Trong cuộc họp về nhà ở xã hội do UBND TP Hà Nội tổ chức mới đây, UBND TP Hà Nội đã đầu tư 31 dự án xây dựng nhà ở cho người có thu nhập thấp, nhà công nhân, học sinh, sinh viên… Nhưng theo thống kê, số lượng căn hộ cho người thu nhập thấp đưa vào sử dụng mới có 1.146 căn/13.058 căn (đạt 8,7%).
Tại cuộc họp này, các doanh nghiệp tham gia xây dựng nhà ở cho người có thu nhập thấp đã đề xuất UBND TP Hà Nội vay thêm vốn triển khai trong năm 2012 là hơn 1.000 tỷ đồng.
Theo đó, dự án nhà thu nhập thấp Kiến Hưng (Hà Đông) do Công ty cổ phần Bê tông và Xây dựng Vinaconex Xuân Mai làm chủ đầu tư, đề xuất vay vốn ưu đãi năm 2012 là 300 tỷ đồng; dự án xây dựng nhà ở thu nhập thấp tại khu đô thị Thanh Lâm - Đại Thịnh 2 (Từ Liêm) do Tập đoàn Phát triển nhà và Đô thị (HUD) làm chủ đầu tư, với 1.456 căn hộ, dự kiến hoàn thành năm 2015 cũng đề xuất vay 100 tỷ đồng…
Tại cuộc họp này, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, Nguyễn Văn Khôi cho rằng, phải kiểm tra lại nguồn vốn đối ứng bắt buộc 20% của doanh nghiệp. Sở Xây dựng phải phối hợp với Sở Tài chính kiểm soát lại từng dự án xem khối lượng, tổng mức đầu tư, giá trị đầu tư đã thực hiện được bao nhiêu. Phần vốn đối ứng được sử dụng như thế nào. Tương quan giữa tiến độ thực hiện dự án với phần tiền góp vốn của khách hàng. Phải quản chặt nguồn vốn này để đảm bảo tiến độ của dự án. Việc xây dựng kế hoạch tài chính phải dựa theo phương thức ưu tiên thuận lợi cho nhà đầu tư.
Để thu hút doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực xây nhà cho người có thu nhập thấp, hàng loạt chính sách ưu đãi đã được đưa ra như: được vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB), được miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng VAT áp dụng về mức bằng 0… Tuy nhiên thực tế triển khai, hầu hết các DN đều phải tự "bơi", bởi các chính sách ưu đãi của Nhà nước không được thực hiện đầy đủ, như miễn thuế (thu nhập DN, VAT), vay vốn ưu đãi...
Riêng khoản thuế, doanh nghiệp chỉ được miễn giảm trong năm 2009, các năm sau phải trình các cấp cao hơn và tiếp tục phải chờ đợi. Xây nhà thu nhập thấp doanh nghiệp được ưu tiên quỹ đất sạch, nhưng thực tế doanh nghiệp phải chịu cả chi phí giải phóng mặt bằng rất cao (một trong những nguyên nhân dẫn đến giá thành cao).
Khoản vay ưu đãi từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam cũng chỉ một vài doanh nghiệp tiếp cận được (nhưng cũng chỉ được giải ngân khoảng 10%), khiến doanh nghiệp phải vay vốn thương mại lên tới 19- 20%. Đại diện một DN đang đầu tư xây dựng nhà thu nhập thấp cho biết, chính sách đưa ra DN nào cũng hào hứng hưởng ứng, nhưng cơ quan chức năng liên quan lại không thực hiện theo đúng những cam kết nên DN gặp khó. Chính vì thế mới có cảnh, khi chưa có nhà thì người nghèo tranh nhau để có được suất mua, đến khi có nhà rồi thì lại phải bỏ của chạy lấy người vì giá quá cao.
Những ưu đãi cho nhà thu nhập thấp chỉ là ưu đãi… giấy và không được xử lý kịp thời sẽ ảnh hưởng đến chính sách an sinh xã hội, đồng thời dẫn đến những hệ lụy khôn lường cho các nhà đầu tư. Mặc dù các DN đều khẳng định sẽ hỗ trợ hết sức cho khách hàng bằng khả năng của mình, tuy nhiên, hệ thống ngân hàng cũng nên mở rộng cửa để cho nhiều người nghèo có cơ hội mua nhà
