Thực hiện Nghị quyết hội nghị Trung ương 4 (khóa XII) về xây dựng, chỉnh đốn Đảng:

Không thể “lần mò như dò đá qua sông”

Nghị quyết Trung ương 4 nêu rõ trong phần giải pháp về công tác chính trị tư tưởng: "Chủ động nắm bắt diễn biến tư tưởng của cán bộ, đảng viên để có chủ trương, giải pháp xử lý kịp thời, hiệu quả".

Khi nghiên cứu Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII, có đồng chí nêu những băn khoăn: thứ nhất, khái niệm này mới quá, tình hình thực tế có đến mức như thế không, có cách nào diễn đạt khác không; thứ hai, nội hàm của khái niệm cần phải làm rõ hơn, vì rằng tự diễn biến, tự chuyển hóa có vẻ như còn chung chung, mới là sự "báo động", bởi khi nói suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống thì đã hàm chứa sự diễn biến và chuyển hóa từ bên trong rồi. 

Bày tỏ những băn khoăn đó không sợ bị "đánh giá" về tư tưởng mà còn thể hiện sự nghiêm túc, muốn tìm hiểu, nghiên cứu một cách thấu đáo để đối chiếu với tình hình thực tiễn. Bởi chính Nghị quyết Trung ương 4 cũng nêu rõ trong phần giải pháp về công tác chính trị tư tưởng: "Chủ động nắm bắt diễn biến tư tưởng của cán bộ, đảng viên để có chủ trương, giải pháp xử lý kịp thời, hiệu quả".

Thật ra khái niệm tự diễn biến, tự chuyển hóa không hoàn toàn mới. Từ Ðại hội lần thứ XI, Ðảng ta đã chỉ rõ: Trong nội bộ, có những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, tự diễn biến, tự chuyển hóa. Ðến Ðại hội XII, Ðảng ta một lần nữa nhấn mạnh, cần phải đẩy mạnh hơn nữa việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, gắn với chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống và những biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa.

Tự diễn biến nếu hiểu một cách đơn giản là sự dao động, diễn biến tâm lý theo xu hướng cực đoan, nay nghĩ thế này, mai nghĩ thế khác, nay nghĩ tốt, mai cho là xấu, nay bảo trắng, mai bảo đen. Từ những dao động ban đầu ấy nếu không tự nhìn nhận lại những suy nghĩ của mình, không được đồng chí, anh em góp ý sẽ dẫn tới chệch hướng, mất niềm tin. 

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, có một câu nói rất đơn giản của cán bộ cấp phân đội mà ai từng làm lính đều nhớ: "Tư tưởng không thông vác bi-đông không nổi". Còn thời chúng ta đang sống đây, các bạn trẻ thường gọi thời @, khi tư tưởng không thông thì chuyện gì sẽ xảy ra? Ðó là những thói tật: chém gió, bàn lùi, vô cảm, a dua... 

Có một cán bộ nọ hôm trước vừa hăng hái ủng hộ xây dựng công trình đầu tư hàng nghìn tỷ đồng, với đủ lý do về tái cơ cấu kinh tế, phát triển công nghiệp của tỉnh, hôm sau lại nói khác hẳn. Ý kiến bỗng quay ngoắt 180 độ: dư luận cho rằng dự án này có dấu hiệu lợi ích nhóm, lãng phí, gây ô nhiễm môi trường... Không phải ông suy nghĩ lại nên đã thận trọng hơn, mà chỉ vì ông nghe tin sắp tới sẽ được điều động đến một địa phương khác (!).

Ðó là nói về tự diễn biến. Còn tự chuyển hóa trong nội bộ? Chúng ta ngày càng thấy rõ đường đi từ những băn khoăn, do dự, dao động chuyển sang tự chuyển hóa, từ cá nhân một người mà lan sang nhiều người, sang cả một tổ chức. Sự lây lan ấy như một thứ virus nguy hiểm, mắt thường không thấy được. 

Nghị quyết chỉ rõ, khi "con bệnh" đã nặng thì sẽ chuyển hóa đến mức: "Móc nối, câu kết với các thế lực thù địch, phản động và các phần tử cơ hội, bất mãn chính trị để truyền bá tư tưởng, quan điểm đối lập; vận động, tổ chức, tập hợp lực lượng để chống phá Ðảng và Nhà nước".

