Chung cư cao tầng phát triển nhanh ở Hà Nội khoảng chục năm trở lại đây. Thế nhưng cũng tại những khu nhà được coi là hình ảnh điển hình của cuộc sống đô thị văn minh, hiện đại đã xảy ra những vụ việc hết sức đau lòng - đó là những trường hợp trẻ em bị thiệt mạng do rơi từ tầng cao xuống đất. Vụ việc gần đây nhất xảy ra vào tháng 11 vừa qua thêm một lần cảnh báo về môi trường sống thiếu an toàn tại nhiều khu chung cư cao tầng ở Hà Nội. Lỗi do thiết kế, xây dựng, hay do người lớn bất cẩn? Trách nhiệm khi xảy ra hậu quả mất an toàn thuộc về ai?
Những vụ tai nạn đau lòng từ lan can, cửa sổ
Đã hơn chục ngày sau vụ tai nạn đau lòng xảy ra tại toà nhà Artex 172 Ngọc Khánh, Hà Nội nhưng người dân sinh sống tại đây vẫn không khỏi bàng hoàng. Sáng 18/11, bé trai 4 tuổi đã rơi từ cửa sổ phòng 1103 tầng 11 xuống ban công tầng 2 thiệt mạng. Thời điểm xảy ra tai nạn, cháu bé ở nhà một mình. Sáng ra, thấy cháu vẫn ngủ ngon nên mẹ cháu đã tranh thủ đi chợ.
Theo dự đoán, khi cháu tỉnh dậy đã ra đi văng gần cửa sổ chơi rồi bị rơi ra ngoài từ cửa sổ này. Đây không phải là vụ việc duy nhất, cách đây chưa đầy nửa năm, cũng tại Hà Nội đã xảy ra một vụ việc tương tự.
Sáng 28/6, tại tầng 5 chung cư NO5, khu đô thị mới Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, Hà Nội, cháu Trần M.Anh, 3 tuổi, ra khu vực ban công chơi và bị ngã xuống đất tử vong. Trước đó, vào tháng 8/2007, một vụ tai nạn đau lòng khác cũng xảy ra tại nhà NO9B, thuộc khu đô thị Bắc Linh Đàm, Hà Nội. Nạn nhân là một bé gái 4 tuổi ở nhà một mình và cũng bị ngã từ lan can tầng 11 xuống đất.
Nhìn lại những vụ tai nạn trên cho thấy, vấn đề an toàn tại các khu chung cư cao tầng đang rất báo động. Nạn nhân đều là những em bé 3, 4 tuổi, chưa có ý thức về sự an toàn. Tai nạn đến với các em là do sự vô tình của chúng và sự thiếu cẩn trọng của người lớn. Nhưng, vấn đề đặt ra thắc mắc trong dư luận chính là thiết kế các toà nhà và sự tuân thủ quy chuẩn trong thiết kế và xây dựng.
Sau khi xảy ra vụ tai nạn, chúng tôi trở lại tòa nhà Artex trên phố Ngọc Khánh, quận Ba Đình, Hà Nội. Tòa nhà thiết kế sang trọng, hiện đại trông khá ấn tượng. Tuy nhiên, toàn bộ cửa sổ trong khu nhà đều không có chấn song bảo vệ. Nhiều cánh cửa sổ ở tầng cao vẫn mở cửa đón gió. Bà Dân ở tầng 10 của tòa nhà cho chúng tôi biết, sau vụ việc xảy ra với cháu bé ở tầng trên, nhiều gia đình đã có ý định tiến hành gia cố cửa sổ bằng khung sắt để đảm bảo an toàn.
Dạo qua một số khu nhà cao tầng ở Hà Nội như khu Trung Hoà - Nhân Chính, Nam Trung Yên, Dịch Vọng - Cầu Giấy… có thể dễ dàng nhận thấy sự tuỳ tiện và thiếu tính đồng bộ của hệ thống lan can tại đây. Lan can thể hiện "muôn màu muôn vẻ", cái cao cái thấp, cái kín, cái hở, thanh dọc, thanh ngang…
Tại khu đô thị Dịch Vọng, người dân sinh sống tại đây vẫn rất lo lắng cho sự an toàn của các thành viên trong gia đình. Bác Nguyễn Đức Tám cho biết: "Lan can xây thấp, vừa dễ gây tai nạn, vừa tạo cảm giác sợ hãi khi nhìn xuống. Người già như bác muốn hóng gió cũng chẳng dám đến gần". Xây thấp, thậm chí là lan can được thiết kế thiếu khoa học với những thanh thép nằm ngang hiện khá phổ biến ở nhiều khu đô thị như: Dịch Vọng, Cầu Giấy, Làng quốc tế Thăng Long…
Nhiều người dân cho biết, hầu như họ luôn phải đóng cửa để giữ an toàn cho trẻ trong nhà. Việc thiết kế lan can là những thanh thép nằm ngang dễ giúp trẻ bám vào trèo lên, người lớn chỉ sơ suất là hậu quả khó lường. Xu hướng cửa sổ nhà cao tầng hiện nay được thiết kế không có chấn song, thiết kế rộng với hai tấm kính kéo qua lại, khi mở ra rất mất an toàn. Người đứng bên cửa sổ nhìn xuống đường có cảm giác rợn ngợp, chóng mặt. Với những ô cửa mở rộng này, nếu chỉ một chút sơ suất là dễ có tai nạn xảy ra không chỉ đối với trẻ em mà còn cả với người lớn.
