"Khúc đoạn trường" là một trích đoạn độc đáo trong vở chèo "Đường trường duyên phận" của tác giả Trần Đình Văn, đã được "gia cố" lại để nghệ sĩ trẻ Trần Thái Sơn đi "ứng thí" kỳ này đã gây nên sự ngạc nhiên thú vị cho ban giám khảo cũng như các bạn nghề. Trong trích đoạn, Trần Thái Sơn vào vai cụ cả Hân vốn là một nghệ sĩ chèo nặng lòng thương nhớ những vai diễn đã đi qua trong cuộc đời mình và cũng là những "vai mẫu" trong nghệ thuật chèo như vai Lý trưởng trong "Quan Âm Thị Kính", vai Dương Lễ trong "Lưu Bình - Dương Lễ", vai Tuần Ty trong "Tuần Ty - Đào Huế", vai hề trong "Từ Thức". Chỉ qua một trích đoạn với thời lượng không nhiều, Trần Thái Sơn đã thể hiện các dạng vai diễn với màu sắc, tính cách khác nhau. Nhưng đây chính là một lợi thế để Sơn có cơ hội "khoe" giọng hát đẹp, "có màu, có mùi", kỹ thuật tốt mà anh đã trau dồi từ nhiều năm qua. Một trong 6 Huy chương vàng của cuộc thi này đã dành cho Trần Thái Sơn như một ghi nhận sự nỗ lực, dám dấn thân và cả dám mạo hiểm của một diễn viên tuổi đời còn khá trẻ. Bởi vì đây là một trích đoạn đòi hỏi kỹ thuật hát và diễn xuất điêu luyện của một nghệ sĩ có bề dày kinh nghiệm. Thông thường, các nghệ sĩ hay đem đến các cuộc thi những vai diễn "tủ", đã quen thuộc với mình. Nhưng với Trần Thái Sơn, đây là một vai diễn hoàn toàn mới lạ mà Sơn và êkip của mình đã dày công tập luyện, chỉnh sửa mất hơn một tháng trời.
Trần Thái Sơn tâm sự rằng, giải thưởng anh đoạt được lần này là một thành công ngoài dự tính, bởi anh đến với cuộc thi bằng tâm lý thoải mái, không có áp lực tìm kiếm huy chương, mà chính là có cơ hội được thử xem sức mình đến đâu. Mong muốn lớn nhất của Trần Thái Sơn chính là có cơ hội để trưởng thành hơn về nghề nghiệp. Vì thế, giải thưởng Huy chương vàng không những là nguồn động viên lớn đối với Trần Thái Sơn mà còn là sự ghi nhận đối với những nỗ lực, tâm huyết của một nam diễn viên và bộ môn nghệ thuật chèo truyền thống đang mỗi ngày một hao hụt khán giả và ngày càng hiếm người trẻ còn tha thiết theo đuổi...
 |
| Nghệ sĩ Trần Thái Sơn vào vai cụ cả Hân trong trích đoạn "Khúc đoạn trường". |
Nghệ sĩ Trần Thái Sơn tâm sự, anh và chèo như có một mối duyên phận. Khi quyết định thi vào Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh đang băn khoăn xem đăng ký vào Khoa Diễn viên điện ảnh hoặc Cải lương thì hai bác của Sơn là vợ chồng NSƯT Xuân Dinh - NSƯT Xuân Theo đã gợi ý cho Sơn thi vào Khoa Chèo để "Bác cháu cùng nghề có gì khó khăn bác còn có thể hỗ trợ, giúp đỡ!". Nhưng có lẽ trong thâm tâm chắc hẳn NSƯT Xuân Vinh cũng mong muốn trong gia đình có người kế nghiệp. Bác dâu Xuân Theo là người chăm chút và có ảnh hưởng đặc biệt tới Trần Thái Sơn, luyện cho anh từng câu hát chèo đầu tiên để anh đi thi. Còn cô giáo Hải Yến là người đã phát hiện ra "cái lạ" trong giọng hát của cậu học trò còn nhiều non nớt của mình để uốn nắn, chỉnh sửa, bồi dưỡng, động viên... Vậy là càng tìm hiểu, càng học Sơn lại càng say mê, càng cảm thấy yêu mến chèo hơn, khác hẳn một số sinh viên khác nhiều khi có thái độ chán nản khi nhìn ra tương lai không mấy sáng sủa, nếu không muốn nói là khá mờ mịt của mình khi dấn thân vào bộ môn nghệ thuật này. Với Trần Thái Sơn, "tình yêu" này thật bền bỉ, thủy chung. Tôi thật sự cảm động khi nghe Sơn nói rằng: "Từ buổi đầu chân ướt chân ráo đến nay, chưa một lần tôi cảm thấy hối hận về sự lựa chọn của mình, chưa một lần có suy nghĩ bỏ cuộc. Lúc nào tôi cũng tin rằng sự lựa chọn của mình là đúng đắn!".
Tốt nghiệp Khoa Chèo - Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh, Trần Thái Sơn thi tuyển vào Nhà hát Chèo Việt Nam với vai Mãng Ông và gắn bó với nhà hát từ năm 2006 tới nay. Sớm bộc lộ sở trường với các vai hài, Sơn diễn hài rất có duyên. Sơn thường được giao vào các vai hài như vai hề cu Sứt trong trích đoạn "Cu Sứt Huyện Tể", vai trưởng thôn trong trích đoạn "Giàu giả - Nghèo thật", vai Lý trưởng trong vở "Bắc Lệ đền thiêng",... Trần Thái Sơn đã từng đoạt 2 Huy chương Bạc cho vai phu xe trong "Thuyền nát đụng nhau" tại "Liên hoan Sân khấu hài toàn quốc lần thứ nhất" ở Quảng Ninh năm 2011 và vai Lý trưởng trong vở "Bắc Lệ đền thiêng" (tại Liên hoan nghệ thuật chèo toàn quốc năm 2013 ở Hải Phòng). Với 31 tuổi đời và tuổi nghề chưa đầy chục năm, có được những thành công như Trần Thái Sơn chắc hẳn không nhiều người. Tôi đùa Trần Thái Sơn: "Thành tích ấy đã đủ tiêu chuẩn để xét danh hiệu NSƯT theo Nghị định 89 rồi đấy!". Nhưng Trần Thái Sơn chỉ cười. Nụ cười rất hiền.
