Không thích ‘tự chủ’!?

Khoa học công nghệ muốn có cơ chế tự chủ để tăng tốc phát triển. Thế nhưng, nghịch lí thay, rất nhiều tổ chức khoa học công nghệ công lập lại không thích tự chủ bởi tâm lí lo ngại sẽ không còn được bao cấp.

Từ năm 2005, Chính phủ đã ban hành Nghị định 115, trong đó quy định việc thực hiện chuyển đổi các tổ chức khoa học và công nghệ công lập sang cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm. Điều này nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm giúp các tổ chức khoa học công nghệ công lập hoạt động hiệu quả hơn.

Sau khi Nghị định 115 được ban hành, Bộ Khoa học – Công nghệ đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan xây dựng, ban hành 8 Thông tư và 1 Quyết định để hướng dẫn chi tiết việc triển khai. Tuy nhiên, theo số liệu của Bộ Khoa học – Công nghệ, tính đến 31/12/2014, trong tổng số 642 tổ chức khoa học và công nghệ công lập thuộc đối tượng thực hiện Nghị định 115, mới chỉ có 488 tổ chức đã phê duyệt đề án thực hiện cơ chế tự chủ, còn lại 154 tổ chức vẫn chưa thực hiện chuyển đổi.

Trong phiên trả lời chất vấn trước Quốc hội mới đây, Bộ trưởng Bộ Khoa học – Công nghệ Nguyễn Quân cũng thừa nhận, quá trình thực hiện chuyển đổi gặp nhiều khó khăn, vướng mắc do nhận thức của một số bộ, ngành, địa phương chưa đúng, chưa đầy đủ về cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm nên đã áp dụng không đúng đối tượng thực hiện cơ chế này. Ngoài ra, sự thiếu quyết liệt và nghiêm túc trong chỉ đạo ở một số bộ, ngành, địa phương cũng khiến tiến độ chuyển đổi chậm lại.

“Có nơi chưa phê duyệt được đề án chuyển đổi nào như Hà Nội, Bắc Giang, Đà Nẵng, Hà Nam, Khánh Hòa, Lai Châu... Một bộ phận cán bộ lãnh đạo các tổ chức khoa học và công nghệ công lập còn có tâm lí ỷ lại vào bao cấp Nhà nước, không muốn chuyển sang tự chủ. Họ nghĩ rằng nếu chuyển đổi thì Nhà nước sẽ không chăm lo nữa. Vì thế, Nghị định 115 đã thực hiện 10 năm nhưng vẫn còn 1/4 số đơn vị công lập chưa có ý định chuyển đổi” – Bộ trưởng Quân nhấn mạnh.

Theo Bộ Khoa học – Công nghệ, một số tổ chức khoa học và công nghệ công lập sau khi chuyển đổi đã hoạt động rất hiệu quả như Viện Dầu khí Việt Nam (Bộ Công thương), tổng doanh thu đạt 601 tỷ đồng, thu nhập bình quân 22,7 triệu/người/tháng; Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng 3 (Bộ Khoa học – Công nghệ), tổng doanh thu 350 tỷ đồng, thu nhập bình quân 18 triệu/người/tháng; Viện Kinh tế Kỹ thuật Thuốc lá (Bộ Công thương), tổng doanh thu 291 tỷ đồng, thu nhập bình quân 7,8 triệu/người/tháng…

Hàng năm, ngân sách Nhà nước dành 2% tổng chi cho khoa học công nghệ. Tuy nhiên, phần thực giao chỉ đạt dưới 1,5% vì còn để phần dự phòng. Năm 2014, ngành khoa học công nghệ được bố trí 1,52%, tương đương 17.200 tỷ đồng. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nguyễn Quân, 40% trong tổng số này dành cho chi thường xuyên (tức trả lương cho bộ máy của ngành). Mức chi cho nghiên cứu chỉ gần 20% (khoảng 3.850 tỉ đồng).

“Số tiền này nếu chia cho 14.000 cán bộ nghiên cứu trong cả nước thì rất thấp. Khoa học công nghệ vẫn chưa thể cất cánh vì đầu tư chưa tới ngưỡng và vẫn còn lãng phí” – người đứng đầu ngành khoa học công nghệ khẳng định.