Người dân tự tìm giải pháp an toàn, phố lại lôm nhôm "chuồng cọp"
Thực tế, ngay khi chuyển về ở trong những căn nhà chung cư, nhiều chủ nhân của nó đã lo ngại về độ an toàn từ lan can và cửa sổ. Bởi vậy, nhiều người đã tiến hành gia cố, lắp thêm khung sắt vào cả lan can lẫn cửa sổ, vừa đảm bảo an toàn cho tính mạng, vừa tránh trộm đột nhập. Chính vì lý do đảm bảo an toàn và tự phát mạnh ai nấy lắp đặt thêm song sắt bảo vệ nên tại nhiều khu chung cư đã xuất hiện cảnh "mỗi nhà một vẻ".
Tìm hiểu tại Khu đô thị Đền Lừ, quận Hoàng Mai, Hà Nội, chúng tôi ghi nhận được một thực tế là có lác đác xuất hiện trở lại hình ảnh của "chuồng cọp" nhiều năm về trước. Khu chung cư được thiết kế đồng bộ bỗng chốc lồi ra một khung sắt. Lý giải điều này, bác Đoàn Đình Lãm, phòng 305, nhà E cho biết: "Chúng tôi phải làm khung thép bao kín lan can vừa để chống trộm, vừa để an toàn".
Bác Lãm dựng khung thép vừa vặn với lan can theo thiết kế. Nhưng, nếu nhìn ra xung quanh thì sẽ thấy có rất nhiều nhà cố tình làm nhô ra ngoài thiết kế, thậm chí là dùng tôn bao kín, làm mất mỹ quan của cả khu nhà. Đó là thực tế đang xuất hiện tại nhiều chung cư cao tầng ở Hà Nội hiện nay. Điều đó cho thấy, thiết kế xây dựng các khu chung cư này chưa thực sự an toàn, chưa phù hợp với môi trường sống ở Hà Nội.
Nói về môi trường sống an toàn trong các khu nhà cao tầng hiện nay, Tiến sỹ Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam nêu ý kiến: "An toàn là một khái niệm rộng, có thể là an toàn trong kết cấu ngôi nhà và an toàn trong sử dụng. Ngôi nhà phải đảm bảo an toàn khi chống chọi với gió bão, động đất… An toàn trong sử dụng bao hàm cả an toàn trong phòng cháy, chống sét… Hoặc như an toàn trong sử dụng điện, vận hành thiết bị máy móc trong nhà... Còn cụ thể đối với lan can hoặc cửa sổ thiếu an toàn, có tình huống xảy ra là do lỗi của nhà thiết kế, hoặc lỗi xây dựng không theo thiết kế để làm đẹp, giảm bớt chi phí, nguyên vật liệu. Nhưng cũng phải công bằng để nói, có trường hợp xảy ra do lỗi chủ quan của chủ nhà. Trong quy chuẩn thiết kế các tòa nhà cao tầng đều có câu: "Phải đảm bảo an toàn cho người sử dụng".
Bởi vậy, ngoài việc thiết kế, xây dựng đảm bảo an toàn thì người sử dụng cũng phải đảm bảo an toàn cho chính mình. Việc thiết kế xây dựng chỉ đảm bảo được an toàn cho trẻ "vô ý", chứ không thể đảm bảo an toàn tuyệt đối cho những trẻ cố tình có hành động mất an toàn".
Liên quan đến vấn đề này, trong đợt điều tra, khảo sát trên 30 công trình đang được sử dụng như nhà chung cư, trường học… vừa được Bộ Xây dựng thực hiện tại 6 tỉnh, thành phố và qua báo cáo của 82 đơn vị thuộc các Sở, ngành cả nước cho thấy, lỗi vi phạm của các công trình này là đáng báo động: Việc thiết kế và thi công ban công, lan can thấp; khoảng cách giữa các lan can rộng, có bố trí các thanh ngang; ổ điện bố trí thấp từ 20-40cm so với mặt sàn và không có hộp bảo vệ; sử dụng kính thường ở các vị trí mà theo quy định phải sử dụng kính an toàn…
Sự mất an toàn tại các khu chung cư đã lên mức báo động, nhưng tới nay Bộ Xây dựng vẫn chưa có một đợt kiểm tra toàn diện để đánh giá mức độ an toàn ở các khu nhà cao tầng. Bởi vậy, các cơ quan chức năng cần sớm triển khai một đợt kiểm tra toàn bộ các khu nhà cao tầng, từ đó có sự điều chỉnh cụ thể hơn đối với quy chuẩn xây dựng, đảm bảo tuyệt đối an toàn cho tính mạng người dân.
| Ông Phạm Tiến Văn, Phó Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Bộ Xây dựng: Chúng ta đã có tiêu chuẩn xây dựng riêng cho nhà chung cư cao tầng. Nếu nói về trách nhiệm khi xảy ra vụ việc tai nạn như vừa qua thì phải có cơ quan Công an điều tra. Nếu nguyên nhân xảy ra hậu quả là do thiết kế thì người thiết kế phải chịu trách nhiệm. Nếu nguyên nhân do xây dựng sai thiết kế thì người xây dựng phải chịu trách nhiệm. Ông Phạm Viết Ngôn, Phó Chánh Thanh tra Sở Xây dựng Hà Nội: Quy chuẩn xây dựng dành cho nhà cao tầng đã được ban hành. Người dân cần đề xuất chủ đầu tư làm chấn song trước khi xây dựng công trình. Hoặc đến ở khi công trình đã hoàn tất thì người dân phải tự gia cố để đảm bảo an toàn cho các thành viên trong gia đình. |
