Mỗi mẫu ADN thắp sáng hy vọng đưa các liệt sĩ trở về

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ nhưng ở nhiều vùng quê trên cả nước, vẫn còn hàng vạn gia đình mang trong mình nỗi day dứt khi người thân là liệt sĩ chưa được xác định danh tính hoặc chưa tìm thấy nơi an nghỉ. Nỗi mong mỏi được đón các anh trở về quê hương chưa bao giờ nguôi ngoai, trở thành khát vọng thiêng liêng của biết bao thế hệ.

Trong hành trình ấy, cùng với công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, việc ứng dụng thành tựu khoa học, đặc biệt là công nghệ giám định ADN, đang mở ra cơ hội lớn để xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an, UBND tỉnh và hưởng ứng Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin", Công an tỉnh Ninh Bình đang khẩn trương triển khai thu nhận mẫu sinh phẩm ADN của thân nhân liệt sĩ trên địa bàn. Mỗi mẫu ADN được thu nhận không chỉ góp phần hoàn thiện Cơ sở dữ liệu ADN quốc gia mà còn thắp lên niềm hy vọng với thân nhân các liệt sĩ.

Có mặt tại điểm thu nhận mẫu ADN do Công an tỉnh Ninh Bình tổ chức, ông Nguyễn Đức Ích, trú tại tổ dân phố Tràng, phường Liêm Tuyền, không giấu được niềm xúc động sau khi hoàn thành việc lấy mẫu sinh phẩm.

Đã hơn nửa thế kỷ trôi qua kể từ ngày hai người anh trai của ông là liệt sĩ Nguyễn Đức Thích và liệt sĩ Nguyễn Đức Kích anh dũng hy sinh trên chiến trường miền Nam, gia đình vẫn chưa biết chính xác nơi các anh yên nghỉ. Bao năm qua, người thân không ngừng dò hỏi thông tin, tìm kiếm đồng đội cũ, lần theo những ký ức ít ỏi với mong muốn một ngày nào đó có thể đưa các anh trở về quê hương.

Đối với ông Ích, việc được lấy mẫu ADN lần này mang ý nghĩa đặc biệt. "Tôi luôn hy vọng khoa học sẽ giúp gia đình tìm được các anh. Nếu xác định được danh tính, đó sẽ là niềm an ủi rất lớn đối với gia đình và cũng là mong ước của cha mẹ tôi lúc sinh thời…", ông Ích chia sẻ.

Không riêng gia đình ông Ích, tại các điểm thu nhận mẫu trên địa bàn tỉnh, nhiều thân nhân liệt sĩ đều mang chung một tâm trạng. Có người tuổi đã ngoài 80, sức khỏe yếu nhưng vẫn cố gắng đến điểm lấy mẫu. Có gia đình phải đi hàng chục cây số để tham gia. Tất cả đều gửi gắm niềm tin vào sự phát triển của khoa học và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước trong công cuộc tri ân những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.

Thông qua việc thu nhận mẫu sinh phẩm của thân nhân theo huyết thống gần, các cơ quan chuyên môn sẽ tiến hành giám định, lưu trữ dữ liệu ADN để đối sánh với ADN được tách chiết từ các hài cốt liệt sĩ đã được quy tập. Khi có kết quả trùng khớp, danh tính liệt sĩ sẽ được xác định với độ chính xác rất cao, giúp các gia đình có cơ hội đón người thân trở về sau nhiều thập kỷ mong ngóng.
Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc ứng dụng khoa học, công nghệ hiện đại vào công tác "đền ơn đáp nghĩa", góp phần hiện thực hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về chăm lo người có công với cách mạng.

Xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thực hiện chỉ đạo của Bộ Công an và UBND tỉnh, Công an tỉnh Ninh Bình đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ chưa xác định danh tính. Trong đó, lực lượng Công an các xã, phường đóng vai trò nòng cốt trong công tác rà soát, thống kê, xác minh thông tin thân nhân liệt sĩ; chủ động phối hợp với chính quyền địa phương, các ban, ngành, đoàn thể và tổ dân phố, thôn, xóm để tuyên truyền, vận động, hướng dẫn các gia đình tham gia lấy mẫu.

