Ngày này Quảng Trị

1. Tháng 7 này, tôi lại về Quảng Trị quê cha, mảnh đất hẹp giữa hai đầu đất nước, đứng lặng lẽ trên cầu Thạch Hãn để bâng khuâng phóng tầm mắt về bên Thành cổ nhìn mây trắng bồng bềnh trôi giữa cỏ lau. Người dân Quảng Trị bao năm qua dường như đã quá thân quen với loài cây hoang dã có lá mềm nhưng sắc nhọn này.

Hàng năm, cứ khoảng tầm tháng 7, cây lại trổ hoa phơ phất trắng đến nao lòng. Người Quảng Trị gọi hoa cỏ lau là hồn người chiến sĩ, có bao nhiêu hoa cỏ lau nở trắng là bấy nhiêu người con ưu tú đã ngã xuống vì mảnh đất này. 39 năm đã trôi qua kể từ ngày bom đạn thôi rơi trên cổ thành Quảng Trị.

Không ai biết chính xác có bao nhiêu chiến sĩ đã anh dũng hy sinh, đã vĩnh viễn nằm lại với đất thiêng Quảng Trị. Có tài liệu bảo rằng hơn một vạn chiến sĩ đã chọn đất này để hóa thành bất tử, có tài liệu bảo hơn một vạn rưỡi người con ưu tú từ mọi miền Tổ quốc đã hi sinh trong cuộc chiến 81 ngày đêm rung chuyển địa cầu này, thế nhưng tại nghĩa trang Thành cổ hiện chỉ có chưa đến một nghìn ngôi mộ, hầu hết là vô danh, còn bao nhiêu nữa những chàng trai tuổi mới mười tám đôi mươi vừa rời ghế giảng đường đã hòa tan xác thân mình giữa đất trời Quảng Trị.

Ngày này Quảng Trị ảnh 1
Đài tưởng niệm liệt sĩ tại Thành cổ Quảng Trị.

Những người dân Thành cổ kể lại rằng, có những đêm trăng sáng họ đến đốt nhang tưởng nhớ các anh giữa bạt ngàn lau trắng, trong thinh không vẫn văng vẳng tiếng hát của các anh, những người lính trẻ ra trận nhưng trong ba lô bao giờ cũng có những tập thơ, những tập nhật ký chiến trường mà cho đến ngày nay vẫn còn lay động hàng triệu trái tim như nhật ký của Nguyễn Văn Thạc, Nguyễn Kỳ Sơn và của biết bao chiến sĩ giải phóng nặng lòng với văn chương khác nữa.

Để rồi có một ngày, cựu chiến binh Lê Bá Dương khi trở lại thăm chiến trường xưa đã mang đầy một chiếc thuyền hoa để rải xuống dòng sông Thạch Hãn trong nghẹn ngào tưởng nhớ và tiếc thương những anh em đồng đội của mình.

Trong cái thời khắc thiêng liêng giao hòa giữa đôi bờ hư ảo ấy, những câu thơ gan ruột trong tâm hồn người nghệ sĩ, chiến sĩ Lê Bá Dương đã vụt sáng như một định mệnh oai linh trên dòng sông lịch sử này: "Đò xuôi Thạch Hãn xin chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm/ Có tuổi hai mươi thành sóng nước/ Vỗ yên bờ bãi mãi ngàn năm".

Tháng 7, đứng trên cầu Thạch Hãn để hướng tầm mắt về phía Bắc, nơi từng diễn ra trận đánh vô tiền khoáng hậu của Trung đội Mai Quốc Ca anh hùng. Một Trung đội với 20 chiến sĩ giải phóng có tuổi đời rất trẻ, các anh đã chiến đấu ngoan cường cho đến hơi thở cuối cùng trong một cuộc đọ súng không cân sức với kẻ thù ở phía bắc cầu Thạch Hãn vào rạng sáng ngày 10/4/1972 trong chiến dịch tiến công để giải phóng Quảng Trị.

(Trong bài viết Bất tử bên dòng Thạch Hãn của mình đã in trên An ninh Thế giới Giữa tháng 5/2011, tôi đã viết nhầm khi cho rằng sự kiện trận đánh của Trung đội Mai Quốc Ca nằm trong sự kiện 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị. Trên thực tế trận đánh này diễn ra trước sự kiện 81 ngày đêm chốt giữ Thành cổ 79 ngày. Nhân đây, tôi cũng xin được cảm ơn cựu chiến binh Đại tá Trần Ngọc Long, trú tại A304, Tòa nhà M3M4 Nguyễn Chí Thanh, Đống Đa, Hà Nội, nguyên là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 48, Thạch Hãn, Sư đoàn 320B, tham chiến trực tiếp trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị người đã góp ý về sự nhầm lẫn nói trên).

