Lãng phí và lạc trọng tâm

Ngày 25/12, “Ngày hội Văn hoá đọc 2021” (NHVHĐ 2021) đã chính thức khai màn ở TP Hồ Chí Minh theo hình thức trực tuyến, sử dụng thực tế ảo hiện đại và sinh động để nhằm phù hợp với hoàn cảnh xã hội trong thời kỳ dịch bệnh hoành hành. Với sự tham gia của rất nhiều thư viện ảo thông minh, bảo tàng 3D, nhà xuất bản ảo…, NHVHĐ 2021 có vẻ hứa hẹn nhiều hấp dẫn khi bắt kịp hơi thở thời đại 4.0.

Nhưng dường như cái hấp dẫn hứa hẹn ấy mới chỉ đến từ hình thức thể hiện mà thôi, khi trọng tâm của sự kiện là “văn hoá đọc” lại chưa được nêu bật. Bản thân cái tên của sự kiện đã cho thấy chút gì đó thô vụng. Sự kiện kéo dài từ ngày 27/12 cho đến ngày 5/1 nhưng lại mang hai chữ “Ngày hội” trong cái tên của nó. Nhiều người đã băn khoăn về việc tại sao không là “Tuần văn hoá đọc 2021” bởi nó ngắn gọn hơn, thể hiện tính chính xác hơn.

Lấy chủ đề “Hành trình tri thức - Bừng sáng tương lai”, NHVHĐ 2021 đã sa vào một tập quán rất dở là không tập trung được vào trọng tâm chính. Đa số phần nội dung của NHVHĐ 2021 rơi vào việc trình chiếu các không gian văn hoá của thành phố. Nó giống như một tour du lịch ảo hơn là một chương trình khơi gợi văn hoá đọc. Ví dụ như khu “Truyền thống - dân gian Việt Nam” chẳng hạn. Dính dáng tới văn hoá đọc chỉ là vài tư liệu về truyền thống hiếu học, ham đọc sách của người Việt và nó hoàn toàn chìm nghỉm trước những nội dung giới thiệu nghệ thuật dân gian như quan họ, đờn ca tài tử, ca Huế… Và ở tất cả các không gian khác của NHVHĐ 2021 cũng lặp lại tình trạng này. Không ai có thể tìm kiếm được cốt lõi của sự kiện là văn hoá đọc ở trong suốt những  NHVHĐ 2021. Tư duy lối mòn vẫn tồn tại nặng nề khi quá chú trọng vào bề nổi là những sự góp mặt của nghệ sỹ thay vì sự xuất hiện cần có của những người đọc dẫn dắt nhờ vào uy tín học giả của mình.

Nhược điểm lớn hơn chính là sự lãng phí không cần thiết của việc đẻ thêm ra một sự kiện trong khi bản thân TP Hồ Chí Minh đã có các sự kiện truyền thống liên quan tới văn hoá đọc. Ví dụ như “Hội sách TP Hồ Chí Minh”, một sự kiện mà rất nhiều nhà xuất bản, công ty văn hoá… đã và vẫn luôn tham gia nhiệt tình, luôn chờ đợi mỗi hai năm một lần. Câu hỏi đặt ra là khi TP Hồ Chí Minh đã có 1 sự kiện thúc đẩy văn hoá đọc đã được tổ chức nhiều lần và quen thuộc với độc giả địa phương thì hà cớ gì phải phát sinh thêm một sự kiện khác cùng chủ đề? Cho dù nguồn đầu tư có đến từ tài trợ xã hội đi nữa thì nó vẫn thể hiện sự lãng phí. Tại sao lại không dồn nguồn tài chính và nhân lực ấy cho việc nâng cấp “Hội sách TP Hồ Chí Minh” trở thành sự kiện thường niên, thậm chí nâng tầm nó trở thành một tuần sự kiện tầm vóc quốc gia và khu vực? Đó là còn chưa kể tới việc ở cấp quốc gia vẫn còn một sự kiện khác mang tên “Ngày sách Việt Nam” vẫn thường được diễn ra vào khoảng tháng Tư hàng năm.

Tổ chức bất kỳ sự kiện gì cũng cần quan tâm tới mục đích tổ chức, đối tượng tiềm năng trước khi cân nhắc hình thức tổ chức. Nói thẳng, tổ chức sự kiện là một hoạt động đòi hỏi sự chuyên nghiệp rất cao chứ không đơn thuần chỉ làm để cho có nhằm hướng tới việc chào đón một ngày lễ lớn nào đó. Và một khi việc một sự kiện như NHVHĐ sau 2 lần được tổ chức vẫn chưa cho thấy được hiệu quả của việc nâng tầm văn hoá đọc trong cộng đồng thì nhà tổ chức rất cần xem lại phương án của mình, khả năng thực hiện nội dung của mình.

Văn  Đoàn

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.