Làng văn nghệ Việt Nam trong năm 2013: Những hiện tượng độc đáo

Đủ các cung bậc ái - ố - hỉ - nộ, đời sống văn nghệ Việt Nam lại đi qua một năm với rất nhiều sự kiện, dù không có sự kiện gây kinh ngạc cỡ như đoạt giải… Nobel văn chương nhưng chẳng vì thế mà trở nên nhạt nhòa. Trái lại, bằng một cái nhìn thiện chí, ta có thể nhận ra nhiều dấu ấn. Cùng ngẫm lại những câu chuyện nho nhỏ nhưng ẩn giấu những niềm vui dưới đây giống như ta nhấp một ngụm trà ngon đón đợi xuân về...

"Được mùa"… đĩa than

Là một trong những phương tiện ghi âm khởi đầu của lịch sử âm nhạc, đĩa than từng rất phổ biến tại Việt Nam vào thập niên 60 của thế kỷ trước. Năm 2013, "tín đồ" của đĩa than có dịp chứng kiến cuộc "trở về" khá ngoạn mục khi Hãng phim Trẻ, Công ty truyền thông nhạc và phim Giao hưởng xanh - MFC Star Group phối hợp sản xuất và phát hành dự án đĩa than. Ba album đầu tiên đã được đưa ra thị trường, là những đĩa than có nội dung thuần Việt: "Vinh quang Việt Nam" (do nghệ sĩ Hồng Vy, Trần Mạnh Hùng và dàn nhạc giao hưởng thể hiện), "Mùa thu không trở lại" (NSND Lê Dung), "Hà Nội mùa vắng những cơn mưa" (các ca sĩ Mỹ Linh, Hồng Nhung, Thùy Dung, Thu Hà...)

Ngoài ra còn phải kể đến việc nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9 cũng bất ngờ được cầm trên tay đĩa than ở tuổi 90, mang tựa đề "Lặng lẽ tiếng dương cầm". Đĩa này do Music Faces Entertainment cùng Gia Định Audio phối hợp thực hiện, như một món quà tặng nhạc sĩ vì những cống hiến của ông. 10 bài với sự tham gia của 5 ca sĩ: Hương Giang, Nguyên Thảo, Diệu Hiền, Trọng Bắc và Thụy Long. Những bài hát trong album này đều đã có một đời sống rất dài trong lòng công chúng như "Tình khúc chiều mưa", "Cô đơn", "Ai đưa em về", "Buồn ơi chào mi"…

"Lặng lẽ tiếng dương cầm" chỉ phát hành 1.600 đĩa, trong đó có 100 đĩa mang số thứ tự 0000 dùng làm tặng phẩm, 1.500 sản phẩm thương mại được đánh số thứ tự từ 0001 đến 1500, giá bán trên thị trường là 900 nghìn đồng/ đĩa.

Sự trở lại của đĩa than là tín hiệu lành mạnh cho những người sành nhạc, dù bây giờ số người này không nhiều,  và giá thành mỗi chiếc đĩa than cũng còn khá đắt, dao động từ 500 ngàn đến 1 triệu đồng/ đĩa.

Thơ ca đến gần hơn với công chúng

Nhà thơ Hồng Thanh Quang đọc thơ trong chương trình nghệ thuật "Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em".
Nhà thơ Hồng Thanh Quang đọc thơ trong chương trình nghệ thuật "Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em".

Dù kinh tế tiếp tục suy thoái sâu, nhưng trong 2013 vẫn có hàng ngàn tập thơ được xuất bản. Đặc biệt, những hiện tượng thơ xuất hiện trong năm qua cho ta các giác thơ ca… trúng mùa.

Tin mới nhất: tập thơ "Những lớp sóng ngôn từ" của Mã Giang Lân được trao giải chính thức của Hội Nhà văn Việt Nam, khiến nhiều người lạc quan, ít nhất là năm qua có một tập thơ được đứng vào cái ô mà nhiều năm từng phải bỏ trống.

Nếu "Những lớp sóng ngôn từ" đĩnh đạc trong giải thưởng mà đến tay độc giả rất ít - thậm chí chỉ khi xướng tên trên danh mục được giải thì nhiều người mới biết - thì tập thơ "Đi qua thương nhớ" của cây bút trẻ Nguyễn Phong Việt lại là một hiện tượng thơ không thể không nhắc tới trong năm 2013. Ngay từ những ngày đầu năm, tập thơ mỏng, khổ vuông, do NXB Văn học và Phương Đông Books ấn hành đã nhanh chóng lập nên kỳ tích, khi đợt in đầu tiên 3.000 cuốn đã bán hết trong khoảng 10 ngày. Và trong năm qua, tập thơ này đã cán đích với 30.000 cuốn đã được thị trường tiêu thụ. Mới đây, Nguyễn Phong Việt tiếp tục cho ra mắt tập 2, với tựa đề "Từ yêu đến thương", tuy chưa "gây sốt" như tập 1 nhưng khoảng 5.000 cuốn cũng đã được đưa ra thị trường.