Ngày này Quảng Trị ảnh 2
Các cựu chiến binh thả hoa trên sông Thạch Hãn.

Nơi 19 trong số 20 chiến sĩ của Trung đội Mai Quốc Ca đã ngã xuống năm xưa, nay đã được dựng lên sừng sững một tượng đài với 19 trái tim hồng soi bóng xuống dòng sông Thạch Hãn…

2. Tháng 7 năm nay, một chuỗi những sự kiện tri ân lại diễn ra trên đất thiêng Quảng Trị. Tại Quảng trường Trung tâm thị xã đã diễn ra Chương trình Lễ Tri ân - Lưu danh các anh hùng liệt sĩ Thành cổ Quảng Trị với chủ đề "Tên anh đã thành tên đất nước" do Trung tâm Thông tin - Truyền thông Vì Môi trường phát triển, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Công ty Văn hoá trí tuệ Việt, Công ty cổ phần sản xuất cuộc sống, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân và Ban liên lạc chiến sĩ Thành cổ Quảng Trị đồng tổ chức.

Tham dự chương trình này có Phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan cùng lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương, lãnh đạo chính quyền và nhân dân tỉnh Quảng Trị, các đơn vị lực lượng vũ trang; hơn 1.000 cựu chiến binh và gia đình thân nhân liệt sĩ trong cả nước. Dịp này, Ban tổ chức đã thực hiện nghi lễ dâng hương, dâng sách Huyền thoại Thành cổ Quảng Trị.

Đây là một cuốn sách độc bản khổ lớn với kích thước 100 x 70cm, dày 336 trang, nặng 120kg, được xác lập kỷ lục Việt Nam, được trang nghiêm rước từ Quảng trường Ba Đình - Hà Nội đi qua các tỉnh thành rồi đến Thành cổ Quảng Trị và được đặt trang trọng tại Bảo tàng Thành cổ để lưu giữ cho đời sau.

Bên bến thả hoa Thành cổ cũng đã diễn ra Đại lễ cầu siêu các anh hùng liệt sĩ Thành cổ Quảng Trị. Hơn 200 chư tôn hòa thượng, đại đức, tăng ni của tỉnh Quảng Trị và Thừa Thiên - Huế tham gia đại lễ cầu siêu. Đại lễ do Thượng tọa Thích Chiếu Tạng, Phó Ban Trị sự Thành Hội Phật giáo Hà Nội và Tỉnh hội Phật giáo Quảng Trị chủ trì, với các nghi lễ của nhà Phật; lễ cung thỉnh anh linh anh hùng liệt sĩ và trao tặng 200 suất quà từ thiện.

Hơn 1 vạn hoa đăng cũng đã được thả xuống dòng sông Thạch Hãn để cầu nguyện cho linh hồn những chiến sĩ giải phóng đã hy sinh được siêu thăng cùng gió núi mây ngàn.

Nhân dịp này, Ban tổ chức Chương trình Tri ân và Lưu danh liệt sĩ Thành cổ Quảng Trị đã quyên góp và trao tặng 8 nhà tình nghĩa cho gia đình thân nhân liệt sĩ có hoàn cảnh khó khăn, trị giá mỗi căn nhà từ 40- 50 triệu đồng; 42 suất học bổng cho con em gia đình thương binh, liệt sĩ, trị giá mỗi suất học bổng 2 triệu đồng; 280 suất quà, trị giá mỗi suất 500 ngàn đồng.

Tháng 7 này, nắng chẳng gió Lào đã thổi rát những ngày hè khô khát. Nhưng lạ kỳ thay, cỏ lau dưới chân Thành cổ vẫn mãi cứ vươn cao như biểu tượng anh linh của những tâm hồn đã khuất, tiếng lá cỏ cứ đêm đêm như vỗ vách nhớ, cứ rì rào như tiếng mẹ ru…

Phan Bùi Bảo Thi

Các tin khác

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Bắc Cực, “nguồn nhiệt” cạnh tranh đang sôi dưới lớp băng

Băng đang tan nhanh hơn và Bắc Cực cũng “hiện ra” rõ hơn trong vị thế một trung tâm mới của cạnh tranh địa chính trị, nơi các cường quốc vừa ra sức tìm kiếm lợi ích kinh tế - an ninh cho riêng mình, vừa buộc phải hợp tác để bảo vệ một trong những “điểm tựa khí hậu” mong manh nhất của Trái đất.

