Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, hiện tại trên địa bàn đã có 1.098 lô chung cư các loại với tổng số 89.778 căn hộ. Bình quân chỉ có khoảng 90 căn hộ/lô, song tại những dự án quần thể chung cư mới xây dựng, số lượng căn hộ đã lên đến cả ngàn căn. Số lượng chung cư, hộ dân sống trong căn hộ chung cư nhiều như vậy, nhưng cho tới nay, các quy định pháp luật để quản lý chung cư vẫn còn thiếu hoặc hở.
Tình trạng này đã dẫn tới một loạt các tranh chấp về quyền sở hữu chung - riêng xảy ra thời gian qua và hiện nay là quyền quản lý, chi tiêu với khoản phí bảo trì 2% các chung cư được giữ lại từ chủ đầu tư.
Theo quy định của Luật Nhà ở, khoản phí bảo trì 2% thu từ diện tích căn hộ, toàn bộ số tiền này sẽ được chủ đầu tư thu, giữ lại rồi chuyển lại cho các ban quản trị (BQT) chung cư sau đó. Chỉ cần tính với giá bán căn hộ ở mức 15 - 20 triệu đồng/m2, những lô chung cư lớn, khoản phí bảo trì được giữ lại đã lên tới hàng chục tỷ đồng.
Với những chung cư lớn như E Home Đông Sài Gòn 2 có trên 600 căn hộ, khoản phí bảo trì là hơn 10 tỷ đồng; chỉ với hơn trăm hộ dân như chung cư An Lạc, khoản tiền bảo trì cũng lên tới 1,8 tỷ đồng… Luật quy định là vậy, nhưng hướng dẫn dưới luật lại không cụ thể nên thực tế khó thực hiện.
Theo Bộ Xây dựng “Chủ dự án phải làm việc với ngân hàng, nơi công ty đã mở tài khoản quản lý quỹ bảo trì để bàn giao lại tài khoản này cho đại diện BQT”. Nhưng việc tiến hành bàn giao tài khoản của cá nhân, tổ chức này cho cá nhân, tổ chức khác là điều ngân hàng không cho phép. Khi chủ đầu tư không thể bàn giao tài khoản của mình cho BQT, phía BQT phải mở một tài khoản riêng để quản lý số tiền chuyển giao đó. Nhưng BQT là một tổ chức tự quản, không thể mở tài khoản theo quy định của một pháp nhân. Vì vậy, để nhận số tiền do chủ đầu tư bàn giao, BQT chung cư phải lách luật bằng cách cử 2 cá nhân thành viên BQT sẽ đứng ra làm đồng chủ tài khoản.
Thực trạng trên khiến nhiều chủ dự án chung cư ở TP Hồ Chí Minh phải e dè, không dám bàn giao khoản tiền phí bảo trì khá lớn cho BQT các chung cư và đồng loạt quay sang đề nghị Sở Xây dựng hướng dẫn.
Theo đại diện của chủ đầu tư chung cư E Home Đông Sài Gòn 2, khi chuẩn bị chuyển toàn bộ số tiền quỹ bảo trì theo yêu cầu của BQT, phát hiện số tài khoản chuyển đến là tài khoản cá nhân. Lo ngại thiếu an toàn nên chủ đầu tư đã tạm ngưng việc chuyển số tiền trên bởi ngay cả việc biên bản chấp thuận của khu dân cư này về việc giao cho ai đứng tên đồng tài khoản nhận tiền cũng không có. Vì vậy, loay hoay mãi đến nay, chủ đầu tư vẫn chưa có cách nào để chuyển số tiền cả chục tỷ đồng này.
Khi không được bàn giao tiền, mâu thuẫn giữa chủ đầu tư và BQT chung cư cũng nảy sinh. Chỉ riêng tháng 7 vừa qua trên địa bàn đã có 3 vụ tranh chấp lớn xảy ra tại dự án chung cư Vstar, quận 7; chung cư Thanh Nhựt, quận 8 và chung cư Ehome Đông Sài Gòn ở quận 9 khiến Sở Xây dựng đã phải làm “trọng tài” bất đắc dĩ, nên cũng loay hoay với vấn đề này.
Vì vậy, ngày 1/8 vừa qua, Sở Xây dựng đã có văn bản gửi Bộ Xây dựng kiến nghị để đảm bảo việc quản lý nguồn kinh phí bảo trì nhà chung cư được an toàn và hiệu quả cần phải sửa đổi, bổ sung quy định theo hướng để BQT nhà chung cư và chủ đầu tư cùng quản lý tài khoản này dưới hình thức đồng chủ tài khoản. Trường hợp chủ đầu tư đã bàn giao công tác quản lý, vận hành chung cư cho BQT thì chấm dứt tư cách đồng chủ tài khoản, để 2 thành viên BQT làm chủ tài khoản.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh cho rằng, để quản trị chung cư, nên thành lập các HTX quản lý chung cư với hộ dân là xã viên. Bởi mô hình HTX đảm bảo cho xã viên trực tiếp tham gia giám sát việc thu - chi tài chính và biểu quyết các vấn đề liên quan. Việc này sẽ giúp giải quyết xung đột, mâu thuẫn như đã xảy ra tại các chung cư thời gian qua
