Nêu lại khẩu hiệu “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” là Tổng Bí thư Tô Lâm muốn nhắc nhở về phương châm hành động, là kim chỉ nam, là nguyên tắc nhất quán mà các thế hệ của lực lượng CAND đã kiên định xuyên suốt trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ từ ngày đầu thành lập đến nay. Đấy cũng chính là truyền thống tốt đẹp rất cần trân trọng, nuôi dưỡng và lan tỏa.
Sinh thời, khi nói về tính đặc thù trong chức năng, nhiệm vụ và quy mô tổ chức của hai lực lượng CAND và QĐND, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định tại Hội nghị Công an toàn quốc lần thứ 10, tháng 1/1956: “Nhân dân ta có hai lực lượng. Một là quân đội, để đánh giặc ngoại xâm, để bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn hòa bình. Một lực lượng nữa là công an, để chống kẻ địch trong nước, chống bọn phá hoại. Có lúc chiến tranh, có lúc hòa bình. Lúc chiến tranh thì quân đội đánh giặc, lúc hòa bình thì tập luyện. Còn công an thì phải đánh địch thường xuyên, lúc chiến tranh có việc, lúc hòa bình lại càng nhiều việc”.
"Lấy lợi ích của Tổ quốc và Nhân dân làm lý tưởng”
80 năm đồng hành cùng đất nước, trải qua các giai đoạn cách mạng, trước muôn vàn khó khăn, thử thách, lực lượng CAND luôn kiên định, vững vàng, không quản ngại khó khăn, gian khổ, nêu cao tinh thần cách mạng tiến công, đề cao tinh thần cảnh giác, tận tụy với công việc, sẵn sàng xả thân vì nước, lấy lợi ích của Tổ quốc và Nhân dân làm lý tưởng, đem hết sức lực, tài trí và cả tính mạng của mình để bảo vệ Đảng, Nhà nước, chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ cuộc sống bình yên và hạnh phúc của Nhân dân.
Trong cuộc đấu tranh đầy gian khổ, hy sinh giành độc lập, tự do của Tổ quốc, trên 14.000 cán bộ, chiến sĩ Công an đã anh dũng hy sinh, hơn 20.000 đồng chí bị thương tại các chiến trường. Ngày nay, trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo vệ an ninh, trật tự đầy cam go, quyết liệt, máu đào của cán bộ, chiến sĩ Công an vẫn đổ, hàng trăm cán bộ, chiến sĩ Công an đã anh dũng hy sinh, hàng nghìn đồng chí bị thương trong khi làm nhiệm vụ.
(Trích bài viết “Phẩm chất anh hùng, bản lĩnh kiên cường "Tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân”, “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng CAND” của Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Truyền thống CAND, 19/8/1945 - 19/8/2025).
Người cũng khẳng định: “Công an của ta là Công an nhân dân, vì dân mà phục vụ và dựa vào Nhân dân mà làm việc”, “Nhiệm vụ của công an là bảo vệ và phục vụ Nhân dân, bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền Nhân dân”.
Như vậy, xuyên suốt trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, CAND là lực lượng nòng cốt để bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, nhưng lực lượng ấy luôn gắn chặt với hai chữ NHÂN DÂN, đơn giản vì lực lượng ấy là từ Nhân dân mà sinh ra, là của Nhân dân và chính vì thế nên nhiệm vụ của CAND là “bảo vệ và phục vụ Nhân dân”, không có lợi ích nào lớn hơn.
Đọc "Báo cáo chính trị" tại Đại hội II của Đảng (năm 1951), Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định rất rõ: "Chính vì Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam - NV) là Đảng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động, cho nên nó phải là Đảng của dân tộc Việt Nam". Đảng Lao động Việt Nam là tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam hiện nay, luôn trung thành tuyệt đối với lợi ích của dân tộc và Nhân dân. Chính vì thế, “Bảo vệ Đảng” cũng chính là “bảo vệ và phục vụ Nhân dân”.
“Bảo vệ chính quyền Nhân dân” cũng chính là “bảo vệ và phục vụ Nhân dân”. Bởi, nhà nước ta là “Nhà nước của dân, do dân và vì dân”. Trải qua chặng đường hơn 80 năm, trải qua bao sóng gió của lịch sử, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà nước Việt Nam luôn chứng minh thật sự là công cụ quyền lực của Nhân dân, đại diện cho ý chí, lợi ích và nguyện vọng của toàn dân tộc Việt Nam.
Dù đưa ra quan niệm Nhân dân ta gồm “gái trai già trẻ” của “năm lớp Sĩ, Nông, Công, Thương, Binh” hay “Nhân dân là bốn giai cấp công, nông, tiểu tư sản, tư sản dân tộc và những phần tử khác yêu nước”... thì Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn luôn xác định bốn giai cấp công nhân, nông dân, tiểu tư sản, tư sản dân tộc và những phần tử khác yêu nước “Đó là nền tảng của quốc dân”.
Như vậy, khái niệm Nhân dân, trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh có nội hàm rất rộng và đó là “nền tảng của quốc dân”. Đó chính là giá trị cốt lõi, là yêu cầu khách quan để làm nên sức mạnh nội sinh của CAND.
Cho nên, khi nói chuyện với các học viên Khóa I tại Trường Công an Trung cấp vào năm 1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Công an phải là đầy tớ dân. Đã là đầy tớ dân thì Công an phải ra sức bảo vệ Nhân dân, ra sức phục vụ Nhân dân”. Người cũng nhấn mạnh: Mỗi cán bộ, chiến sĩ và toàn lực lượng CAND phải đặt lợi ích của giai cấp, của Nhân dân, của dân tộc lên trên hết, lên trước hết.
“Bảo vệ Nhân dân, ra sức phục vụ Nhân dân” là phương châm để hành động, mà từ phương châm này lực lượng CAND đã xây dựng được nhiều phương châm hành động thiết thực như “Thức cho dân ngủ ngon, gác cho dân vui chơi, lấy niềm vui, hạnh phúc của Nhân dân làm niềm vui, lẽ sống của mình”; “Mỗi ngày làm một việc tốt vì Nhân dân”; kiên quyết đấu tranh phê phán, khắc phục thái độ thờ ơ, vô cảm, cửa quyền, hách dịch, gây phiền hà cho Nhân dân; chăm lo xây dựng phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” gắn với thực hiện Cuộc vận động “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”; cán bộ, chiến sĩ có thái độ ứng xử văn hóa trong tiếp xúc và làm việc với Nhân dân; khiêm tốn, niềm nở, lễ phép, kính già yêu trẻ, tôn trọng phụ nữ, giúp đỡ người tàn tật; cầu thị, lắng nghe ý kiến phê bình, góp ý của Nhân dân để sửa chữa khuyết điểm của mình...
Những phương châm nói trên không phải là khẩu hiệu suông, mà là hành động cụ thể của cán bộ, chiến sĩ CAND trong thực tiễn. Trong bất cứ hoàn cảnh nào, cán bộ, chiến sĩ Công an cũng luôn trung thành tuyệt đối với Tổ quốc, với Đảng, với Nhân dân; luôn khắc ghi và thực hiện những điều Bác Hồ dạy.
Ở một góc nhìn khác sẽ thấy, lực lượng CAND của chúng ta, trong suốt hành trình lịch sử xây dựng và phát triển, ngoài sự tận tâm cống hiến và hy sinh thầm lặng của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ thì luôn có sẵn sức mạnh vĩ đại từ Nhân dân, mà gần gũi và dễ thấy nhất như phong trào “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc” là một đơn cử, để thấy các tầng lớp Nhân dân đã cùng chung sức chung lòng với lực lượng CAND, cộng hưởng tạo nên sức mạnh nội tại, nở hoa thành những chiến công rực rỡ trong mặt trận an ninh, an toàn trật tự xã hội.
Trong diễn văn tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Truyền thống CAND và 20 năm Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, khi nhận xét về thành tựu của lực lượng CAND, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: 80 năm - một chặng đường đủ dài để khẳng định bản lĩnh, trí tuệ, sự trưởng thành vượt bậc của lực lượng CAND dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, toàn diện, trực tiếp của Đảng; sự quản lý thống nhất của Nhà nước; sự đùm bọc, chở che, giúp đỡ của Nhân dân.
Tổng Bí thư nhấn mạnh: Từ những ngày đầu giành chính quyền, khi bộ máy cách mạng còn rất non trẻ, lực lượng Công an đã trở thành "lá chắn thép" bảo vệ Đảng, bảo vệ chính quyền cách mạng, bảo vệ thành quả của Nhân dân. Qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ, gian khổ mà oanh liệt, CAND đã cùng toàn dân, toàn quân đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn phá hoại của kẻ thù, giữ vững hậu phương, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, góp phần làm nên thắng lợi vĩ đại của dân tộc. Sau ngày đất nước thống nhất, đặc biệt, trong suốt 40 năm đổi mới, hội nhập và phát triển, CAND tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt, xung kích trên mặt trận bảo vệ Tổ quốc trong thời bình: kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tội phạm; giữ gìn trật tự an toàn xã hội; bảo đảm an ninh chính quyền, an ninh chế độ, an ninh kinh tế, an ninh văn hóa - tư tưởng, an ninh mạng, an ninh con người; chủ động ngăn chặn, làm thất bại mọi âm mưu "diễn biến hòa bình", bạo loạn lật đổ; kịp thời ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống.
"Thế trận lòng dân" là nền tảng, là điểm tựa bền vững nhất. "Thế trận an ninh nhân dân" gắn chặt chẽ với "thế trận quốc phòng toàn dân" tạo thành bức trường thành bất khả xâm phạm trước mọi nguy cơ, thách thức. Đó là chân lý về sức mạnh bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa bắt nguồn từ Nhân dân, vì Nhân dân, dựa vào Nhân dân.
Điểm tựa tin cậy của nhân dân nơi xã biên giới Thàng Tín 
Mỗi mô hình dân vận phải thực sự "bắt rễ" từ đời sống của nhân dân 
Công an xã - “Điểm tựa bình yên” của nhân dân trong mưa bão (kỳ 1) 
