Thực tế, vụ việc liên quan đến khoảnh “đất vàng” hai mặt tiền tổng diện tích 1.230,5m2 tại địa chỉ 42-44 đường Hòa Bình và số 1-3-5-7-9 đường Đề Thám, thuộc phường An Cư, quận Ninh Kiều (Cần Thơ) đã bắt đầu kịch tính từ cách nay hơn 7 năm.
Theo tìm hiểu của PV Báo CAND, khoảnh “đất vàng” tại địa chỉ kể trên có nguồn gốc thuộc quyền sở hữu và quyền sử dụng hợp pháp của ông Phan Mậu và bà Vương Tịnh theo Bằng khoán điền thổ số 403. Sau khi ông Mậu qua đời, ngày 29/7/1978, bà Tịnh và các con đến chính quyền thống nhất để ông Phan Xường quản lý, sử dụng tài sản và thờ cúng.
Sau khi được bà Tịnh và gia đình chấp thuận, ngày 2/8/1978, ông Xường có đơn xác nhận nhân thân để ông được quản lý nhà hương hỏa. Đơn của ông được chính quyền xác nhận. Sau khi mẹ và một số anh em ruột, trong đó có các ông Phan Roland và Phan Thiếu Thạch đi định cư ở nước ngoài, số anh em còn lại tiếp tục sinh sống tại TP Hồ Chí Minh. Toàn bộ nhà, đất nêu trên của ông Mậu và bà Tịnh cùng các đồng thừa kế gồm: Ông Phan Hoan, ông Phan Hùng, bà Phan Khoành Hưng, bà Phan Thị Phùng và ông Phan Xường.Tất cả những người vừa kể thống nhất để ông Xường quản lý và đứng tên kê khai xin cấp sổ đỏ.
Thế nhưng, ông Xường và các con của ông đã tự ý chuyển nhượng khối tài sản nêu trên cho bà Huỳnh Thị Út Lan vào các ngày 9/2/2003 và 12/12/2003 – tức trước thời điểm được cấp sổ đỏ vào năm 2005, với giá gần 30 tỷ đồng. Lạ lùng hơn, sau khi ký hợp đồng chuyển nhượng với bà Lan, ông Xường cùng các con khai nhận căn nhà là tài sản của bà Hảo (vợ ông Xường đã chết), sau đó lập thủ tục khai nhận thừa kế là của vợ và mẹ là bà Hảo.
Điều bất thường là trong khi ông Xường chưa được cấp sổ đỏ vào ngày 20/3/2005, bà Lan với tư cách là Chủ tịch HĐTV Công ty Gia Đạt đã có Tờ trình đề nghị chính quyền xem xét cho doanh nghiệp mở rộng hoạt động kinh doanh qua việc đầu tư dự án xây dựng cao ốc văn phòng và căn hộ để bán và cho thuê tại địa chỉ của “khoảnh đất vàng”.
Trước thực tế khó hiểu này, tháng 8/2005, ông Phan Thiếu Thạch, Phan Roland và bà Trần Lang khởi kiện yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại TAND TP Cần Thơ giữa ông Xường và bà Lan. Đến ngày 12/7/2006, cơ quan CSĐT Công an TP Cần Thơ có Văn bản số 467/CV-PC16 xác định, nguồn gốc đất là của ông Phan Mậu.
Ông Phan Xường kê khai gian dối (tự ý khai nhận không đúng sự thật phần đất trên là thừa kế từ vợ, để hợp thức hóa chủ quyền đất và chuyển nhượng cho bà Út Lan mà không thông qua, không được sự đồng ý của những đồng thừa kế), có dấu hiệu của tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản”; cán bộ phường và công chứng viên có dấu hiệu “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng”; việc mua bán nhà, đất giữa bà Lan và ông Xường là vi phạm pháp luật.
Tuy nhiên, giai đoạn này, do vụ việc đang được TAND TP Cần Thơ thụ lý nên cơ quan điều tra đã giao hồ sơ liên quan cho Tòa để giải quyết theo thủ tục dân sự bằng vụ tranh chấp về tài sản thừa kế. Nếu quá trình thụ lý, Tòa thấy có dấu hiệu tội phạm hình sự thì có ý kiến để cơ quan CSĐT khởi tố điều tra.
Diễn biến tiếp theo của vụ việc này vào lúc đó cho thấy, sau nhiều lần đình chỉ rồi xử lại (theo phán quyết của Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại TP HCM), TAND TP Cần Thơ đã tuyên xử công nhận quan hệ chuyển nhượng trái pháp luật giữa ông Phan Xường và bà Út Lan. TAND Tối cao tại bản án Dân sự phúc thẩm số 84/2010/DS-PT, ngày 27 và 28/4/2010 mặc dù cho rằng hành vi của ông Phan Xường là gian dối, không được sự đồng ý của những người ủy quyền là các đồng thừa kế, thừa nhận nhiều sai phạm của bản án sơ thẩm, nhưng lại tuyên xử y án sơ thẩm, gây phản ứng trong dư luận.
Mãi cho tới ngày 22/7/2010, khi Ủy ban Tư pháp Quốc hội có Văn bản số 4062/UBTP12 đề nghị Chánh án TAND Tối cao và Viện trưởng Viện KSND Tối cao xem xét lại các bản án trái pháp luật nêu trên theo trình tự giám đốc thẩm; đặc biệt là khi cơ quan điều tra Viện KSND TC thụ lý đơn tố cáo của các nguyên đơn, tiến hành xác minh và ra quyết định khởi tố vụ án, niềm tin vào công lý trong vụ việc này mới dần được phục hồi
