Tại hội thảo đánh giá kết quả thực hiện quy hoạch sử dụng đất 2001-2010 và kế hoạch sử dụng đất thời kỳ 2011-2020 do Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Ủy ban Kinh tế Quốc hội tổ chức ngày 27/9 cho biết, đến thời điểm hiện tại, quy hoạch đất ở nông thôn mới đạt 60%, trong khi đó đô thị lại vượt quá nhiều (có địa phương vượt đến hơn 200%, xây nhà nhiều mà không có người ở, dẫn đến lãng phí, làm mất cân đối trong thị trường bất động sản…). Tình trạng nhiều khu công nghiệp được mở, nhưng tỷ lệ lấp đầy chẳng được bao nhiêu.
Nhiều khu công nghiệp chưa sử dụng hết đất
Theo báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư, tính đến cuối tháng 12/2010, cả nước đã dành một diện tích đất tự nhiên là 72.000ha để thành lập 260 khu công nghiệp (KCN). Trong đó số KCN đã được đầu tư hạ tầng và đang hoạt động chiếm khoảng 70%, số còn lại đang trong giai đoạn đền bù giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ bản. Tuy nhiên, con số lấp đầy dưới 50% tại các KCN đang hoạt động, mà đại diện Bộ Kế hoạch và Đầu tư đưa ra là một con số đáng nói. Theo quy hoạch các KCN đã được phê duyệt thì từ nay đến năm 2020, cộng với 216 KCN hiện có, sẽ tiếp tục mở rộng thêm 250 KCN.
Không thể phủ nhận việc hình thành các KCN, đã biến không ít vùng nông thôn nghèo, đất đai sình lầy, hoang hoá, ít có khả năng sinh lợi thành những trung tâm sản xuất kinh doanh hưng thịnh sầm uất. Tuy nhiên, bên cạnh đó còn nhiều KCN được mở ra, nhưng không thu hút được các nhà đầu tư, bởi do những bất cập như: nhiều KCN triển khai không đúng tiến độ, nên diện tích đất thu hồi để xây dựng KCN chậm được khai thác…
Nhiều khu, cụm công nghiệp hiện tỷ lệ lấp đầy đang rất thấp.
Ngoài các KCN do Chính phủ quyết định thành lập với diện tích hơn 70 nghìn ha, tỷ lệ lấp đầy chưa tới 50%, đến cuối năm 2009, cả nước đã có 918 cụm công nghiệp, sử dụng 40.000ha đất, nhưng mới chỉ lấp đầy 26,4%, trong đó có nhiều cụm do UBND tỉnh quyết định thành lập.
Nói về quy hoạch và thực trạng sử dụng đất làm KCN chưa đạt như mong muốn, TS. Lê Tuyển Cử - Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý các khu kinh tế (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) cho biết, nguyên nhân khiến tình trạng các KCN hiện tại chưa được lấp đầy, mục đích sử dụng đất chưa đạt được hiệu quả là do các nhà đầu tư khi cam kết đăng ký thì lớn, nhưng khi thực hiện thì lại rất kém. Ví dụ một nhà đầu tư đăng ký thực hiện đầu tư tại một KCN lên tới 10ha, sau 10 năm nêu ra nhiều lý do khó khăn, họ chỉ triển khai được 6ha. Đây là một trong những nguyên nhân khiến các KCN khai thác sử dụng đất hiệu quả thấp.
Phát triển đô thị: Xây nhà nhiều, nhưng bỏ hoang
Một trong những vấn đề được nhiều người quan tâm hiện nay, đó là việc quy hoạch đô thị mới. Thống kê của Bộ Xây dựng cho biết đến năm 2010 có 752 đô thị, trong đó có 5 thành phố trực thuộc Trung ương và 40 thành phố thuộc tỉnh, trên diện tích 105.000ha với dân số 22,3 triệu người. Theo chiến lược phát triển đô thị Việt Nam đến năm 2020, diện tích đất đô thị sẽ tăng từ 1,3 triệu ha lên đến 2 triệu ha, tỷ lệ đô thị hoá sẽ tăng từ 29% hiện nay lên đến 45%, trong đó mỗi năm sẽ tăng thêm khoảng 70.000ha. Quy hoạch phát triển là thế, tuy nhiên vấn đề nhà ở tại các đô thị lớn, luôn là vấn đề xã hội hết sức bức xúc.
Theo GS. TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường thì, nhiều khu đô thị mới hiện nay khi xây nhà lên lại bỏ hoang, không có người ở. Ví dụ khu vực đường cao tốc Nam Thăng Long - Nội Bài (Hà Nội), đường QL1A mới (KCN Tiên Sơn - Bắc Ninh) là những khu đô thị mới, sử dụng một quỹ đất lớn và đầu tư rất nhiều, nhưng bao năm nay vẫn không hề thấy bóng người đến ở.
Theo chỉ tiêu Quốc hội đã duyệt, đất ở tại các đô thị vào năm 2011 là 111 nghìn hécta, tuy nhiên các địa phương đã giao tới 134 nghìn hécta, vượt 120,72%. Hiện tại, cả nước đang triển khai hơn 2.500 dự án nhà ở và khu đô thị mới là dấu hiệu tích cực để phát triển đô thị, tạo quỹ nhà ở cho người dân, Đây là mặt hạn chế, dẫn đến việc mất cân đối cung cầu trong thị trường bất động sản như trong thời gian vừa qua. Điều này thể hiện việc sử dụng quỹ đất, còn lãng phí, cần phải có những giải pháp xử lý kịp thời