Trong cuộc trò chuyện với tôi, nghệ sĩ Trần Thái Sơn rất hay nhắc đến "chữ duyên": Duyên đưa anh đến với sân khấu chèo, duyên để anh trở thành diễn viên Nhà hát Chèo Việt Nam và duyên để anh có được người vợ hiền là con gái nghệ sĩ Ngọc Quý - một nhạc công của Nhà hát Chèo Việt Nam. Nhắc đến vợ, Trần Thái Sơn đã dành cho người bạn đời của mình những tình cảm yêu thương, trân trọng xen lẫn biết ơn. Có lẽ là con gái của một nghệ sĩ, nên người vợ của anh đã có sự thấu hiểu, cảm thông, chia sẻ sâu sắc đối với những khó khăn, vất vả và cả những thiệt thòi trong công việc của chồng: "Tôi luôn cảm thấy may mắn vì có được một người yêu mình và yêu cả nghề nghiệp của mình. Chưa một lần cô ấy hỏi tôi về lương, về thù lao đi diễn hay phàn nàn về việc đi tập luyện, đi diễn đêm hôm mà tiền nong thì chẳng thấy đâu. Làm vợ tôi, cô ấy phải chịu nhiều khó khăn, vất vả nhưng không kêu ca mà luôn làm cho tôi cảm thấy ấm lòng. Tôi có được sự trưởng thành như ngày hôm nay công đầu cũng thuộc về cô ấy. Cô ấy luôn là điểm tựa, là hậu phương vững chắc cho tôi, khiến tôi cảm nhận rõ sức mạnh của sự thuận chồng, thuận vợ...". Sơn kể rằng, hầu như khi nào có đêm diễn của chồng, vợ anh dù bận con mọn vẫn cố gắng tới xem. Đến nỗi chị em trong nhà hát còn trêu: "Đi xem diễn mãi thế mà không chán à?". Rồi đêm chung kết cuộc thi Tài năng trẻ diễn viên sân khấu chèo toàn quốc vừa qua, vợ Sơn đã gửi con mới 4 tháng tuổi cho ông bà ngoại, bắt xe vào tận Ninh Bình để đồng hành cùng chồng đã khiến cho nhiều bạn bè đồng nghiệp của Sơn xúc động, mừng cho Sơn có được một bến đỗ bình an...
Đến nay, cuộc sống của vợ chồng nghệ sĩ Trần Thái Sơn còn rất nhiều vất vả. Hai vợ chồng với hai đứa con đang ở trong căn hộ tập thể của nhà hát rộng chừng 20 mét vuông. Không thể trông cậy vào đồng lương ít ỏi của Sơn ở nhà hát nên anh cũng phải đôn đáo "chạy sô" khắp nơi để kiếm tiền mua sữa cho con, trang trải những sinh hoạt phí trong gia đình. Khó khăn, mệt nhọc nhưng Sơn vẫn cảm thấy may mắn vì vẫn kiếm được tiền bằng những công việc liên quan tới nghề của mình, dù có lúc cũng chạnh buồn. Diễn hài vốn là sở trường của Sơn nên đi làm thêm ở ngoài, anh thường diễn hài. Trong bối cảnh sân khấu hài đang có nhiều sự hỗn loạn nhưng Trần Thái Sơn vẫn luôn cố gắng để làm nghề một cách đầy tự trọng, không bao giờ tặc lưỡi làm cho qua chuyện và tự hứa với lòng mình không bao giờ đánh mất đi đạo đức nghề nghiệp hay tư cách của một người nghệ sĩ...
Những câu chuyện mà nghệ sĩ trẻ Trần Thái Sơn kể làm tôi lại nhớ tới câu chuyện được nghe kể từ một... "người của làng chèo" từng khiến tôi khá day dứt. Anh ấy kể rằng, khi đoàn công tác về một địa phương để thực hiện kế hoạch tuyển chọn diễn viên, nhạc công chèo đào tạo tại nhà hát, mặc dù đã có thông báo trước nhưng trong suốt 3 ngày chờ đợi, không hề có một học viên nào đến dự tuyển. Vậy là cán bộ phòng văn hóa huyện đã nghĩ ra cách "xúi" các cán bộ tuyển sinh đi vào các trường học nhờ các thầy cô giáo giới thiệu cho các em học sinh có năng khiếu để thuyết phục các em đi dự thi, nhưng lưu ý là phải "nhắm" vào đối tượng là các em có "học lực trung bình thôi và phải con nhà nghèo". Vậy mà việc tuyển chọn vẫn rất khó khăn, những gương mặt tương lai của làng chèo vẫn... "bóng chim tăm cá". Thế nên khi nghe câu chuyện của Sơn, tôi thực sự trân trọng, cảm phục tài năng, tâm huyết, nghị lực, sự dấn thân và hi sinh của nghệ sĩ trẻ Trần Thái Sơn. Và khâm phục cả người vợ hiền vì yêu thương chồng mà yêu luôn cả công việc của anh ấy nữa...