Ngày 14/2/2015, Chính phủ đã ban hành Nghị định 16/2015/NĐ-CP quy định cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập, có hiệu lực thi hành từ ngày 6/4/2015. "Chúng tôi tin rằng, với Nghị định 16, trong thời gian  tới, các tổ chức KHCN công lập còn lại sẽ chuyển đổi thành công” - Bộ trưởng Quân nói. 

Khánh Vy

Các tin khác

Limo Green thành “xe tủ” của tài xế dịch vụ

Limo Green thành “xe tủ” của tài xế dịch vụ

Với không gian rộng rãi, vận hành mạnh mẽ và tiết kiệm chi phí, VinFast Limo Green trở thành “xe tủ” được nhiều tài xế dịch vụ chọn để vừa phục vụ hành khách tốt hơn, vừa giảm gánh nặng chi phí.

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Đọc vị bảng xếp hạng "kỳ lân toàn cầu" Hurun 2026

Bảng xếp hạng kỳ lân toàn cầu năm 2026 của Viện nghiên cứu Hurun (Trung Quốc) cho thấy, AI đã trở thành động lực tăng trưởng mới, đồng thời hé lộ sự dịch chuyển đáng chú ý trong cuộc đua công nghệ giữa các quốc gia.

Quảng Ngãi xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch, nhân văn

Quảng Ngãi xây dựng môi trường số an toàn, minh bạch, nhân văn

Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ngãi Y Ngọc đề nghị Công an tỉnh là lực lượng nòng cốt tham mưu, điều phối, hướng dẫn hoạt động của Câu lạc bộ "Niềm tin số Quảng Ngãi". Các hoạt động có trọng tâm, sản phẩm cụ thể, đánh giá kết quả và khả năng duy trì lâu dài, lồng ghép thông điệp truyền thông đúng, đẹp, phát huy bản sắc Quảng Ngãi trên môi trường số.

Ra mắt Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chíp bán dẫn đầu tiên

Ra mắt Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chíp bán dẫn đầu tiên

Sáng 26/6, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức Lễ ra mắt Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chíp bán dẫn (VNMPW/CC). Đây là đơn vị cấp quốc gia đầu tiên tại Việt Nam thực hiện vai trò kết nối giữa nhu cầu nghiên cứu, thiết kế chíp trong nước với hệ sinh thái sản xuất bán dẫn toàn cầu.

Xử lý 2 trường hợp xúc phạm lực lượng tham gia hội thao

Xử lý 2 trường hợp xúc phạm lực lượng tham gia hội thao

Chiều 20/6, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an tỉnh Lâm Đồng cho biết, đã triệu tập, làm việc với 2 trường hợp có hành vi đăng tải, bình luận thông tin sai sự thật, xúc phạm lực lượng Công an đang tham gia Hội thao Quân sự, võ thuật và thể thao CAND khu vực 3 diễn ra tại TP Đà Lạt.

AI ngày càng hỗ trợ hiệu quả hoạt động nghiên cứu, học tập

AI ngày càng hỗ trợ hiệu quả hoạt động nghiên cứu, học tập

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi cách con người tiếp cận tri thức, học tập và xử lý công việc. Nhiều công cụ AI thế hệ mới được phát triển theo hướng trở thành trợ lý hỗ trợ nghiên cứu và sáng tạo nội dung, thay vì chỉ dừng lại ở chức năng trả lời câu hỏi như trước đây.

Khi sân cỏ thành chiến trường số

Khi sân cỏ thành chiến trường số

World Cup 2026 đang diễn ra trên 16 sân vận động ở Mỹ, Mexico và Canada, nhưng cuộc chiến không chỉ nằm trên mặt cỏ. Khi hàng triệu cổ động viên, nền tảng bán vé, ứng dụng di động, hệ thống truyền hình, mạng Wi-fi, dữ liệu cá nhân và mạng xã hội cùng kết nối quanh một giải đấu, bóng đá trở thành một trong những mục tiêu tấn công số lớn nhất của thể thao hiện đại.

Đà Nẵng tổ chức Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ 2026

Đà Nẵng tổ chức Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ 2026

Trong bối cảnh kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, tài chính số và công nghệ bán dẫn đang tạo ra những động lực tăng trưởng mới trên toàn cầu, TP Đà Nẵng sẽ tổ chức Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ năm 2026. Sự kiện kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút đầu tư và khẳng định vị thế trung tâm tài chính, công nghệ mới của Việt Nam.