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Tái thiết Syria: không chỉ là hàng trăm tỷ USD

Sau hơn 13 năm xung đột, con số cần để tái thiết một Syria đổ nát, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới (WB), có thể là 216 tỷ USD, hoặc lớn hơn rất nhiều. Nhưng với Syria, thách thức chính trị, kinh tế và an ninh đan xen chặt chẽ, và thành công của tiến trình chuyển tiếp sẽ phụ thuộc vào việc nước này có thể xây dựng được thể chế bao trùm, có tính chính danh, đồng thời ngăn chặn nguy cơ lún vào vòng xoáy bạo lực và chủ nghĩa chuyên chế hay không.

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Nước Đức lúng túng trong việc trấn áp tội phạm tài chính

Đức - nền kinh tế lớn nhất châu Âu, đang rất lúng túng trước làn sóng tội phạm tài chính gia tăng nhanh chóng. Tình trạng nghiêm trọng đến mức Hiệp hội Thẩm phán nước này mới đây phải lên tiếng cảnh báo, nếu không sớm có hành động hiệu quả, Đức sẽ trở thành “thiên đường cho tiền bẩn”.

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Giấc mộng Greenland và giới hạn quyền lực Mỹ

Greenland nhiều lần xuất hiện trong tầm ngắm chiến lược của Washington, từ những ý tưởng trao đổi lãnh thổ thời hậu Nội chiến Mỹ cho tới các toan tính địa chính trị công khai dưới thời Tổng thống Donald Trump. Ẩn sau lớp băng dày của hòn đảo là tiềm năng quân sự, nguồn tài nguyên khổng lồ và những tuyến hàng hải mới đang dần lộ diện. Nhưng cũng tại đó, tham vọng của Mỹ “va chạm” với giới hạn của tình đồng minh phương Tây, luật pháp quốc tế và của một Bắc Cực đang biến đổi nhanh hơn mọi tính toán chiến lược.

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Lợn chồng, lợn mồng lợn cuống

Trong Truyện Kiều, vì ghen nên Hoạn Thư mắng Thúy Kiều:

Con này chẳng phải thiện nhân

Chẳng phường trốn chúa thì quân lộn chồng

Ta hiểu thế nào về từ lộn trong ngữ cảnh này?

Phỏng vấn một cái chén

Phỏng vấn một cái chén

PV: Sống cùng chị Chén quá nửa đời mà chưa được phỏng vấn chị lần nào. Xin chị giới thiệu bản thân với độc giả ngắn gọn nhất có thể!

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Lo cho dân sau nạn lụt năm Nhâm Thìn

Mùa thu năm Nhâm Thìn 1832, miền Bắc bị lũ lụt, mùa màng thất thu, dân nghèo xiêu tán, nhiều người dân tỉnh Hà Nội phải xiêu dạt kiếm ăn vào Thanh Hóa hay ra Hải Dương, Yên Quảng. Triều đình Vua Minh Mạng đã tiến hành nhiều biện pháp cứu trợ.

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Libya: khi hòa giải dân tộc kẹt giữa hai bờ quyền lực

Sau hơn một thập kỷ kể từ khi cựu lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011, Libya vẫn chưa thoát khỏi tình trạng chia cắt chính trị và bất ổn kéo dài. Quốc gia Bắc Phi này hiện tồn tại song song hai chính quyền đối lập, một là Chính phủ Đoàn kết Dân tộc (GNU) được Liên hợp quốc và cộng đồng quốc tế công nhận, có trụ sở tại Tripoli, và Chính phủ Ổn định Quốc gia (GNS) ở miền Đông, gắn với Hạ viện Libya đặt tại Tobruk.

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Đừng để tàu cổ Cẩm An lại bị nhấn chìm dưới đáy biển

Gần cuối tháng 12/2023 và đầu tháng 11/2025, vì một sự may mắn nào đó, sóng biển đã hai lần làm lộ diện một phần lớn tàu cổ Cẩm An tại khu vực biển Thịnh Mỹ, phường Hội An Tây, TP Đà Nẵng. Nhưng sự may mắn ấy chưa được cấp thẩm quyền chớp lấy bởi đang vấp phải sự lừng khừng từ nhiều phía. Nếu không chủ động nắm bắt cơ hội do sóng biển hung dữ mang lại, một ngày không xa, tàu cổ Cẩm An mang chứa trong mình nhiều điều bí ẩn về lịch sử, văn hóa… sẽ lại bị nhấn chìm dưới đáy biển.

