(Nghịch lý) Việt Nam lãnh đòn nặng bởi thuốc lá nhưng thuế thuốc lá lại bèo bọt

Mỗi năm Việt Nam phải chi 31 ngàn tỷ cho việc mua thuốc lá. Chi phí điều trị chỉ cho 5 nhóm bệnh trong tổng số 25 bệnh do thuốc lá gây ra đã là 24 ngàn tỷ một năm. Tuy nhiên, nghịch lý là mấy chục năm qua, Việt Nam nằm trong nhóm nước có thuế thấp nhất trên thế giới. 


Riêng khu vực thành thị giảm được 6,5%. Tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động giảm đáng kể tại hầu hết các địa điểm: Ở nơi làm việc giảm 13,3%, tại các trường đại học, cao đẳng giảm 16,4%, trên phương tiện giao thông công cộng giảm 15%, tại gia đình giảm 13,2%. Kết quả này cho thấy ý thức tuân thủ quy định cấm hút thuốc và  nhận thức về tác hại của thuốc lá trong cộng đồng ngày càng được nâng cao.

Tuy nhiên, PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng cục Quản lý Khám Chữa bệnh, Bộ Y tế cho biết, công tác PCTHTL còn gặp rất nhiều khó khăn vì thuốc lá là sản phẩm gây nghiện, nhưng giá thuốc lá ở Việt Nam còn rất rẻ và được bày bán khắp nơi, khiến thanh thiếu niên, kể cả người nghèo, dễ dàng tiếp cận và sử dụng thuốc lá. Công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện Luật PCTHTL còn hạn chế.

TS. Kidong Park, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam cho biết, kết quả điều tra Toàn cầu về sử dụng thuốc lá, Việt Nam nằm trong số 15 nước có số người hút thuốc lá nhiều nhất thế giới. Tỷ lệ hút thuốc của nam giới là 45.3%. Theo nghiên cứu của WHO, hàng năm có trên 40.000 người Việt Nam tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá. Mỗi năm Việt Nam phải chi 31 ngàn tỷ cho việc mua thuốc lá. Chi phí điều trị chỉ cho 5 nhóm bệnh trong tổng số 25 bệnh do thuốc lá gây ra đã là 24 ngàn tỷ một năm.

TS. Kidong Park, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam và đại diện Bộ Y tế thông tin về tác hại của thuốc lá.

TS. Kidong Park, Trưởng đại diện WHO tại Việt Nam và đại diện Bộ Y tế thông tin về tác hại của thuốc lá.

Ông Kidong Park cho rằng, một trong những nguyên nhân của việc số người hút thuốc lá ở Việt Nam còn cao và giảm chậm là do giá thuốc lá ở nước ta rất rẻ, thậm chí ngày càng rẻ đi so với thu nhập. Giá một bao thuốc lá rẻ nhất chỉ 6.000 đồng và theo dữ liệu toàn cầu của WHO năm 2017, giá thuốc lá của Việt Nam nằm trong 15 nước thấp nhất thế giới. 

20 năm qua, giá thuốc lá sau khi đã điều chỉnh không tăng, thậm chí còn giảm. Trong khi thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam vẫn tăng hàng năm nên sản phẩm thuốc lá ngày càng trở nên dễ tiếp cận, với ngay cả nhóm thu nhập thấp.

“Thuế tiêu thụ đặc biệt thuốc lá của Việt Nam áp dụng trên giá bán ra của cơ sở sản xuất, vì vậy mặc dù tỷ lệ thuế hiện nay là 70% và tăng lên 75% vào năm 2019 thì tỷ lệ thuế trên giá bán lẻ chỉ chiếm từ 35% đến 40%, còn xa khuyến cáo của WHO là 70% giá bán lẻ. Với tỷ lệ 35%-40% thuế trên giá bán lẻ, Việt Nam nằm trong nhóm nước có thuế thấp nhất trên thế giới và khu vực ASEAN (chỉ cao hơn Lào và Campuchia). Do đó, thuế thuốc lá ở Việt Nam cần tăng ở mức tối thiểu 2.000đ/bao hoặc 5.000đ/bao để giảm số người sử dụng, từ đó giảm tỉ lệ mắc và tử vong do thuốc lá gây ra.” - Ông Kidong Park nhấn mạnh.

Nhiều hoạt động ủng hộ Ngày thế giới không khói thuốc 31.5
Nhiều hoạt động ủng hộ Ngày thế giới không khói thuốc 31.5

Trước câu hỏi của phóng viên về việc tăng thuế thuốc lá có làm tăng thất nghiệp, gia tăng buôn lậu và tăng thất thu ngân sách hay không, đại diện của WHO khẳng định: Các lo ngại trên đều thiếu cơ sở. Bởi ngành sản xuất thuốc lá điếu sử dụng nhiều máy móc nên rất ít lao động. Nghiên cứu của Trường Đại học Thương mại cho thấy nếu tiêu dùng thuốc lá giảm, người tiêu dùng sẽ chuyển sang các loại hàng hóa khác và tạo thêm nhiều việc làm hơn. Số việc làm tạo thêm lớn hơn số việc làm mất đi.