Tự diễn biến, tự chuyển hóa có nội hàm khác nhau và thông thường tự diễn biến xảy ra trước. Nhưng trong thực tiễn, thật khó phân biệt rạch ròi. Ðúng như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nói: "Từ suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống dẫn tới tự diễn biến, tự chuyển hóa chỉ là một bước ngắn, thậm chí rất ngắn, nguy hiểm khôn lường". 

Tự diễn biến, tự chuyển hóa đều là cái bên trong con người, là tư duy, phẩm chất con người. Tuy nhiên, qua sinh hoạt đảng và các tổ chức chính trị - xã hội, qua những việc làm cụ thể của mỗi người, đồng chí, bạn bè có thể "đọc" được những suy nghĩ của họ. 

Một số cán bộ có chức quyền tham nhũng, vi phạm pháp luật khi phải nhận mức án cao nhất đã nói những lời gan ruột: “Những sai lầm của tôi các đồng chí trong cấp ủy đều đã chỉ ra. Rất tiếc khi đó tôi đã không nghe, vì cho rằng mọi người đã "nâng quan điểm" cao quá, vì tôi quá tự tin, hiếu thắng. Giá mà tôi biết dừng lại!”. 

Trong sự sám hối muộn màng đó, không thấy có lời tự nhận rằng đồng chí ấy đã tự chuyển hóa. Nhưng những người cùng chung con thuyền thì thấy rất rõ con người anh ta, từ khi có chút quyền lực đã lạm dụng quyền lực, thay đổi quá nhanh về lối sống, về thái độ công tác, đơn giản nhất là sự ứng xử với đồng chí, đồng nghiệp không còn trong sáng, chân thành. Thậm chí còn vào hùa với những phát ngôn mang tư tưởng dân chủ cực đoan, bịa đặt, thổi phồng những khuyết điểm của cấp trên, những mặt trái trong xã hội.

Tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ và trong mỗi con người đều có nguyên nhân khách quan, chủ quan, trong đó có nguyên nhân cán bộ, đảng viên coi nhẹ việc học tập lý luận chính trị, hoặc có học nhưng không hành, có được tấm bằng này bằng nọ cốt để làm đẹp hồ sơ cán bộ. 

Ðiều này, ngay từ năm 1947 khi viết tác phẩm Sửa đổi lối làm việc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết: "Lý luận cốt để áp dụng vào công việc thực tế. Lý luận mà không áp dụng vào thực tế là lý luận suông. Dù xem được hàng ngàn hàng vạn quyển lý luận, nếu không biết đem ra thực hành, thì khác nào một cái hòm đựng sách". 

Nghị quyết lần này nêu rất cụ thể: "Ðẩy mạnh công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận, nhất là những mô hình mới, kinh nghiệm hay; khuyến khích phát triển tư duy lý luận phù hợp với đường lối đổi mới của Ðảng. Ðổi mới nội dung, phương pháp, hình thức dạy và học lý luận chính trị gắn với ứng dụng thực tế, tăng cường kiểm tra và quản lý chặt chẽ chất lượng dạy và học. Chủ động nắm bắt diễn biến tư tưởng của cán bộ, đảng viên để có chủ trương, giải pháp xử lý kịp thời, hiệu quả".

Trong bốn nhóm nhiệm vụ, giải pháp, phần giải pháp về công tác chính trị tư tưởng, tự phê bình và phê bình Trung ương xác định mười vấn đề lớn. Ðây là sự chỉ đạo mang tính lý luận và thực tiễn hết sức cơ bản, nhuần nhuyễn. Nếu thực hiện tốt theo Nghị quyết, nhất định sẽ thu được những kết quả tích cực, làm chuyển biến tình hình. 

Ðương nhiên các nhiệm vụ, giải pháp phải được tiến hành đồng thời. Bởi vì ở đây đó có tư tưởng cho rằng, công tác tư tưởng thế là kỹ rồi, tốt rồi, đã "thuộc bài" ngay từ Nghị quyết Trung ương 4, khóa XI. Bây giờ là lúc phải dồn sức vào công tác tổ chức, phải luật hóa các chủ trương của Ðảng, đặc biệt là chế độ, chính sách cán bộ. 

Chẳng hạn cần sớm xóa bỏ bằng được cơ chế "xin - cho", "duyệt - cấp"; ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực, "lợi ích nhóm", "sân sau", trục lợi trong quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công... Làm được như thế thì người có chức quyền sẽ không dễ, không thể và không cần tham nhũng. 

