Bài cuối: Chủ động, sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống thiên tai

Chủ động dự báo, cảnh báo từ sớm

Với đặc thù địa hình, khí hậu, hệ thống sông ngòi, đầm phá, vùng ven biển và miền núi, TP Huế thường xuyên đối mặt với những tác động phức tạp của biến đổi khí hậu và thiên tai. Vì vậy, thành phố xác định dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn là khâu quan trọng, không chỉ phục vụ quy hoạch, phát triển lâu dài mà còn trực tiếp hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành, ứng phó tình huống khẩn cấp.

Trong đợt mưa lớn kéo dài vừa qua, TP Huế theo dõi sát diễn biến thời tiết, triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó, rà soát khu vực xung yếu, chuẩn bị lực lượng, phương tiện và điều tiết các hồ chứa thủy lợi, thủy điện. Ngày 10/11, Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự TP Huế yêu cầu hồ chứa thủy điện Hương Điền ở thượng nguồn sông Bồ và hồ chứa thủy điện Bình Điền ở thượng nguồn sông Hương điều tiết nước về hạ du để tăng dung tích phòng lũ.

Công tác thông tin, cảnh báo được đẩy mạnh trên nhiều nền tảng để chính quyền cơ sở và người dân chủ động phòng tránh. Trong đợt mưa lũ từ ngày 9/11 đến 12/11, Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh thành phố (HueIOC) đăng tải 3 nội dung tuyên truyền trên ứng dụng Hue-S và các kênh truyền thông, thu hút hơn 59.000 lượt xem. Tổng đài 112 duy trì trực ban; các hệ thống thông tin liên lạc được bảo đảm thông suốt, phục vụ chỉ đạo, điều hành và tiếp nhận thông tin về tình hình thiên tai.

Trước diễn biến mưa lũ cực đoan, phức tạp, khó lường, Phó Chủ tịch UBND TP Huế Nguyễn Văn Mạnh yêu cầu các sở, ban, ngành, địa phương tuyệt đối không chủ quan, lơ là; tiếp tục theo dõi sát bản tin dự báo, cảnh báo để triển khai phương án phù hợp. Các địa bàn phải rà soát khu vực có nguy cơ ngập sâu, sạt lở đất, lũ quét và tuyến giao thông xung yếu; bố trí lực lượng ứng trực, cảnh báo, kiên quyết không để người dân đi vào khu vực nguy hiểm. Đồng thời, chủ động phương án sơ tán dân, chuẩn bị lực lượng, phương tiện, vật tư, hậu cần; các đơn vị quản lý hồ chứa phải theo dõi lượng mưa, mực nước thượng lưu, hạ lưu, thực hiện nghiêm quy trình vận hành và phối hợp thông tin, cảnh báo, điều tiết nước, bảo đảm an toàn công trình và vùng hạ du.

Tại buổi làm việc với Đài Khí tượng thủy văn TP Huế ngày 11/11 vừa qua, Chủ tịch UBND TP Huế Lê Trí Thanh yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng dự báo, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động chuyên môn; khai thác hiệu quả hệ thống trạm đo mưa, đo lưu lượng và thiết bị quan trắc hiện có, rà soát vị trí còn thiếu hoặc chưa phù hợp để đề xuất bổ sung, nâng cấp. Bản tin dự báo cần cụ thể theo từng khu vực có địa hình, nguy cơ thiên tai khác nhau: mưa lớn, ngập lụt tại đô thị trung tâm; thiên tai ở vùng ven biển, đầm phá; lũ quét, sạt lở đất tại miền núi, nhất là A Lưới và khu vực phía Tây Nam thành phố; thời tiết nguy hiểm ảnh hưởng tàu thuyền ra vào, đánh bắt, khai thác thủy sản ở cửa biển, cửa phá.

“Chất lượng dự báo phụ thuộc lớn vào dữ liệu đầu vào, nhất là thông tin lượng mưa, lưu lượng nước và tình hình vận hành hồ chứa. Do đó, các đơn vị cần phối hợp thường xuyên, cập nhật thông tin đầy đủ, chính xác, tạo cơ sở cho công tác dự báo và điều hành tích, xả nước hợp lý, đáp ứng yêu cầu sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân”, Chủ tịch UBND TP Huế Lê Trí Thanh nhấn mạnh.