Với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng trường hợp", cán bộ Công an cơ sở đã trực tiếp đến từng hộ gia đình có thân nhân liệt sĩ để cập nhật thông tin, giải thích ý nghĩa của việc xây dựng Cơ sở dữ liệu ADN quốc gia; đồng thời, hỗ trợ các gia đình hoàn thiện hồ sơ, bố trí thời gian, địa điểm lấy mẫu thuận lợi nhất. Nhiều cán bộ đã không quản ngày nghỉ, tranh thủ ngoài giờ hành chính để bảo đảm không bỏ sót bất kỳ trường hợp đủ điều kiện tham gia.

Theo Đại tá Trịnh Minh Hoàng, Trưởng Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Ninh Bình, công tác thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc: “Đây không chỉ là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm thực hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", tri ân các liệt sĩ đã cống hiến, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, mà còn góp phần xây dựng nguồn dữ liệu ADN phục vụ công tác giám định, đối sánh, xác minh danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin…”.

Cũng theo Đại tá Trịnh Minh Hoàng, trong quá trình triển khai, lực lượng Công an gặp không ít khó khăn do nhiều thân nhân tuổi đã cao, sinh sống phân tán, thay đổi nơi cư trú hoặc thông tin gia đình chưa đầy đủ. Tuy nhiên, với sự phối hợp chặt chẽ giữa Công an các cấp, chính quyền địa phương cùng các ban, ngành liên quan, những khó khăn từng bước được tháo gỡ, góp phần bảo đảm tiến độ và chất lượng công tác thu nhận mẫu ADN trên toàn tỉnh.

Trước đó, trong giai đoạn 2024–2025, Công an tỉnh Ninh Bình đã phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức thu nhận hơn 9.400 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ trên địa bàn. Tiếp nối kết quả đó, trong đợt cao điểm thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, chỉ sau 8 ngày triển khai đồng loạt trên toàn tỉnh, lực lượng Công an đã thu nhận được 16.329 mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ.

Đây là nguồn dữ liệu rất quan trọng để bổ sung, hoàn thiện Cơ sở dữ liệu ADN quốc gia, phục vụ công tác giám định, đối sánh và xác minh danh tính hài cốt liệt sĩ trong thời gian tới.

Đằng sau mỗi con số là hàng nghìn câu chuyện, hàng nghìn gia đình vẫn đang mòn mỏi chờ tin người thân. Mỗi mẫu sinh phẩm được lưu giữ không đơn thuần là dữ liệu khoa học mà còn là chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa sự hy sinh của các thế hệ cha anh với trách nhiệm của thế hệ hôm nay.

Việc xây dựng Cơ sở dữ liệu ADN quốc gia và triển khai thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ đang cho thấy hiệu quả của việc ứng dụng khoa học, công nghệ vào các lĩnh vực phục vụ đời sống xã hội. Đối với công tác xác định danh tính liệt sĩ, đây là giải pháp mang tính đột phá, góp phần rút ngắn thời gian đối sánh, nâng cao độ chính xác và từng bước hiện thực hóa mong mỏi của hàng vạn gia đình trên cả nước.

Hành trình đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi, quê hương và gia đình vẫn còn nhiều khó khăn phía trước. Song với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị cùng những thành tựu của khoa học hiện đại, niềm hy vọng ấy đang ngày càng trở nên hiện thực hơn. Mỗi mẫu ADN được thu nhận hôm nay chính là một hạt giống của hy vọng. Đó không chỉ là dữ liệu phục vụ giám định mà còn chứa đựng tình cảm, trách nhiệm và lòng biết ơn sâu sắc của toàn xã hội đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Mong rằng, khi kết quả đối sánh thành công, những người con ưu tú của dân tộc sẽ được trở về trong vòng tay gia đình, khép lại hành trình tìm kiếm kéo dài suốt nhiều thập kỷ, để sự hy sinh cao cả của các anh được tri ân trọn vẹn bằng cả trái tim và trách nhiệm của các thế hệ hôm nay.