Nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn “chưa có ý định lớn lên”

Chiếm đến hơn 97% số doanh nghiệp trên cả nước và đóng góp khoảng 45% vào GDP, tạo ra 51% tổng việc làm của Việt Nam, nhưng các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) Việt Nam đang ngày càng teo tóp.

Nhiều rào cản trong tiếp cận thông tin, tiếp cận nguồn lực, gánh nặng thuế phí, trong khi cải cách thể chế chưa tạo ra được lực đẩy, khiến đa phần doanh nghiệp vẫn loay hoay chưa tìm được cách lớn lên.

Theo ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế (VCCI): Sau gần 10 năm gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), các DN dân doanh trong nước phần lớn vẫn quẩn quanh ở thị trường nội địa. Điều này thể hiện tương đối rõ qua kết quả điều tra PCI 2015: chỉ có 3% DN siêu nhỏ, 4% DN nhỏ và gần 9% DN quy mô vừa có khách hàng là các cá nhân, DN từ nước ngoài. Chưa vươn ra được thị trường thế giới là một vấn đề, ngay cả ở trong nước, sự liên kết giữa các DNNVV với các doanh nghiệp FDI cũng rất hạn chế.

Dù đã có nhiều chính sách về tháo gỡ khó khăn thì các rào cản với DN vẫn chưa hạ xuống.
Dù đã có nhiều chính sách về tháo gỡ khó khăn thì các rào cản với DN vẫn chưa hạ xuống.

Theo kết quả điều tra PCI 2015, chỉ có khoảng 3-4% DN siêu nhỏ và nhỏ có khách hàng chính là các doanh nghiệp FDI. Nhiều DNNVV chưa nắm bắt được các thông tin về các hiệp định thương mại mà Việt Nam tham gia hoặc ký kết gần đây, góp phần lý giải vì sao khối DN FDI chiếm đến 70,7% tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam năm 2015.

VCCI nhận định: Tình hình hoạt động kinh doanh của DN nhỏ, siêu nhỏ nói riêng và các DN dân doanh Việt Nam nói chung đang có xu hướng giảm sút và gặp nhiều khó khăn hơn. Điều tra PCI năm 2015 cho thấy DNNVV có kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh không sáng sủa. 32% DN siêu nhỏ, 17% DN nhỏ và 16% DN quy mô  vừa thua lỗ.

Hiện có xu hướng DN quy mô càng nhỏ thì tỷ lệ hoạt động có lãi càng thấp. Trong một cuộc trao đổi với báo chí hồi tháng 5 năm nay, TS Nguyễn Đình Cung – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cũng bày tỏ sự đặc biệt lo ngại về tình hình này.

“Tại sao số lượng DN giải thể, ngừng hoạt động thời gian gần đây nhiều đến thế? Giai đoạn 2000 – 2007, tỷ lệ tạm ngưng hoạt động so với số mới thành lập chỉ 15 – 20% là cùng. Trong khi đó, quý I năm nay hơn 22.000 tạm ngừng hoạt động dưới các hình thức so với 24.000 DN mới thành lập là một con số cực kỳ cao. Nếu nói là bình thường thì rõ ràng là nói dối. Với tư cách chuyên gia, phải thấy được sự bất thường khi so sánh với mình trước đây và các nước xung quanh” – TS Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh. “Nhìn tổng thể, rõ ràng chi phí của họ tăng lên, lợi nhuận giảm xuống đến mức thua lỗ người ta mới rời bỏ thị trường. Nhìn thấy rõ ràng là lãi suất tăng làm chi phí tài chính tăng; các chi phí về lao động, bảo hiểm, công đoàn... tăng, đặc biệt có khả năng tăng chi phí thuế”.

Các nguyên nhân được TS Nguyễn Đình Cung chỉ ra không phải là nguyên nhân duy nhất. Theo khảo sát của VCCI, DNNVV gặp khó khăn hơn trong tiếp cận gần như mọi thứ, nếu so sánh với các DN quy mô lớn hơn.

Cụ thể, việc tiếp cận thông tin là rất khó khăn, khi 75% các DNNVV cho biết họ phải cậy nhờ đến các mối quan hệ để tiếp cận thông tin. Do đó, các DN này khó có thể dự đoán được những thay đổi trong quy định pháp luật, cũng như việc thực thi chúng trên thực tế.

Khảo sát năm 2015 cho thấy, chỉ 11% doanh nghiệp siêu nhỏ, 12% doanh nghiệp nhỏ và 16% doanh nghiệp quy mô vừa cho biết họ có thể dự đoán được những thay đổi trong chính sách. Tiếp đó là vốn. Trung bình chỉ có 40% doanh nghiệp siêu nhỏ tiếp cận được nguồn vốn ngân hàng với lãi suất cao hơn các DN quy mô lớn.

