Nguồn gốc tên gọi một số châu lục

Tên gọi Europe là đến từ châu Á, nơi họ gọi phần đất thuộc châu Âu là Europit. Một thời trên lãnh thổ xứ Lebanon ngày nay có một dân tộc với nhiều nhà hàng hải lớn. Họ buôn bán với cả vùng Địa Trung Hải và thậm chí đã đi được vòng quanh châu Phi trong 3 năm. Dân Hy Lạp gọi họ là người Foini, dân La Mã là Puni, còn bây giờ là người Phoenicia.

Thần thoại Hy Lạp kể vị thần Agenor của người Phoenicia có một cô con gái đẹp tên là Europe, được thần Zeus toàn năng yêu ngay từ giây phút đầu mới gặp. Thần Zeus liền biến thành một con bò mộng trắng, bắt cóc cô gái đem đến đảo Crete nơi lần đầu Europe đặt chân tới vùng đất lạ, sau này được vinh dự mang tên mình.

Còn nhiều nhà nghiên cứu cho rằng, từ Europe có nghĩa là “mắt to”, bởi thời cổ đại đó là biểu trưng của mặt trăng, đồng thời mặt trăng cũng rất được trọng vọng trong nền văn minh Phoenicia cổ.

Một điều thú vị là trong thế kỷ V trước Công nguyên (Tr.CN) sử gia lỗi lạc Herodotus (484-425 Tr.CN), người được tôn vinh là “cha đẻ” của lịch sử học chỉ biết về châu Âu qua phần đất Hy Lạp. Còn vào thế kỷ III Tr.CN, vị học giả uyên bác người Hy Lạp Eratosthenes (276-194 Tr.CN) lại tính vào châu Âu tất cả các địa danh gần Bắc Á.

Còn các nhà địa lý thời Trung cổ thì cho rằng sông Dnieper, nằm trên đường biên giữa giữa Belarus và Ukraine hiện thời là giới hạn của châu Âu; sau đó là sông Donets thuộc Nga và Ukraine ngày nay... Tới tận những năm 40 của thế kỷ XVIII, rặng núi Ural mới được coi là ranh giới cuối cùng giữa Âu châu và Á châu.

Người Hy Lạp gọi những phần đất phía đông biển Aegean với nhiều tên khác nhau: Ionia, Galatia, Capadocia, Licia, Pamfilia, Kilikia... Khoảng giữa là “tỉnh” Asia - Á châu bây giờ. Asia không phải gốc từ Hy Lạp mà từ các văn tự của người Azeri (Azerbaijan): Axsu hay Asu, có nghĩa là “Mặt trời mọc”. Nhiều nhà khoa học còn thấy mối liên quan giữa địa danh Asia với một từ Phạn cổ thời Sanskrit: Uzas hoặc Usas có nghĩa là “Rạng đông” hay “Bình minh”.

Trong huyền thoại cổ Hy Lạp thì Asia là một trong những cô con gái của thần Đại dương (Ocean), bà đã sinh ra Prometheus - người đã tặng lửa cho loài người. Asia thường được thể hiện qua người phụ nữ ngồi trên mình lạc đà, một tay cầm hộp đựng các tư tưởng hiền triết phương Đông và đồ gia vị, còn tay kia là chiếc khiên. Một thời gian dài cái tên Asia không được các bản đồ nhắc đến.

Vào thế kỷ XIII, nhà thám hiểm kiêm thương gia Italia Marco Polo (1254-1324) - người khám phá ra “Con đường tơ lụa” - không đi hết châu Á, mà chỉ tới Trung Quốc, địa danh được ông gọi là China. Muộn hơn, tới thời kỳ bùng nổ các khám phá địa lý, mọi người nhớ lại thời Hy Lạp trước kia từng gọi các vùng phía đông là Orient (Mặt trời mọc), thường ám chỉ các vùng Hồi giáo phương Đông ở châu Á.

Trần Hồng

Các tin khác

Khi robot vi phạm pháp luật, ai chịu trách nhiệm?

Khi robot vi phạm pháp luật, ai chịu trách nhiệm?

Cảnh sát thành phố Cologne, miền Tây nước Đức, xác nhận họ đang tiến hành điều tra vụ việc liên quan đến một robot hình người (humanoid robot) bị cáo buộc có hành vi đụng chạm không phù hợp với thiếu nữ 16 tuổi trên đường phố. Vụ việc không chỉ thu hút sự chú ý bởi tính chất bất thường mà còn đặt ra vấn đề về trách nhiệm pháp lý khi máy móc được sử dụng để thực hiện hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật.

Đa Nhim, dòng sông của những huyền tích

Đa Nhim, dòng sông của những huyền tích

Dòng Đa Nhim khởi nguồn từ phía bắc đỉnh núi Gia Rich của dãy Langbiang, đổ về xuôi theo những cánh rừng già của đại ngàn Nam Tây Nguyên. Trên dòng chảy dài hàng trăm cây số, dòng sông đã tạo nên những thác ghềnh kỳ vĩ như thác Jraiblian, thác Liên Khương, thác Pongour… cùng lòng hồ mênh mông của công trình thủy điện Đa Nhim, trước khi hợp lưu với dòng Đạ Dâng thành sông Đồng Nai rộng lớn.

Cố đô Krakow - nơi lưu giữ ký ức

Cố đô Krakow - nơi lưu giữ ký ức

Chúng tôi đến cố đô Krakow, kinh đô văn hóa và chính trị quan trọng nhất của Ba Lan, vào những ngày chớm thu. Khí hậu mùa này ở Đông Âu thật tuyệt, khí trời mát lành, thanh khiết; những hàng cây đang nhẹ nhàng chuyển màu khiến khung cảnh đầy chất thơ.

Khi làn sóng đô thị hóa xóa sổ bản sắc văn hóa tại Harlem

Khi làn sóng đô thị hóa xóa sổ bản sắc văn hóa tại Harlem

Dọc theo Đại lộ Malcolm X và Phố 125, trái tim văn hóa của người Mỹ da màu tại New York đang trải qua cơn biến động dữ dội. Quá trình đô thị hóa, thúc đẩy bởi các tập đoàn bất động sản và các dự án mở rộng, đang đẩy lùi cư dân bản địa cùng doanh nghiệp truyền thống. Ghi nhận thực địa tại Harlem năm 2026 cho thấy bóng ma thay thế dân cư đang xóa sổ dần những giá trị cốt lõi, biến thánh địa Khai sáng Harlem thành thương phẩm xa xỉ ngoài tầm với của chính những người gây dựng nên nó.