Một sự việc gây chú ý dư luận những ngày vừa qua là Công an TP Hà Nội đã phát hiện trường hợp đầu tiên chuyển nhượng trái pháp luật căn nhà thu nhập thấp tại dự án CT1- Ngô Thì Nhậm (Hà Đông) do Vinaconex Xuân Mai làm chủ đầu tư. Sự việc này đã khiến dư luận đặt câu hỏi là nhà ở xã hội, một trong những chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước về bài toán an sinh xã hội, vậy tại sao vẫn có những kẽ hở để một số người trục lợi?
Tuy nhiên nhìn nhận lại, trong chính những quy định về tiêu chí được mua nhà ở xã hội cũng có những điểm chưa phù hợp. Với việc tới đây sẽ có hàng nghìn căn nhà thu nhập thấp được bán ra, làm thế nào để nhà thu nhập thấp được bán đúng đối tượng là vấn đề rất cần được quan tâm.
Yếu tố đầu tiên cần xét đến để được mua nhà thu nhập thấp chính là việc phải có mức thu nhập thấp hơn mặt bằng chung. Những người có thu nhập thấp, có nhu cầu bức thiết về nhà ở sẽ được ưu tiên trước, xét trên nhiều tiêu chí. Chính sách của Nhà nước là để dành cho những người nghèo, để giải quyết bài toán an sinh xã hội. Sau sự việc Công an TP Hà Nội phát hiện căn hộ thu nhập thấp 1702 tại toà nhà CT1- Ngô Thì Nhậm (Hà Đông) đã bị người mua chuyển nhượng trái phép, hưởng chênh lệch lên tới gần 500 triệu đồng, dư luận lại đặt ra câu hỏi, tại sao một chủ trương đúng đắn của Nhà nước lại có kẽ hở cho người ta trục lợi, trong khi rất nhiều người nghèo vẫn đang phải loay hoay với bài toán chỗ ở.
Theo quy định của TP Hà Nội về đối tượng được mua nhà thu nhập thấp thì tiểu thương, lao động tự do không cần chứng minh thu nhập khi đăng ký mua nhà thu nhập thấp. Với những đối tượng này, mặc dù được đăng ký mua nhà thu nhập thấp nhưng thu nhập thực tế thì chẳng ai biết là thấp hay cao. Nếu thấp thì cũng là nằm trong đối tượng, nhưng nếu cao thì rõ ràng là không công bằng với những người phải chứng minh thu nhập thấp dưới 4 triệu đồng/tháng.
Theo quy định mới của thành phố, ngoài "lao động tự do, kinh doanh tiểu thương... không cần chứng minh thu nhập khi đăng ký mua nhà thu nhập thấp", thì với những cán bộ, công chức hưởng lương ngân sách cũng chỉ cần không vượt quá 4 triệu đồng/tháng chia cho toàn bộ nhân khẩu trong gia đình. Đây là điều kiện mà gần như phần lớn cán bộ, công chức đều có thể thuộc diện, với thang bậc lương quy định hiện nay. Bên cạnh đó, ngoài tiêu chí về thu nhập, diện tích nhà ở, TP Hà Nội còn ưu tiên đối với các hộ gia đình chính sách, gia đình có công, thương binh, liệt sĩ...
Đáng chú ý vừa qua, UBND TP Hà Nội đã ban hành quyết định, thay vì áp dụng thang điểm 100 như năm 2010, thành phố sẽ áp dụng thang điểm 10 khi xét duyệt hồ sơ, trong đó cán bộ công chức được ưu tiên 1 điểm. Quyết định này cũng đồng nghĩa, càng cán bộ, công chức càng có cơ hội tiếp cận nhà thu nhập thấp (tất nhiên là phải kèm các điều kiện khác).
Anh Đoàn Văn Mão (hiện đang công tác tại một cơ quan thuộc Bộ Kế hoạch và Đầu tư), người đã từng nộp hồ sơ tại dự án Kiến Hưng của Vinaconex Xuân Mai cho hay, đã đi nộp hồ sơ mua nhà thu nhập thấp thì tiêu chí thu nhập chắc chắn ai cũng vượt qua "ải" này. Cái khó là làm sao để có được hồ sơ chứng minh gia đình mình đang không có nhà hoặc có nhà nhưng dưới 5m2/người. Điều đó cũng có nghĩa khái niệm "thu nhập thấp" cũng gần như vô giá trị trong quá trình xét duyệt mua nhà.
Quan trọng nhất chỉ là xác nhận về thực trạng chỗ ở hiện tại, mà điều này như trường hợp của căn hộ 1702 CT1- Ngô Thì Nhậm (Hà Đông) vừa bị phanh phui là một minh chứng cho việc có kẽ hở để một số đối tượng lợi dụng trục lợi và nhà thu nhập thấp đã không được bán cho đúng đối tượng.
Ông Nguyễn Văn Đa, Phó Tổng giám đốc Vinaconex Xuân Mai cho biết, tất cả cứ chiếu theo Nghị định 36 của Bộ Xây dựng quy định về nhà thu nhập thấp là người nào lợi dụng chức vụ, quyền hạn làm trái các quy định liên quan đến xác nhận đối tượng, cũng như việc bán, cho thuê, thuê mua và quản lý sử dụng nhà ở thu nhập thấp thì tùy theo mức độ vi phạm sẽ bị xử lý hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự thì sai ở khâu nào, khâu đó phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Tuy nhiên, với trường hợp đã xảy ra cũng do người bán rao bán qua mạng khiến sự việc trở nên ầm ĩ mới phát hiện được, còn những trường hợp khác nếu người dân tự bán trao tay một cách kín kẽ để kiếm lời mà không bị phát hiện thì có phải một chính sách đúng đắn của Nhà nước đã bị lợi dụng? Trong khi đó, bất động sản là một mảnh đất màu mỡ, những kẻ hám lợi sẽ không từ bỏ mọi thủ đoạn để kiếm lời