Yêu cầu chủ động từ sớm, từ xa cũng được đặt ra tại phía Đông tỉnh Đắk Lắk, nơi nhiều xã, phường ở hạ du thủy điện Sông Ba Hạ – bậc thang thủy điện cuối cùng trên dòng sông Ba – nằm ở vùng trũng thấp, nguy cơ lũ lụt cao khi mưa lớn kéo dài, nước từ thượng nguồn đổ về kết hợp thủy điện xả lũ. Sau trận lũ lịch sử gây thiệt hại nặng nề, địa phương tập trung khắc phục hậu quả, đồng thời triển khai các giải pháp tăng khả năng chống chịu cho người dân vùng lũ.

Trước đợt cao điểm mưa lũ trung tuần tháng 11/2026, UBND tỉnh Đắk Lắk liên tục chỉ đạo các cơ quan, đơn vị, sở, ban, ngành và địa phương triển khai biện pháp cấp thiết, không lơ là, chủ quan, đặt an toàn tính mạng nhân dân lên trên hết; thực hiện nguyên tắc “6 rõ”, “3 sẵn sàng”, gắn với phương châm “Chủ động từ sớm, từ xa”. Các hồ chứa thủy điện, thủy lợi được yêu cầu theo dõi chặt chẽ diễn biến mưa bão, lũ lụt trên lưu vực, chủ động vận hành, điều tiết, xả nước qua tràn đón lũ đúng quy trình, quy định. Nhiều tổ công tác của UBND và Công an tỉnh Đắk Lắk trực tiếp kiểm tra tại các xã, phường trọng điểm để chỉ đạo biện pháp cấp thiết.

Tại Khánh Hòa, bên cạnh việc nghiên cứu, chế tạo, lắp đặt và vận hành thí điểm 3 trụ liên lạc khẩn cấp ứng dụng công nghệ số trên đèo Khánh Lê, tuyến Quốc lộ 27C, phục vụ phòng, chống thiên tai, cứu nạn, cứu hộ, Thiếu tướng Nguyễn Hữu Phước, Giám đốc Công an tỉnh phân công nhiều tổ công tác xuống cơ sở khảo sát các khu vực trọng điểm, xung yếu. Công an các xã, phường được chỉ đạo bám sát địa bàn, rà soát nơi có nguy cơ lũ lụt, sạt lở đất đá, xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó; tăng cường tuần tra, cảnh báo, hướng dẫn người dân, bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn tính mạng và tài sản, không để bị động, bất ngờ.

“Ba nhất” để bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân

Tại Đà Nẵng, lãnh đạo Công an thành phố xác định thiên tai và biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, khó lường, đặt ra yêu cầu cao đối với công tác phòng ngừa, ứng phó và khắc phục hậu quả. Các đơn vị, địa phương và từng cán bộ, chiến sĩ không được chủ quan, lơ là; phải thực hiện đồng thời nhiệm vụ phòng, chống, ứng phó thiên tai với bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội và đấu tranh phòng, chống tội phạm. Quan điểm xuyên suốt được quán triệt là “bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu cao nhất, là mệnh lệnh cao nhất”.

Công an các đơn vị, địa phương tiếp tục thực hiện hiệu quả phong trào thi đua “Ba nhất”, nắm chắc tình hình, cập nhật kịp thời bản tin dự báo, cảnh báo thời tiết; rà soát, bổ sung, hoàn thiện phương án phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và phòng thủ dân sự phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, từng loại hình và cấp độ rủi ro. Vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu, Công an cấp xã và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở được phát huy; lực lượng, phương tiện, trang thiết bị được chuẩn bị, chế độ trực ban, trực chỉ huy, ứng trực được duy trì nghiêm túc, sẵn sàng hỗ trợ, cứu giúp nhân dân khi có tình huống xảy ra.

Tại Quảng Ngãi, trong đợt cao điểm mưa lũ mới đây, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Tâm yêu cầu các địa phương chủ động ứng phó mưa lũ, sạt lở đất, tuyệt đối không chủ quan, lơ là, đặt tính mạng và sự an toàn của người dân lên trên hết. Kiểm tra thực tế tại khu vực sông Trà Khúc thuộc phường Nghĩa Lộ, ông Nguyễn Đức Tâm yêu cầu tăng cường cảnh báo, kiểm soát chặt khu vực nguy hiểm, không để người dân xuống sông vớt củi hoặc đi vào nơi không bảo đảm an toàn. Các đơn vị liên quan khẩn trương xây dựng phương án vận hành đập dâng phù hợp diễn biến mưa lũ, bảo đảm an toàn công trình, chủ động điều tiết dòng chảy trên sông Trà Khúc.