Việc buôn lậu thuốc lá không liên quan tới việc tăng thuế. Ở nhiều nước, ví như Brazil, khi giảm thuế thuốc lá, buôn lậu không giảm, khi tăng thuế thì buôn lậu cũng không tăng. Quy mô của buôn lậu phụ thuộc chủ yếu và các hoạt động phòng chống buôn lậu và sự minh bạch trong công tác quản lý.

Bộ Y tế Việt Nam nhận giải thưởng toàn cầu về kiểm soát thuốc lá

Bộ Y tế Việt Nam nhận giải thưởng toàn cầu về kiểm soát thuốc lá

Theo ông Kidong Park, tại Việt Nam, buôn lậu thuốc lá do ba nguyên nhân chính: Hàng rào thuế nhập khẩu, gu hút thuốc và kiểm soát buôn lậu còn nhiều thách thức. Gu hút thuốc thể hiện rất rõ khi theo Hiệp hội thuốc lá Việt Nam, 90% thị phần thuốc lá lậu tập trung ở 5 nhãn hiệu Jet, Hero, và giá thuốc lá lậu tại Việt Nam cao hơn thuốc lá hợp pháp. Bên cạnh đó, thuốc lá lậu hiện vẫn chưa được kiểm soát tốt ở khâu bán lẻ tại thị trường trong nước.

Tại Thái Lan, tỷ lệ thuế rất cao, chiếm tới 70% giá bán lẻ (tương đương với việc Việt Nam đánh thuế tiêu thụ đặc biệt 600-700%). Vì thế, Thái Lan đã chặn được tốc độ tăng của tỷ lệ hút thuốc. Mặc dù vậy, do thuốc lá là sản phẩm gây nghiện nên việc tăng thuế chủ yếu có tác dụng ngăn ngừa người hút mới là thanh thiếu niên và người nghèo nên ngành công nghiệp không bị ảnh hưởng nhiều vì doanh số không giảm mạnh. 

Sản lượng thuốc lá điếu của Thái Lan là 2 tỷ bao, tức là bằng một nửa Việt Nam, nhưng số thu thuế của Thái Lan đạt 2 tỷ USD, gần gấp 3 lần số thu của Việt Nam chỉ khoảng 700 nghìn USD.

Bộ Y tế được vinh danh

Bộ Y tế Việt Nam đã được vinh danh tại hội nghị toàn Thế giới về “Thuốc lá hay sức khoẻ” vừa diễn ra tại Nam Phi và nhận giải thưởng toàn cầu về kiểm soát thuốc lá bởi những thành tựu nổi bật trong theo dõi, giám sát sử dụng thuốc lá và các chính sách PCTHTL. Cùng với giải thưởng quan trọng này, Bộ Y tế Việt Nam còn được nhận 100.000 đô la để phục vụ cho hoạt động PCTHTL. 

Mít tinh nhân Ngày thế giới không thuốc lá 2018

Chiều 31-5, Bộ Y tế đã tổ chức mít tinh nhân Ngày thế giới phòng chống thuốc lá với sự tham gia của nhiều bộ, ngành, trường đại học. Phát biểu tại buổi mít tinh, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết: Ở nước ta, số trường hợp tử vong do các bệnh không lây nhiễm chiếm 73% tổng số ca tử vong do bệnh tật và thương tích, mà một trong những nguyên nhân là do tỷ lệ sử dụng thuốc lá cao. Cùng với các tổn thất về sức khoẻ, sử dụng thuốc lá cũng gây ra các gánh nặng về kinh tế cho người sử dụng mà cho cả gia đình họ và xã hội. Nhưng lãnh đạo nhiều cơ quan, đơn vị chưa quan tâm chỉ đạo thực hiện quy định của Luật PCTHTL. Việc chấp hành trách nhiệm của người đứng đầu các địa điểm cấm hút thuốc chưa nghiêm, còn để xảy ra tình trạng vi phạm quy định cấm hút thuốc.  

Thanh Hằng

Các tin khác

 Bộ Y tế khuyến cáo khẩn về dịch Ebola

Bộ Y tế khuyến cáo khẩn về dịch Ebola

Sau khi 80 người tử vong ở Cộng hoà Dân chủ Công gô, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc tế về dịch Ebola. Bộ Y tế Việt Nam đang tăng cường giám sát tại các cơ sở y tế và kiểm dịch y tế tại các cửa khẩu.

Cảnh báo việc "săn nấm" trong rừng thông Đà Lạt

Cảnh báo việc "săn nấm" trong rừng thông Đà Lạt

Ngày cuối tuần, từ sáng sớm, nhiều người dân địa phương, du khách và cả những nhóm “săn nấm” tự phát đã đổ xô vào rừng thông ở Đà Lạt (Lâm Đồng) tìm hái các loại nấm dại. Phía sau thú vui tưởng chừng bình yên ấy là nỗi lo về nguy cơ ngộ độc nấm đang hiện hữu từng ngày.

Viết tiếp sự sống cho bệnh nhi 15 tuổi mắc suy tim giai đoạn cuối

Viết tiếp sự sống cho bệnh nhi 15 tuổi mắc suy tim giai đoạn cuối

Sáng 17/5, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh cho biết đã thực hiện thành công ca ghép tim thứ 11 từ người hiến chết não, cứu sống một bệnh nhi 15 tuổi bị suy tim giai đoạn cuối, phân suất tống máu chỉ còn khoảng 5%. Đây là trường hợp đặc biệt khi toàn bộ quá trình hội chẩn, điều phối, chuẩn bị và phẫu thuật phải được triển khai trong khoảng thời gian rất ngắn.

Bệnh viện 30-4: Đơn vị thứ 3 tại Việt Nam triển khai độc lập kỹ thuật tạo nhịp tim không dây

Bệnh viện 30-4: Đơn vị thứ 3 tại Việt Nam triển khai độc lập kỹ thuật tạo nhịp tim không dây

Chiều 15/5, Bệnh viện 30-4 (Bộ Công an), cho biết: Sau khi triển khai thành công kỹ thuật tạo nhịp tim không dây 2 buồng cho nữ bệnh nhân nữ (SN 1948, ngụ TP Hồ Chí Minh) bị rối loạn nhịp chậm, ngưng xoang kéo dài có triệu chứng, đơn vị đã được Medtronic công nhận là trung tâm độc lập (Solo Center) trong triển khai kỹ thuật tạo nhịp tim không dây mới nhất hiện nay.  

Vinmec Đà Nẵng loại bỏ thành công khối u to như thai 3 tháng

Vinmec Đà Nẵng loại bỏ thành công khối u to như thai 3 tháng

Các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Vinmec Đà Nẵng vừa điều trị thành công cho một bệnh nhân đa nhân xơ tử cung phức tạp, trong đó khối u lớn nhất có kích thước tương đương thai nhi 3 tháng. Khối u gây biến dạng toàn bộ tử cung, rong kinh kéo dài ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống người bệnh.

Bộ Y tế lên tiếng về nguồn lây virus Hanta trên tàu du lịch quốc tế

Bộ Y tế lên tiếng về nguồn lây virus Hanta trên tàu du lịch quốc tế

Trước các thông tin quốc tế liên quan đến chùm ca bệnh do virus Hanta xuất hiện trên tàu du lịch quốc tế MV Hondius, Bộ Y tế đã thông tin về những đánh giá của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) về mức độ lây lan của chủng virus này. Bộ Y tế cho biết, Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh.

Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm

Tăng huyết áp là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong sớm

Tỷ lệ người dân mắc tăng huyết áp tại Việt Nam đang gia tăng nhanh chóng, cứ khoảng 4 người trưởng thành thì có 1 người bị tăng huyết áp, nhưng nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng nguy hiểm.

Giải pháp nào làm giảm gánh nặng bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam

Giải pháp nào làm giảm gánh nặng bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam

Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, tại Việt Nam, các bệnh không lây nhiễm hiện chiếm khoảng 80% tổng số tử vong; hơn 1/4 người trưởng thành từ 18 đến 69 tuổi có tăng huyết áp; số người mắc đái tháo đường đã lên đến gần 5 triệu người, tương đương hơn 7% dân số trưởng thành.

Lỗ hổng pháp lý và “trò chơi” trốn tìm của các cơ sở thẩm mỹ “chui”

Lỗ hổng pháp lý và “trò chơi” trốn tìm của các cơ sở thẩm mỹ “chui”

Sự bùng nổ của thị trường làm đẹp tại Việt Nam những năm gần đây đang kéo theo một hệ lụy nhức nhối: Hàng chục ngàn ca biến chứng mỗi năm. Đằng sau những lời quảng cáo “có cánh” về vẻ đẹp tức thì là những cơ sở thẩm mỹ “chui”, những bác sĩ tự phong và một lỗ hổng quản lý đang thách thức tính mạng người dân.

Cảnh báo nhiều dịch bệnh gia tăng trong mùa hè

Cảnh báo nhiều dịch bệnh gia tăng trong mùa hè

Sốt xuất huyết, tay chân miệng, viêm não Nhật Bản, viêm não mô cầu, thuỷ đậu...là những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm có thể bùng phát trong mùa hè khi thời tiết nóng ẩm là điều kiện thuận lợi để virus, vi khuẩn phát triển mạnh.

Chế tạo thành công hệ thiết bị đo đường huyết không xâm lấn

Chế tạo thành công hệ thiết bị đo đường huyết không xâm lấn

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa tổ chức phiên họp Hội đồng đánh giá, nghiệm thu nhiệm vụ Khoa học và Công nghệ cấp quốc gia: "Nghiên cứu thiết kế và chế tạo hệ thiết bị đo nồng độ đường huyết không xâm lấn sử dụng công nghệ phân tích quang phổ tán xạ Raman đối với Glucose trong máu phối hợp với học máy trong hỗ trợ theo dõi bệnh đái tháo đường từ xa", mã số ĐTĐL.CN.25/23.