Bên cạnh đó, với hai tập "Nỗi buồn tốc ký" (NXB Hội Nhà văn), nhà thơ - Đại tá Hồng Thanh Quang, Phó tổng biên tập Báo CAND lại thết đãi công chúng một bữa tiệc nghệ thuật mãn nhãn. Hai tập thơ dày gần 1.000 trang, được họa sĩ Văn Sáng thiết kế mỹ thuật rất độc đáo, giới thiệu gần 800 thi phẩm của tác giả, gần một nửa trong số đó được viết trong thời gian gần đây, và nhiều bài trong số đó được viết trực tiếp trên mạng xã hội facebook. Nhưng "cuộc chơi với nghệ thuật" của thi sĩ Hồng Thanh Quang còn chưa dừng lại ở việc in ấn đẹp hai tập thơ của mình. Anh còn mang tới cho khán thính giả một chương trình nghệ thuật độc đáo, mang tên "Tôi đã quên mình chỉ để nghĩ về em" vào đêm 7/11/2013 tại Nhà Hát Lớn Hà Nội. Suốt hai tiếng đồng hồ, thơ ca được tôn vinh bằng âm nhạc của nhạc sĩ Phú Quang, đồng thời được nhiều nghệ sĩ thể hiện qua việc ngâm thơ và trình bày ca khúc như NSND Lê Khanh, nghệ sĩ Minh Vượng; NSƯT Quang Lý, NSƯT Thanh Lam, NSƯT Ngọc Khang, và các ca sĩ: Tấn Minh, Tuấn Hiệp, Đàm Vĩnh Hưng…

Ngoài ra, nhà thơ Đoàn Ngọc Thu cũng góp vào sự khởi sắc của thơ ca 2013 bằng tập thơ "Vé một lượt" (NXB Hội Nhà văn) vừa ra mắt trong những ngày Hà Nội cuối năm rất lạnh. Ở tập này, tác giả đã tôn vinh thơ bằng cách trình bày tập sách rất đẹp, bắt mắt, với minh họa của họa sĩ Lê Thiết Cương.

Từ những hiện tượng trên, cho chúng ta một góc nhìn về một năm thơ khởi sắc. Và với những nỗ lực cho thi ca mà các tác giả đã tạo được dấu ấn như vừa kể trên, cũng là cách để độc giả gần hơn với thơ, hoặc cũng chứng tỏ được rằng, độc giả ngày nay không hẳn đã quay lưng với thi ca.

Triển lãm ảnh đầu tiên tại Việt Nam chụp từ… điện thoại

Quang cảnh buổi triễn lãm ảnh chụp bằng điện thoại của Trần Việt Đức.
Quang cảnh buổi triễn lãm ảnh chụp bằng điện thoại của Trần Việt Đức.

Không có con số thống kê chính thức về những triển lãm ảnh đã được tổ chức trên khắp dải đất chữ S này trong năm 2013. Tuy vậy, nhiều người nhớ tới cuộc triển lãm ảnh đầu tiên được chụp từ điện thoại đã được tổ chức vào lúc 9h ngày 20/12/2013, tại 39 Phạm Ngọc Thạch, Tp HCM. Đó là triển lãm của phóng viên ảnh Trần Việt Đức với tên gọi "Việt Nam qua những góc nhìn camera phone".

Chọn từ hàng ngàn cú bấm máy ra 80 tác phẩm, Trần Việt Đức đã đưa người xem chiêm ngưỡng những góc nhìn về phong cảnh thiên nhiên, cuộc sống đường phố cho tới chân dung nhân vật trong đời thường. Tất cả đều được chụp bởi camera điện thoại, kết hợp với những phần mềm chỉnh sửa trên đó như Instagram, Hipsmatic hay Panorama để truyền tải đến người xem những góc nhìn rất thú vị. Qua triển lãm này Trần Việt Đức muốn "tiếp cận các chủ đề thân thiện, gần và nhanh hơn, tạo ra những khoảnh khắc bất ngờ mà máy ảnh chuyên nghiệp thường chỉ có thể chụp từ xa hoặc chụp trộm" và không nhất thiết phải có những thiết bị chụp ảnh đắt tiền mới chụp được, bởi "nghệ thuật đời sống vô cùng giản dị và ngay trong tầm tay của mọi người".

Đạo diễn Lê Hoàng làm… người mẫu

Đạo diễn Lê Hoàng viết báo, làm MC, làm khách mời, làm cố vấn, thậm chí…vào bếp có lẽ giờ cũng không còn lạ với nhiều người. Nhưng năm 2013 này, nhiều khán giả đã hết sức bất ngờ trước việc anh làm người mẫu ảnh. Vốn tự tin về vẻ đẹp trai của mình, đạo diễn Lê Hoàng "dõng dạc" mặc áo the khăn đóng sánh bước cũng ca sĩ - người mẫu Hồ Ngọc Hà. Bộ ảnh được chụp trong một ngôi chùa ở trung tâm Sài Gòn, với khói hương nghi ngút. Sau đó, Lê Hoàng còn nhập vai… thầy bói "xem số" cho Hồ Ngọc Hà.

Đó cũng là "vai diễn" rất ngẫu hứng và rất… thành công của Lê Hoàng, góp thêm gia vị cho DVD Gala Nhạc Việt số 1 với chủ đề Nhạc hội Tết Việt. Trong vai trò người dẫn chương trình, cả hai đã có sự kết hợp ăn ý tạo không khí trò chuyện thú vị cho khán giả xem Nhạc hội Tết Việt

N.T. - Q.A.

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.