Tại khu vực Cửa Lở, xã An Phú, đoạn giáp xã Long Phụng, nơi xảy ra sạt lở dài khoảng 40m do mưa lũ, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu Công an cơ sở và chính quyền địa phương theo dõi chặt diễn biến; khoanh vùng, cắm biển cảnh báo, kiểm soát hoạt động tàu thuyền, không để người dân tiếp cận khu vực nguy hiểm. Các đơn vị phải chủ động phương án di dời dân khi cần thiết, triển khai phương châm “4 tại chỗ”, sẵn sàng lực lượng, phương tiện xử lý tình huống phát sinh.

Trong đợt mưa lũ trung tuần tháng 11/2026, với phương châm “Chủ động từ sớm, từ xa”, chính quyền cùng Công an, quân sự, dân quân và lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự tại các xã, phường vùng trũng phía Đông Đắk Lắk đã sơ tán 1.228 hộ gia đình, gồm 3.443 người dân, ra khỏi nơi nguy hiểm do lũ lụt, sạt lở đất đá. Các địa bàn có nhiều người phải sơ tán là Đồng Xuân, Xuân Phước, Tuy An Bắc…

Xã Hòa Thịnh từng là “rốn lũ” ở phía Đông Đắk Lắk trong trận lũ lịch sử tháng 11/2025. Trận lũ khiến 25 người chết, 24 căn nhà sập đổ hoàn toàn, 4.820 căn nhà bị ngập; tài sản, ruộng lúa, hoa màu… thiệt hại lên đến 564 tỷ đồng. Bên cạnh các giải pháp xây dựng nhà ở trong “Chiến dịch Quang Trung” và “Nhà sinh hoạt cộng đồng kết hợp phòng tránh lũ giai đoạn 1”, UBND xã Hòa Thịnh rà soát, xác định điểm nghẽn thoát nước tại hệ thống ở thôn Phú Hữu, làm gia tăng ngập lụt. Địa phương đã kiến nghị UBND tỉnh Đắk Lắk bố trí khoảng 185 tỷ đồng xây dựng cống tiêu Phú Hữu, kết hợp đường dẫn đến cầu Hiệp Lực, nhằm tăng khả năng thoát nước, hạn chế ngập trong các đợt mưa ngắn ngày, lũ nhỏ.

Tại Khánh Hòa, dù chính quyền địa phương chưa có số liệu thống kê, ước tính sau trận lũ lịch sử tháng 11/2025, rất nhiều hộ ở vùng trũng thấp thuộc các xã Diên Điền, Diên Lạc, Diên Khánh, Diên Thọ… đã xây thêm nhà gác tránh lũ với kết cấu bê tông chân trụ, khung sắt thép, vách và mái tôn chống nóng. Qua đó cho thấy nhận thức, ý thức chủ động phòng tránh lũ của người dân từng bước được nâng lên đáng kể sau đợt mưa lũ lịch sử năm ngoái.

Thiếu tướng Hồ Song Ân, Giám đốc Công an tỉnh Quảng Ngãi, cho biết Quảng Ngãi là địa bàn chịu nhiều thử thách khắc nghiệt của thiên tai, có cả biên giới biển, vùng đồng bằng trũng thấp và miền núi hiểm trở, nơi bão lũ, sạt lở luôn đe dọa cuộc sống bình yên của nhân dân. “Trước cao điểm mùa mưa lũ năm nay, Giám đốc Công an tỉnh yêu cầu lực lượng Công an toàn tỉnh tuyệt đối không được chủ quan, lơ là; phải bám sát cơ sở, thực hiện nghiêm phương châm “4 tại chỗ” và sẵn sàng mọi phương án, lực lượng, phương tiện ở mức cao nhất để bảo vệ tuyệt đối an toàn cho cuộc sống và tài sản của nhân dân”, Thiếu tướng Hồ Song Ân nhấn mạnh.

Từ dự báo, cảnh báo, chuẩn bị lực lượng, phương tiện đến xây dựng nhà ở, công trình phòng tránh lũ và tổ chức sơ tán người dân, các địa phương miền Trung đang từng bước chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro. Trong nỗ lực chung ấy, lực lượng Công an tiếp tục giữ vai trò nòng cốt ở cơ sở, thực hiện sinh động phong trào thi đua “Ba nhất”, chủ động từ sớm, sẵn sàng từ xa, không để bị động, bất ngờ trước mọi tình huống thiên tai; sẵn sàng có mặt tại những địa bàn xung yếu, phối hợp cùng chính quyền và các lực lượng bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân.