Lừa đảo bằng công nghệ Deepfake lại bùng phát

Những ngày cận Tết Nguyên đán 2024, một số đơn vị chuyên trách về an toàn thông tin đã liên tục nhận được các báo cáo và yêu cầu trợ giúp của nạn nhân về các vụ việc lừa đảo sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) tạo giọng nói và hình ảnh giả mạo.

Bằng công nghệ Deepfake (công nghệ ứng dụng AI), các đối tượng lừa đảo đã tạo ra các đoạn video với hình ảnh, khuôn mặt nhân vật giống hệt như hình ảnh của người dùng muốn giả mạo để thực hiện hành vi lừa đảo tài chính khiến không ít nạn nhân sập bẫy.

Lừa đảo bằng công nghệ Deepfake lại bùng phát -0
Người dân cần gọi điện thoại xác minh trước khi chuyển tiền để không trở thành nạn nhân của công nghệ Deepfake. Ảnh minh họa

Chị Nguyễn Thị Hương Mơ, một nhân viên văn phòng ở quận Hoàng Mai (Hà Nội) chia sẻ: Trong một lần trò chuyện với bạn qua facebook messenger, người bạn đã chào và kết thúc câu chuyện nhưng đột nhiên quay lại nhắn tin, hỏi vay tiền và đề nghị chuyển tiền vào một tài khoản ngân hàng. Để yên tâm hơn trước khi chuyển tiền, chị Mơ đã đề nghị gọi video qua messenger để xác thực.

Người bạn đồng ý ngay nhưng cuộc gọi chỉ kéo dài vài giây rồi tắt. Vì đã thấy đúng mặt bạn mình trong cuộc gọi video nên chị Hương đã chuyển đủ số tiền 10 triệu theo đề nghị của bạn. Tuy nhiên, chỉ sau khi chuyển tiền thành công, xác minh lại bằng điện thoại thì chị mới biết mình đã mắc bẫy của hacker.

Anh Hoàng Anh Nghĩa ở quận Cầu Giấy (Hà Nội) cũng rơi vào tình trạng tương tự như chị Mơ. Tuy nhiên, thay vì gọi điện xác minh qua các ứng dụng mạng xã hội (facebook hoặc zalo), anh Nghĩa đã gọi điện thoại trực tiếp cho người bạn của mình thì mới biết là tài khoản facebook của người bạn này đã bị hack và bị kẻ xấu lợi dụng để thực hiện các hành vi lừa đảo bằng công nghệ Deepfake. 

Các chuyên gia an ninh mạng Bkav cho biết, Bkav liên tục nhận được các báo cáo yêu cầu trợ giúp của nạn nhân về các vụ việc lừa đảo liên quan đến công nghệ Deepfake như trường hợp của chị Mơ. Chúng sử dụng AI để tạo sẵn một đoạn video giả mạo gương mặt và giọng nói của chủ tài khoản facebook, hay còn gọi là công nghệ Deepfake. Khi được yêu cầu gọi điện video call để chứng thực, chúng đồng ý nhận cuộc gọi nhưng sau đó nhanh chóng ngắt kết nối để tránh bị phát hiện.

Ông Nguyễn Tiến Đạt, Tổng Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu mã độc của Bkav cho biết, khả năng thu thập và phân tích dữ liệu người dùng thông qua AI cho phép tạo ra những chiến lược lừa đảo tinh vi. Điều này cũng có nghĩa là mức độ phức tạp của các kịch bản lừa đảo khi kết hợp giữa Deepfake và GPT sẽ ngày càng cao, khiến việc nhận diện lừa đảo sẽ khó khăn hơn rất nhiều.

Bkav khuyến cáo người dùng cần đặc biệt nâng cao cảnh giác, không cung cấp thông tin cá nhân như căn cước công dân, tài khoản ngân hàng, mã OTP và không chuyển tiền cho người lạ qua điện thoại, mạng xã hội, các trang web có dấu hiệu lừa đảo. Khi có yêu cầu vay/chuyển tiền vào tài khoản qua mạng xã hội, nên thực hiện các phương thức xác thực khác như gọi điện thoại truyền thống hay sử dụng các kênh liên lạc khác để xác nhận lại.

Ông Trần Quang Hưng, Phó Cục trưởng Cục An toàn thông tin, Bộ Thông tin và Truyền thông cũng cho biết: Việc bùng nổ các cuộc gọi lừa đảo trực tuyến Deepfake đang là một mối đe dọa đối với sự trung thực và tin cậy của video và hình ảnh. Công nghệ này có thể được sử dụng không chỉ để lừa đảo trực tuyến mà còn cho các mục đích khác như tấn công chính trị, tạo ra những tin tức giả mạo hoặc phá hoại danh tiếng của người khác...

Để nhận diện cuộc gọi lừa đảo Deepfake, theo Cục An toàn thông tin, bằng mắt thường vẫn có thể có một số dấu hiệu nhận biết như thời gian gọi thường rất ngắn, chỉ vài giây. Bên cạnh đó, khuôn mặt của người gọi thường thiếu tính cảm xúc và khá "trơ" khi nói, hoặc tư thế của họ trông lúng túng, không tự nhiên, hướng đầu và cơ thể của họ trong video không nhất quán với nhau.

