Suốt những ngày qua, cái tên Hà Văn Pẩu (37 tuổi), trú tại thôn Nà Pản, xã Đồng Giáp, huyện Văn Quan, tỉnh Lạng Sơn luôn được mọi người nhắc đến với sự kinh sợ và lo lắng. Pẩu bị bệnh tâm thần phân liệt và là thủ phạm vụ giết hại cháu Hoàng Thị D (9 tuổi) hết sức thương tâm vào năm 2008.
Án sơ thẩm của TAND tỉnh Lạng Sơn tuyên phạt Pẩu tử hình, nhưng án phúc thẩm của TANDTC tại Hà Nội đã quyết định hủy án sơ thẩm và cho Pẩu đi chữa bệnh bắt buộc tại Bệnh viện Tâm thần Trung ương I.
Ngày 11/10, hết thời gian điều trị, Hà Văn Pẩu được bệnh viện đưa về trụ sở UBND xã Đồng Giáp và giao cho địa phương tiếp nhận, quản lý. Ngày 8/12, PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với ông Lăng Văn Toàn, Chủ tịch UBND xã Đồng Giáp được biết: Ngay khi Pẩu về địa phương, xã đã gọi người nhà đến nhận Pẩu về, cụ thể, anh của Pẩu là Hà Văn Đoàn và em là Hà Văn Xuôi. Ngay hôm đó, gia đình Pẩu đã họp để rồi đưa ra quyết định là không nhận Pẩu nữa vì lo sợ một ngày nào đó bệnh của Pẩu tái phát, có thể gây ra những hậu quả khó lường…
Trong những ngày đó, Pẩu được UBND xã đưa vào căn phòng nhỏ hơn chục mét vuông nằm ngay phía ngoài trụ sở UBND xã Đồng Giáp. Đây là căn phòng được dùng làm nơi nghỉ trưa cho cán bộ Ủy ban. Hàng ngày có người của bảo vệ thôn, dân phòng, Đoàn thanh niên canh gác, cho Pẩu ăn uống.
Trước tình hình trên, ngày 15/10, xã đã có cuộc họp với sự tham gia của Phòng LĐ-TB&XH huyện Văn Quan, Phòng Tư pháp huyện, Trung tâm y tế huyện và đại diện gia đình của Pẩu. Cuộc họp đưa ra kết luận là đưa Pẩu đi điều trị tiếp ở Bệnh viện Tâm thần Trung ương I. Còn UBND xã sẽ hỗ trợ làm một gian nhà tạm khi Pẩu về địa phương. Tuy nhiên, ý kiến của anh Đoàn và anh Xuôi không đồng ý với việc làm nhà tạm cho Pẩu với lý do Pẩu không tự nấu ăn cho mình được. Xây nhà xong liệu Pẩu có ở không, ai là người trông nom, quản lý Pẩu vì 2 anh nhất quyết không nhận Pẩu trở về nhà. Ngay trong ngày 15/10, đích thân Chủ tịch xã cùng cán bộ Phòng LĐ-TB&XH huyện Văn Quan đã đưa Pẩu nhập viện, thời hạn 2 tháng với kinh phí 3 triệu đồng.
Qua trao đổi với bác sĩ Dương Văn Lương, Phó Giám đốc Viện Giám định pháp y tâm thần Trung ương, chúng tôi được biết: Hà Văn Pẩu là bệnh nhân tâm thần đã lâu. Với những bệnh nhân loại này, cũng có lúc họ tỉnh táo, nói chuyện như người bình thường. Nhưng vào một giai đoạn nào đó, bệnh tái phát và có thể gây ra những hậu quả nguy hiểm cho xã hội. Bệnh viện không phải là nơi giam giữ mà chỉ là nơi điều trị, khám chữa bệnh cho bệnh nhân. Đến một lúc nào đó họ sẽ xuất viện. Trường hợp của Pẩu, sau khi ra viện có thể vào Trung tâm Điều dưỡng bệnh xã hội và ở đây trong một thời gian dài, thậm chí vĩnh viễn. Nhiều địa phương hiện có trung tâm này.
Tuy nhiên, khi trao đổi với ông Nông Thanh Bình, Giám đốc Sở LĐ-TB&XH tỉnh Lạng Sơn, ông Bình cho biết, tỉnh Lạng Sơn chưa có Trung tâm Điều dưỡng bệnh xã hội nên khi Hà Văn Pẩu xuất viện và trở về địa phương thì cách giải quyết của UBND xã Đồng Giáp dù là giải pháp tình thế nhưng không còn cách nào khác.
Vậy là đã rõ. Trường hợp bệnh nhân Hà Văn Pẩu hết thời gian điều trị tại bệnh viện khi về địa phương rõ ràng mang theo nỗi lo sợ rất lớn cho mọi người và trở thành gánh nặng đối với chính quyền xã. Kinh phí của xã có hạn và không có văn bản pháp luật nào quy định chính quyền địa phương phải có trách nhiệm chính trong việc trông nom, chăm sóc, quản lý bệnh nhân tâm thần. Chờ đến khi tỉnh Lạng Sơn có Trung tâm Điều dưỡng bệnh xã hội chắc còn lâu, Bệnh viện thì cũng không thể cho bệnh nhân điều trị vĩnh viễn, lẽ nào, tất cả trách nhiệm trút hết xuống… xã?