"Nhảy dù" giữa thời bình

"Nhảy dù" giữa thời bình

Trong các lực lượng tinh nhuệ thì lực lượng nhảy dù là đứng đầu. Tiền tuyến hậu phương sẽ mơ hồ bởi lính dù luôn xuất hiện sau lưng đối phương. Lính dù phải khỏe như hổ, nhanh như sóc, gan đầy mình, thần kinh thép, trí dũng song toàn… Tiêu chuẩn tuyển chọn rất cao.

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Xung quanh một di vật đá đầy bí hiểm ở di chỉ Vườn Chuối

Sau bao năm đối diện với không ít khó khăn, thử thách, thậm chí đôi lúc suýt rơi vào nguy cơ bị "khai tử" bởi dự án xây dựng hạ tầng giao thông, đô thị, đến nay di chỉ khảo cổ học Vườn Chuối (Hà Nội) đã chính thức được định danh là di tích cấp thành phố, mở ra nhiều hướng tiếp cận mới từ góc độ nghiên cứu, bảo tồn và phát huy di sản.

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Cuộc đối thoại về ký ức đô thị

Nếu họa sĩ Nguyễn Thế Sơn kể chuyện Hà Nội bằng nhiếp ảnh phù điêu thì kiến trúc sư Trần Huy Ánh tiếp cận thành phố bằng trực giác của người “khảo cổ” đô thị. Cuộc đối thoại về những ký ức đô thị trong triển lãm “Những ngã rẽ” đang diễn ra ở ngôi biệt thự Pháp cổ ở Hà Nội gợi mở nhiều suy tư về hồn cốt của đô thị, về di sản trong cơn lốc đô thị hóa hiện nay.

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Nga nhận "món quà lớn" từ cựu thù

Mối quan hệ Nga - Syria đang bước vào một giai đoạn mới, khi chuyến thăm mới nhất của Tổng thống lâm thời Syria tới Moscow đi cùng những cam kết được đánh giá là "món quà địa chính trị" dành cho Điện Kremlin. Trong bối cảnh các cục diện quyền lực ở Trung Đông tiếp tục dịch chuyển, những thỏa thuận này không chỉ mang ý nghĩa song phương mà còn phản ánh chiến lược dài hơi của Moscow trong việc củng cố vị thế khu vực và đối trọng ảnh hưởng phương Tây.

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Gaza, nơi sự thật bị chôn vùi dưới bom đạn

Chưa từng có cuộc chiến nào trong lịch sử hiện đại lại cướp đi mạng sống của nhiều nhà báo như ở Gaza. Chỉ trong 2 năm, hơn 200 phóng viên và nhân viên truyền thông đã ngã xuống, biến vùng đất nhỏ bé ven Địa Trung Hải thành nơi nguy hiểm nhất hành tinh cho tự do báo chí. Không chỉ là chết chóc, Gaza còn là minh chứng cho một sự thật đáng sợ khác: khi nhà báo bị giết, thế giới sẽ bị tước đoạt quyền được biết.

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Nước Anh có thực sự bị “xâm lược”?

Cuộc biểu tình với hơn 100.000 người tham gia tại London vừa qua đánh dấu bước ngoặt mới của phe cực hữu trong việc đưa vấn đề nhập cư thành trung tâm chú ý trên chính trường Anh. Mặc dù những người biểu tình khẳng định đất nước đang "bị xâm lược", nhưng đằng sau những khẩu hiệu mạnh mẽ ấy là gì? Liệu đó có phải là sự thật hay chỉ là chiến lược chính trị của một phong trào đang lớn mạnh?

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

Hai câu hỏi từ vụ học sinh hành hung giáo viên

"Buồn" và "shock" là những gì mà cộng đồng nhận xét về vụ nam sinh lớp 7 túm tóc, nhấn đầu cô giáo ngay trong lớp học ở trường THCS Đại Kim, Định Công, Hà Nội. Trớ trêu thay, vụ việc đó lại xảy ra ngay sau khi Thông tư 19 của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về khen thưởng và xử phạt học sinh vừa được ban hành.

Bạn thân yêu

Bạn thân yêu

Ta thường nghe câu "Đời chẳng ai cho không ai cái gì bao giờ". Thế mà có những mối quan hệ người trao đi không hy vọng gì nhận lại, bởi hoàn cảnh người nhận như tận cùng của hoạn nạn.

Phỏng vấn một KOL

Phỏng vấn một KOL

PV: Xin chào anh KOL! Anh cho độc giả một hình dung ngắn gọn về công việc của mình được chứ?