Ngoài ra, có thể thấy màu da của nhân vật trong video bất thường, ánh sáng kỳ lạ và bóng đổ không đúng vị trí. Điều này có thể khiến video trông rất giả tạo và không tự nhiên; âm thanh sẽ không đồng nhất với hình ảnh, có nhiều tiếng ồn bị lạc vào clip hoặc clip không có âm thanh. Đặc biệt, cuộc gọi lừa đảo Deepfake thường xảy ra tình huống mà tài khoản chuyển tiền không phải của người đang thực hiện cuộc gọi. Thường kẻ gian sẽ ngắt giữa chừng, bảo là mất sóng, sóng yếu...

“Các yếu tố kỳ lạ như trên là báo hiệu đỏ của Deepfake. Người dân nên cảnh giác và tuyệt đối bình tĩnh để xác minh kỹ thông tin bằng cách gọi điện thoại trực tiếp (không gọi qua zalo, facebook hoặc các ứng dụng khác) trước khi quyết định chuyển tiền", ông Hưng cảnh báo, đồng thời cho rằng, trong lúc chờ đợi các giải pháp kỹ thuật để ngăn chặn triệt để hình thức lừa đảo này thì rất cần các cơ quan truyền thông tiếp tục tuyên truyền rộng rãi tới người dân các dấu hiệu nhận biết để phòng tránh lừa đảo trực tuyến bằng công nghệ Deepfake.

Hùng Quân

Các tin khác

Bắt giữ đối tượng livestream xúc phạm danh dự, uy tín của lãnh đạo và cơ quan chức năng

Bắt giữ đối tượng livestream xúc phạm danh dự, uy tín của lãnh đạo và cơ quan chức năng

Chỉ trong vòng chưa đầy 3 tuần, Mai Hoàng đã liên tục đăng tải, chia sẻ nhiều bài viết và livestream với các nội dung như: cho rằng cán bộ “ăn cướp đất”, “lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, “bao che sai phạm”, xúc phạm danh dự, uy tín của lãnh đạo thành phố, cán bộ Tòa án, Thi hành án dân sự, Công an và các cơ quan chức năng liên quan….

Sử dụng tiền điện tử AzCoin để chiếm đoạt tài sản

Sử dụng tiền điện tử AzCoin để chiếm đoạt tài sản

Ngày 12/5, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Phú Thọ cho biết đang tiến hành điều tra vụ án Sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản và vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp, xảy ra từ năm 2025 đến nay tại nhiều địa phương trên cả nước.

Cơ sở kinh doanh bị lừa tiền vì cảnh báo ứng dụng giả mạo cơ quan thuế

Cơ sở kinh doanh bị lừa tiền vì cảnh báo ứng dụng giả mạo cơ quan thuế

Quá trình liên kết ứng dụng theo yêu cầu của những người tự xưng là cán bộ thuế, chị T. phải quét khuôn mặt nhiều lần. Sau đó, đối tượng hướng dẫn chị T. làm hồ sơ xin giảm thuế với điều kiện trong tài khoản phải có được số dư 200 triệu đồng để “xác nhận vốn kinh doanh”...

Cảnh báo chiêu lừa “phạt nguội 50.000 VND” qua website giả mạo dịch vụ công

Cảnh báo chiêu lừa “phạt nguội 50.000 VND” qua website giả mạo dịch vụ công

Lợi dụng tâm lý chủ quan của nạn nhân trước khoản phạt nhỏ, đối tượng lừa đảo phát tán tin nhắn giả mạo “phạt nguội 50.000 VND”, dẫn dụ người dân truy cập website giả Cổng dịch vụ công để đánh cắp thông tin ngân hàng. Chỉ sau vài thao tác nhập dữ liệu thẻ và mã OTP, nạn nhân có thể mất tiền trong tài khoản bởi thủ đoạn lừa đảo tinh vi, khó nhận biết.

Người dân và doanh nghiệp sẽ có thêm nhiều cơ hội tiếp cận tài nguyên số

Người dân và doanh nghiệp sẽ có thêm nhiều cơ hội tiếp cận tài nguyên số

Ông Cù Kim Long - Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ Thông tin (Bộ Khoa học và Công nghệ), cho biết, trong bản Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026 (tại Quyết định số 2100/QĐ-BKHCN), Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ triển khai hạ tầng số thống nhất theo hướng tập trung, nhưng có lộ trình và sản phẩm cụ thể, tránh dàn trải. Từ đây, người dân và doanh nghiệp sẽ có thêm nhiều cơ hội tiếp cận nguồn tài nguyên số.

Việt Nam xác lập 10 nhóm công nghệ chiến lược

Việt Nam xác lập 10 nhóm công nghệ chiến lược

Ngày 6/5, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg về Danh mục công nghệ chiến lược và Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược.

Ứng dụng khoa học kỹ thuật, huy động nguồn lực trong phòng ngừa, đấu tranh vi phạm hành chính

Ứng dụng khoa học kỹ thuật, huy động nguồn lực trong phòng ngừa, đấu tranh vi phạm hành chính

Chính phủ đã ban hành Nghị định số 61/2026/NĐ-CP quy định về danh mục, việc quản lý, sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ và quy trình thu thập, sử dụng dữ liệu thu được từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính, chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 .

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Ra mắt Kiosk thông minh phục vụ hành chính công tại Quảng Ninh

Ra mắt Kiosk thông minh phục vụ hành chính công tại Quảng Ninh

Việc thí điểm mô hình Kiosk thông minh và hệ thống xác thực, cấp bản sao số tại Quảng Ninh được kỳ vọng tạo bước chuyển rõ nét trong cải cách hành chính, giúp người dân tiếp cận dịch vụ công nhanh chóng, thuận tiện và minh bạch hơn.