dân tuyệt đối chỉ dùng củ ấu tàu ở dạng bôi ngoài da, không nên uống hay ăn. Trước khi sử dụng các vị thuốc dân gian, dược liệu, cần hỏi ý kiến chuyên gia y tế, bởi không phải tất cả thảo dược đều an toàn, một số loại chỉ có thể dùng khi đã được xử lý đúng cách và đúng liều.
Sáu người nhập viện do ngộ độc rượu, 1 người tử vong 
Cảnh báo ngộ độc vì những “bài thuốc truyền miệng” 