Đáng lưu ý là DN sẽ không thể vay vốn nếu không có tài sản thế chấp, nghĩa là một ý tưởng, kế hoạch kinh doanh tốt, bài bản cũng không thể đảm bảo cho DN tiếp cận tín dụng. Việc tiếp cận nguồn lực về đất đai tất nhiên cũng rất khó khăn. Trong khi đó, theo TS Nguyễn Đình Cung, khối DN nhà nước đang nắm giữ một khối tài sản khổng lồ 400 tỷ USD, chưa kể đất đai, và sử dụng không hiệu quả, khiến nguồn lực của đất nước bị lãng phí cực kỳ lớn.

Cải cách thể chế 5 năm qua chưa mang lại động lực gì cho các DNNVV, dù đây đã được xác định là động lực chính cho tăng trưởng. 65% DN cho biết có “tình trạng nhũng nhiễu khi giải quyết thủ tục hành chính cho DN”.

Thêm vào đó, sẽ là một thiếu sót cực kỳ lớn khi không kể đến gánh nặng “chi phí không chính thức”, khi 68% DN nhỏ cho rằng hiện tượng chi trả chi phí không chính thức là thường xuyên và ở mức rất cao (có thể chiếm đến trên 10% doanh thu). Vì vậy, các DNNVV chưa mấy lạc quan về tương lai.

Năm 2015, chỉ có 41% DN siêu nhỏ và 52% DN nhỏ có kế hoạch tăng quy mô trong 2 năm tới. Đa phần (51%) các DN siêu nhỏ trong 2 năm tới vẫn hoạt động ở quy mô hiện tại và “chưa có ý định lớn lên”.

“Chúng ta chỉ nhìn thấy một tâm trạng thu, thu. Chi phí chỉ thấy tăng và tăng, không thấy chỗ nào giảm chi phí, giảm rủi ro cho DN. Sau giai đoạn 2007 – 2013, sức lực của DN tư nhân trong nước bị xói mòn, đáng lẽ thời kỳ này phải là thời kỳ nuôi dưỡng, thời kỳ nâng đỡ, thời kỳ tạo ra một tinh thần khởi sự, khởi nghiệp kinh doanh, thì không nhìn thấy những động lực như vậy”, TS Nguyễn Đình Cung nói.

N.Phương

Các tin khác

AIA Việt Nam được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

AIA Việt Nam được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

Ngày 13/5/2026, AIA Việt Nam vừa được vinh danh Top 10 Doanh nghiệp vì Cuộc sống Cộng đồng 2025 – 2026 với danh hiệu “Doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ dẫn đầu về các sản phẩm sống khỏe” trong khuôn khổ Giải thưởng Rồng Vàng 2026 do Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy tổ chức.

EVNGENCO1 đề xuất đầu tư 3 dự án điện mặt trời nổi tại Lâm Đồng

EVNGENCO1 đề xuất đầu tư 3 dự án điện mặt trời nổi tại Lâm Đồng

Tổng Công ty Phát điện 1 (EVNGENCO1) đang đề xuất đầu tư 3 dự án điện mặt trời nổi trên hồ thủy điện tại tỉnh Lâm Đồng với tổng công suất gần 270 MW, tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 4.400 tỷ đồng. Các dự án được kỳ vọng góp phần khai thác hiệu quả hạ tầng hồ chứa hiện hữu, bổ sung nguồn điện sạch cho hệ thống điện quốc gia và thúc đẩy phát triển năng lượng xanh theo định hướng Quy hoạch điện VIII điều chỉnh.

Vinamilk Sure lan toả lối sống khoa học từ dinh dưỡng đến vận động

Vinamilk Sure lan toả lối sống khoa học từ dinh dưỡng đến vận động

Tiếp nối hành trình phụng sự cộng đồng, Vinamilk và nhãn hàng Vinamilk Sure vừa đồng hành cùng Hội Người giáo dục Bệnh đái tháo đường Việt Nam, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang và phường Việt Hưng (Hà Nội) trong chương trình cộng đồng “Ngàn bước chân – Triệu trái tim khỏe”.

Amway Việt Nam ghi dấu ấn lần thứ 10 được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

Amway Việt Nam ghi dấu ấn lần thứ 10 được vinh danh tại Giải thưởng Rồng Vàng 2026

Ngày 13/5, Amway Việt Nam, thương hiệu hàng đầu về chăm sóc sức khỏe, vinh dự được trao tặng Giải thưởng Rồng Vàng 2026 ở hạng mục “Doanh nghiệp FDI có tăng trưởng liên tục và bền vững”. Đặc biệt, đây là lần thứ 10 Amway Việt Nam được vinh danh tại giải thưởng uy tín này, đánh dấu cột mốc ý nghĩa cho hành trình phát triển bền bỉ, năng lực vận hành ổn định và cam kết đầu tư lâu dài của doanh nghiệp tại Việt Nam. 