Ý kiến khác thì nhấn mạnh việc kiểm tra, xử lý cán bộ sai phạm. Tướng sai thì "trảm" tướng, quân sai thì "xử" quân, thế là quang minh chính đại, chớ có "xem xét, điều tra" quá lâu, lần mò như kẻ dò đá qua sông. Những bức xúc, những kiến nghị đó là có cơ sở, chúng ta đã và đang làm. 

Hàng chục vụ án nghiêm trọng đã xử và chuẩn bị xử. Nhiều cán bộ cao cấp, trung cấp đương chức và đã về hưu mắc khuyết điểm nghiêm trọng đã bị xử lý kỷ luật, không để "chìm xuồng". Xử lý kiên quyết nhưng lại phải thận trọng, đúng pháp luật, đúng Ðiều lệ Ðảng, có lý, có tình...

Hải Đường

Các tin khác

Việt Nam và Triều Tiên quyết tâm thúc đẩy phát triển quan hệ song phương

Việt Nam và Triều Tiên quyết tâm thúc đẩy phát triển quan hệ song phương

Ngày 15/5, trong khuôn khổ chuyến thăm Triều Tiên thông báo kết quả Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, Đặc phái viên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng chí Lê Hoài Trung, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đã hội kiến đồng chí Jo Yong Won, Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Hội nghị Nhân dân Tối cao kiêm Chủ tịch Hội nghị Nhân dân Tối cao nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Phải tạo dựng môi trường an toàn và công bằng cho mọi trẻ em

Phải tạo dựng môi trường an toàn và công bằng cho mọi trẻ em

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh phải tạo dựng môi trường an toàn và công bằng cho mọi trẻ em, an toàn trong gia đình, nhà trường, xã hội và trên không gian mạng; công bằng trong cơ hội học tập, vui chơi, chăm sóc, bảo vệ và phát triển.

Việt Nam đề nghị Mỹ đánh giá khách quan nỗ lực bảo hộ sở hữu trí tuệ

Việt Nam đề nghị Mỹ đánh giá khách quan nỗ lực bảo hộ sở hữu trí tuệ

Tại buổi họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao diễn ra chiều 14/5, Người phát ngôn Phạm Thu Hằng đã thông tin về những vấn đề đang được dư luận đặc biệt chú ý liên quan đến tình hình quần đảo Trường Sa của Việt Nam, nỗ lực ứng phó trước rủi ro từ virus Hanta và Báo cáo đặc biệt 301 của Hoa Kỳ năm 2026 về vấn đề sở hữu trí tuệ của Việt Nam.

Mở rộng tối đa các trường hợp miễn giấy phép xây dựng

Mở rộng tối đa các trường hợp miễn giấy phép xây dựng

Bộ Xây dựng vừa trình Chính phủ dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Xây dựng về quản lý hoạt động xây dựng. Theo dự thảo,  Bộ Xây dựng đề xuất mở rộng tối đa các trường hợp miễn giấy phép xây dựng.

Huy động sức mạnh của các cơ quan báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Huy động sức mạnh của các cơ quan báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Cuộc thi viết “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới” lần thứ 5 (2025-2026) do Báo Quân đội nhân dân phối hợp với Hội Nhà báo Việt Nam tiếp tục kết nối, huy động sức mạnh của các cơ quan báo chí trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. 31 tác phẩm xuất sắc của cuộc thi sẽ được công bố trong lễ trao giải vào tối 19/5 tại Hà Nội.

Hà Nội và Viêng Chăn phải đi đầu, là hình mẫu trong hợp tác địa phương

Hà Nội và Viêng Chăn phải đi đầu, là hình mẫu trong hợp tác địa phương

Chiều 12/5, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tiếp Đoàn đại biểu cấp cao Thủ đô Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, do đồng chí Athsaphangthong Siphandone, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thủ đô Viêng Chăn dẫn đầu, đang có chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam.

Ban Bí thư xem xét, thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm

Ban Bí thư xem xét, thi hành kỷ luật đảng viên vi phạm

Ngày 12/5/2026, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Ban Bí thư đã xem xét, quyết định thi hành kỷ luật khai trừ ra khỏi Đảng đối với ba đảng viên vi phạm nghiêm trọng trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao.