1.Phải thừa nhận rằng, "Giai điệu tự hào" là một chương trình ca nhạc hấp dẫn và có ý nghĩa, nhất là trong bối cảnh có nhiều kênh giải trí và sự xâm nhập của dòng nhạc nước ngoài vào giới trẻ. Mới lên sóng số đầu tiên nhưng "Giai điệu tự hào" đã được công chúng nồng nhiệt đón nhận. Điều thú vị và mới lạ của chương trình là sự góp mặt của hội đồng bình luận được chia làm hai "phe": phe "già" và phe "trẻ".
Sự chia sẻ quan điểm thẳng thắn của người trẻ, xen kẽ với hoài niệm của thế hệ đã từng sống trong chiến tranh, đã thuộc lòng và hát những ca khúc cách mạng với niềm tự hào sâu sắc tạo nên "dư vị" đặc biệt cho chương trình. Mục đích "đo" cảm xúc của khán giả với những ca khúc cách mạng để tìm ra "Giai điệu tự hào" là nỗ lực rất đáng ghi nhất của êkip sản xuất chương trình. Bên cạnh đó, làn gió mới từ cách hát, cách phối khí như sự "thử nghiệm" giúp nhạc truyền thống có chỗ đứng trong lòng khán giả trẻ cũng nhận được sự đồng tình của nhiều người.
Trong chương trình đầu tiên phát sóng ngày 25/1 trên VTV1, có 3 ca khúc được làm mới bằng hình thức này. Đầu tiên là ca khúc "Những ánh sao đêm" (sáng tác: nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu) với phần một là giọng hát của nghệ sĩ Quốc Hương qua băng tư liệu và phần sau là giọng hát của ca sĩ trẻ Đức Tuấn. Đây có lẽ là sự so sánh chân thực nhất về hai cách hát, hai thế hệ khác nhau trên cùng một sân khấu. Nếu như cách hát "cổ điển" của nghệ sĩ Quốc Hương đã làm rung động biết bao thế hệ thì lối hát trẻ trung, hiện đại nhưng không quá phá cách của ca sĩ Đức Tuấn vẫn truyền tải đầy đủ thông điệp nghệ thuật của tác phẩm đến khán giả trẻ.
Một tiết mục dự thi trong chương trình "Tuổi 20 hát".
Nhà bình luận trẻ Nguyễn Hoàng Phương đã bày tỏ sự xúc động, tự hào mỗi lần nghe ca khúc này…. Kiều Anh, cô gái 19 tuổi, trưởng thành từ cuộc thi tìm kiếm tài năng Việt Nam "Việt Nam got talent" 2013 đã trình bày bài hát "Quảng bình quê ta ơi" (sáng tác: nhạc sĩ Hoàng Vân) một cách duyên dáng, trẻ trung và tươi mới, bằng cảm nhận của người trẻ, rất khác so với những ca sĩ "gạo cội" đã trình bày thành công ca khúc này trước đó. "Quảng Bình quê ta ơi" "phiên bản" Kiều Anh đã giành được số phiếu bình chọn cao của khán giả có mặt tại trường quay.
Tiết mục gây tranh cãi nhất trong chương trình là bài hát "Tiến lên chiến sĩ đồng bào" (nhạc: Huy Thục, lời thơ: Hồ Chí Minh) do Trọng Thủy, Thành Nam, Justa Tee và Big Daddy biểu diễn. Mở đầu bài hát là giọng đọc thơ chúc Tết rất trang trọng của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhưng sau đó, bài hát đã được phối theo phong cách rock bốc lửa. Một đoạn thơ ở giữa bài còn được các ca sĩ thể hiện bằng cách đọc… rap. Thành công của tiết mục là đã đem đến không khí sôi động cho trường quay nhưng lại đặt ra quá nhiều vấn đề về cách "thử nghiệm" một ca khúc cách mạng. Đa số khách mời bình luận đều bày tỏ sự đồng tình với việc "rock, rap hóa" ca khúc này, thậm chí, MC Danh Tùng, khách mời bình luận trẻ còn muốn các ca sĩ đọc rap luôn cả đoạn thơ chúc Tết.
Mặc dù là ca khúc nhận được sự bình chọn cao thứ hai của khán giả tại trường quay nhưng tôi cho rằng, "Tiến lên chiến sĩ đồng bào" phiên bản "thử nghiệm" này đã thiếu đi sự trang trọng đầy tự hào từng ghi dấu ấn trong lòng người của những vần thơ Tết ở bản gốc.
2. Làm mới những ca khúc cách mạng đang trở thành trào lưu trong dòng chảy âm nhạc hiện nay. Ca sĩ Thái Thùy Linh từng gây tranh cãi với album "Bộ đội" hát rock những ca khúc âm nhạc truyền thống. Ca sĩ Đàm Vĩnh Hưng "ẵm" giải "Bài hát yêu thích" năm 2013 với ca khúc "Chiếc vòng cầu hôn" của nhạc sĩ Trần Tiến… Tuy nhiên, "Tuổi 20 hát" - một chương trình "made in VTV6" kết thúc cuối năm ngoái mới là "minh chứng" sống động nhất cho trào lưu này. Nhiều ý kiến cho rằng, "trẻ hóa" những ca khúc cách mạng theo phong cách trẻ là điều nên làm nhưng cần có giới hạn của nó bởi không phải ca khúc nào cũng có thể kết hợp đọc rap hay rock hóa. Đánh giá một cách khách quan thì "Tuổi 20 hát" đã thổi được tình yêu các ca khúc cách mạng vào tâm hồn những người trẻ.
Đêm chung kết cuộc thi "Tuổi 20 hát" diễn ra trong sự chờ đón của nhiều bạn trẻ nhưng đó không phải là đêm chung kết "đáng xem" của những người quen thưởng thức nhạc truyền thống theo cách mà nó đã ra đời. "Bài ca trên núi" (nhạc: Nguyễn Văn Thương, lời: Tô Hoài) do Hiền Nga đến từ Trường Đại học Kinh tế quốc dân biểu diễn làm nhiều người "choáng" vì không thấy bóng dáng "vợ chồng A Phủ" như ca khúc ban đầu của nó. Hiền Nga hát hay nhưng chất "Mông" với tiếng khèn, tiếng vó ngựa, hình ảnh những cô gái dân tộc xúng xính váy hoa xuống chợ thấp thoáng nơi đầu núi đã không còn xuất hiện. Tiết mục "Em thương nhớ ai" (sáng tác: nhạc sĩ Nguyễn Cường), biểu diễn tốp ca Đại học Sư phạm Hà Nội có "bổ sung" màn múa minh họa nhảy "tăng gô" chẳng hề liên quan đến nội dung bài hát. Chất Tây Nguyên, chất hoang dã nơi núi rừng rất đặc trưng trong sáng tác của nhạc sĩ tài hoa Nguyễn Cường đã hoàn toàn bị đánh mất.
"Tuổi 20 hát" đã cố gắng làm mới âm nhạc truyền thống bằng nhiều cách khác nhau nhưng có lẽ "sốc" nhất phải kể đến việc "rock" hóa ca khúc nhạc cách mạng. Trong liveshow rock 1, bài hát "Người con gái sông La" (sáng tác: nhạc sĩ Doãn Nho) do sinh viên Đại học Thăng Long thể hiện đã gây tranh cãi trên các diễn đàn. Hình ảnh đẹp đẽ mà kiên cường của người con gái sông La "Người con gái quê ta/ Đôi mắt xanh tựa ngọc/ Đôi giọt nước sông La/ Thương như trời quê ta" không còn nữa mà thay vào đó là hình ảnh một cô gái trẻ trong bộ váy ngắn màu vàng óng ánh, nhảy những điệu bốc lửa hát rock, những câu hát nên thơ được "gằn" lên từng tiếng. Cũng trong đêm hát rock này, ca khúc vô cùng tình cảm, sâu lắng "Hãy yên lòng mẹ ơi" (nhạc: Lư Nhất Vũ; thơ: Lê Giang) do tốp ca Trường Đại học Kinh tế quốc dân thể hiện cũng nhận nhiều "gạch đá" từ cộng đồng mạng. Trước đó, ca khúc "Cô gái Pako" (sáng tác: nhạc sĩ Huy Thục) do sinh viên Trường Đại học Sư phạm biểu diễn cũng khiến nhiều người xem khó chịu. Trong trang phục hiện đại, cô gái vừa hát, vừa nhảy nhót bốc lửa xen kẽ màn đọc rap của chàng trai đeo kính đen rất phản cảm kiểu như "Tiếng chim hót, tiếng chim hót, em đi giữa rừng... yeah...".
Tôi tự đặt câu hỏi, không biết liệu nhạc sĩ Huy Thục có còn nhận ra đứa con tinh thần của mình trên sân khấu trẻ? Rồi những bài hát "kinh điển" như "Bóng cây kơ nia" (nhạc: Phan Huỳnh Điểu; lời thơ: Ngọc Anh), "Hành khúc ngày và đêm" (sáng tác: nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu), "Lời ru trên nương" (nhạc: Trần Hoàn; lời thơ: Nguyễn Khoa Điềm)...cũng được thể hiện bằng cách tương tự như thế.
3. Với quan điểm cá nhân, tôi tán đồng việc làm mới những ca khúc cách mạng bởi một điều đơn giản rằng, những ca khúc cách mạng chỉ có sức sống bền lâu nếu nó được xã hội chấp nhận và yêu mến. Nhưng rõ ràng, dù làm mới đến đâu cũng phải giữ cho được "hồn cốt" của bài hát như giữ gìn những giá trị văn hóa truyền thống trong quá trình tiếp nhận cái "tiên tiến" từ bên ngoài. "Phá cách" không khéo sẽ dẫn đến "phá nát" những ca khúc được coi là "Giai điệu tự hào", là "Báu vật quốc gia" mà chúng ta cần phải giữ gìn và trân trọng. Không ai khác, chính những người trẻ hôm nay sẽ là người gìn giữ và truyền bá bài hát cách mạng này trong tương lai.
Tôi vẫn đau đáu lời bình luận của nhà giáo Văn Như Cương trong chương trình "Giai điệu tự hào" đại ý rằng, liệu 10 năm, 20 năm nữa khi những người trẻ hôm nay tổ chức chương trình "Giai điệu tự hào" về những bài hát mà người trẻ hôm nay đang hát, liệu họ có tìm được sự đồng thuận từ con cháu mình? Câu hỏi không dễ tìm được câu trả lời...