VPBank nâng tầm dịch vụ chuyển tiền du học, tối ưu trải nghiệm toàn diện

VPBank nâng tầm dịch vụ chuyển tiền du học, tối ưu trải nghiệm toàn diện

Không ngừng cải tiến để mang lại trải nghiệm tốt hơn, VPBank nâng tầm toàn diện dịch vụ chuyển tiền quốc tế tối ưu quy trình theo hướng đơn giản, nhanh chóng và an toàn hơn, đáp ứng nhu cầu chuyển tiền ngày càng gia tăng của phụ huynh và du học sinh. Đồng thời, khách hàng VPBank còn được hưởng loạt ưu đãi hấp dẫn như miễn phí dịch vụ và tặng e-voucher trị giá đến 25 triệu đồng

Mở lối hoàn lương bằng chính sách nhân văn

Mở lối hoàn lương bằng chính sách nhân văn

 Không chỉ là một chính sách an sinh đơn thuần, việc triển khai nguồn vốn tín dụng ưu đãi theo Quyết định số 22/2023/QÐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ (gọi tắt là Quyết định số 22) đang trở thành “điểm tựa” quan trọng giúp nhiều người chấp hành xong án phạt tù tại Ðồng Nai có cơ hội làm lại cuộc đời. 

Vốn ngân hàng “thay áo” những vùng quê

Vốn ngân hàng “thay áo” những vùng quê

Từ những dải đất cồn giữa dòng Hậu Giang đến vùng bìa rừng bên sông Đồng Nai, dòng vốn tín dụng ngân hàng đang chảy bền bỉ, len vào từng nông hộ, từng mái nhà, từng xóm nhỏ. Đồng vốn ưu đãi không chỉ giúp người nghèo vượt qua khó khăn mà còn nuôi dưỡng sinh kế, giữ lửa làng nghề, mở đường cho nhiều gia đình vươn lên khá giả. 

Petrovietnam nỗ lực đảm bảo chuỗi cung ứng, ổn định nguồn cung xăng dầu

Petrovietnam nỗ lực đảm bảo chuỗi cung ứng, ổn định nguồn cung xăng dầu

Trong tháng 4 và 4 tháng đầu năm 2026, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực ở nhiều chỉ tiêu sản xuất kinh doanh trọng yếu, đặc biệt bảo đảm nguồn dầu thô cung cấp cho các nhà máy lọc dầu trong nước, cùng nguồn cung các sản phẩm xăng dầu, khí... góp phần quan trọng ổn định thị trường, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Tổng Giám đốc OCB Phạm Hồng Hải xin từ nhiệm

Tổng Giám đốc OCB Phạm Hồng Hải xin từ nhiệm

Ngân hàng TMCP Phương Đông (HOSE: OCB) vừa công bố thông tin về việc ông Phạm Hồng Hải gửi đơn từ nhiệm vị trí Tổng Giám đốc. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh OCB đang bước vào giai đoạn chiến lược mới, với những định hướng phát triển và mục tiêu tăng trưởng dài hạn.

Xử phạt 2 doanh nghiệp đầu mối vi phạm dự trữ xăng dầu bắt buộc

Xử phạt 2 doanh nghiệp đầu mối vi phạm dự trữ xăng dầu bắt buộc

Liên tiếp trong các ngày đầu tháng 5/2026, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Cục TTTN) đã kiểm tra đột xuất và xử phạt 2 doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu do không bảo đảm mức dự trữ xăng dầu bắt buộc và các hành vi vi phạm khác theo quy định của pháp luật. Tổng số tiền xử phạt lên tới 320 triệu đồng.

Moody’s nâng xếp hạng tín nhiệm của MB lên mức Ba2

Moody’s nâng xếp hạng tín nhiệm của MB lên mức Ba2

Tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế Moody’s Ratings (Moody’s) vừa công bố nâng xếp hạng tiền gửi dài hạn và xếp hạng nhà phát hành của Ngân hàng TMCP Quân đội (MB; HoSE: MBB) từ Ba3 lên Ba2, tương đương mức trần xếp hạng quốc gia của Việt Nam. Triển vọng được duy trì ở mức “Ổn định”.

Tăng cường giám sát hoạt động tín dụng chính sách

Tăng cường giám sát hoạt động tín dụng chính sách

Trong công cuộc giảm nghèo bền vững, tín dụng chính sách xã hội được xem là một trong những công cụ hữu hiệu nhất để hỗ trợ người yếu thế. Tại xã Ia Boòng, tỉnh Gia Lai, thông qua công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên, chính sách này đã và đang đi vào cuộc sống, tạo ra những chuyển biến tích cực về kinh tế - xã hội. 

Dòng vốn chính sách - bệ đỡ cho những phận người

Dòng vốn chính sách - bệ đỡ cho những phận người

Không còn là những khoản vay đơn thuần, nguồn vốn tín dụng chính sách từ NHCSXH đang trở thành “bệ đỡ” cho nhiều phận người trên địa bàn tỉnh Nghệ An vươn lên. Từ những mô hình chăn nuôi, cải tạo vườn tạp đến phát triển kinh tế hộ gia đình, từng đồng vốn đang âm thầm làm đổi thay diện mạo nông thôn, vun đắp những sinh kế bền vững.