Khởi tố hình sự 1.464 vụ buôn lậu và hàng giả trong 4 tháng đầu năm 2026

Sáng 8/5, Văn phòng thường trực Ban chỉ đạo Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả  đã tổ chức hội nghị giao ban với các Bộ, ngành, địa phương.

Khởi tố hình sự 1.464 vụ vi phạm về hàng hóa 

Ông Vương Trường Nam, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả cho biết, trong 4 tháng đầu năm 2026, các đơn vị, địa phương bắt giữ, xử lý 43.970 vụ việc vi phạm, tăng 31,99% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong đó, có 6.255 vụ buôn bán, vận chuyển trái phép hàng cấm, hàng lậu, tăng 208,13%; 34.715 vụ gian lận thương mại, gian lận về thuế, tăng 15,10% so với cùng kỳ năm ngoái.

Đáng chú ý, số vụ vi phạm, xử lý liên quan đến hàng giả, vi phạm quyền sở hữu trí tuệ là 3.000 vụ, tăng 167,14% so với cùng kỳ năm ngoái.

Thu nộp ngân sách nhà nước 6.552,729 tỷ đồng, tăng 33,8%; khởi tố hình sự 1.464 vụ, tăng 10,24%; 2.277 đối tượng, tăng 11,29% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, nhóm hàng thường xảy ra vi phạm trong thời gian qua bao gồm, hàng cấm chủ yếu là chất ma túy, pháo nổ, vật liệu nổ, thuốc lá điếu ngoại, thuốc lá điện tử; Nhóm hàng hóa vi phạm khác gồm khoáng sản, xăng dầu, hàng điện tử, điện lạnh, vải, các sản phẩm thời trang, quần áo, giày dép, đồ chơi trẻ em, dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm, thực phẩm chức năng, gỗ và các sản phẩm từ gỗ, vị thuốc y học cổ truyền, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, vật tư y tế, vật tư nông nghiệp, nguyên liệu sản xuất thức ăn chăn nuôi, nông sản, thực phẩm đông lạnh, hàng gia dụng, hàng tiêu dùng …

Về hành vi, các đối tượng vi phạm thường vận chuyển, tàng trữ, kinh doanh các loại hàng cấm, hàng nhập lậu, hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm;

Vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, xâm phạm quyền đối với nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, công bố chất lượng sản phẩm; vi phạm các quy định về thủ tục pháp lý trong hoạt động kinh doanh, điều kiện kinh doanh đối với các ngành hàng kinh doanh có điều kiện; gian lận thuế; kinh doanh vi phạm các quy định về giá, không niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ, niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ không đúng quy định.

Đại tá Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu (Bộ Công an) cho biết, trong bối cảnh thương mại điện tử, logistics và thanh toán xuyên biên giới phát triển mạnh, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả ngày càng gia tăng với thủ đoạn tinh vi hơn. Các vi phạm chủ yếu gồm buôn lậu vàng, ngoại tệ, thuốc lá, pháo nổ; gian lận xuất xứ; hàng giả, mỹ phẩm và thực phẩm chức năng giả; trốn thuế qua thương mại điện tử và logistics.

Tội phạm hiện hoạt động theo đường dây chuyên nghiệp, liên tỉnh, xuyên quốc gia, núp bóng doanh nghiệp hợp pháp, sử dụng công ty “ma”, thuê người đứng tên và nhanh chóng giải thể để né tránh xử lý. Đáng chú ý, đã xuất hiện các “hệ sinh thái tội phạm kinh tế” khép kín, liên kết từ đầu nậu biên giới, logistics, vận chuyển, sàn thương mại điện tử đến tài khoản ngân hàng thuê và các đối tượng bảo kê.

"Qua thực tiễn công tác, lực lượng Công an nhận thấy tội phạm buôn lậu hiện nay có sự đan xen rất phức tạp với các hoạt động rửa tiền, chuyển tiền trái phép xuyên quốc gia, lừa đảo công nghệ cao. Đây là xu hướng đặc biệt nguy hiểm, đòi hỏi phải thay đổi mạnh tư duy nhận diện và đấu tranh trong tình hình mới", Đại tá Đào Hồng Sơn cho hay.

Về phương thức, thủ đoạn, theo Đại tá Đào Hồng Sơn, trên không gian mạng và thương mại điện tử vẫn là lĩnh vực nổi lên phức tạp nhất hiện nay. Các đối tượng lợi dụng Facebook, TikTok, Shopee, Telegram, livestream bán hàng để tiêu thụ hàng nhập lậu, hàng giả, hàng xâm phạm sở hữu trí tuệ với quy mô rất lớn. Nhiều đối tượng không mở cửa hàng cố định mà thuê căn hộ chung cư, nhà dân làm kho chứa hàng; giao dịch hoàn toàn trên không gian mạng; sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ; thuê shipper công nghệ làm trung gian vận chuyển. Đặc biệt, đã xuất hiện tình trạng sử dụng AI, Deepfake để cắt ghép hình ảnh bác sĩ, chuyên gia, người nổi tiếng nhằm quảng cáo sai sự thật đối với thực phẩm chức năng, mỹ phẩm và thuốc chữa bệnh.

Theo Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả vẫn gặp một số khó khăn, vướng mắc, đơn cử, việc xác định đối tượng thực hiện các vi phạm trên các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới (như Facebook, Youtube, Tiktok...) còn gặp nhiều khó khăn do các nền tảng này chưa có hiện diện pháp lý tại Việt Nam, thông tin cá nhân của người sử dụng được các nền tảng bảo mật... dẫn tới khó khăn trong việc xác minh đối tượng để tiến hành xử lý theo quy định.

Mặt khác, chế tài xử phạt còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe; kinh phí và phương tiện kỹ thuật trang bị cho các lực lượng thực hiện nhiệm vụ còn thiếu; việc vận chuyển, bảo quản, lấy mẫu, giám định tang vật là các mặt hàng xăng dầu, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật... rất phức tạp, kéo dài, gây khó khăn cho hoạt động điều tra, xác minh và xử lý tang vật vi phạm của cơ quan chức năng.

Bên cạnh đó, công tác phối hợp giữa các lực lượng: Quản lý thị trường, Công an, Hải quan, Bộ đội biên phòng trong các vụ việc lớn chưa nhiều, chưa thường xuyên, chỉ tập trung vào các đợt cao điểm, chỉ đạo đột xuất. Lực lượng trực tiếp làm công tác đấu tranh, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả còn mỏng, trình độ nghiệp vụ không đồng đều...

Tiếp tục mở các đợt cao điểm đấu tranh với buôn lậu, hàng giả và xâm phạm sở hữu trí tuệ

Tại Hội nghị, bà Nguyễn Kiều Oanh, Phó Giám đốc Sở Công thương Hà Nội cho biết, Hà Nội là nơi tập trung hoạt động kinh doanh hàng hóa lớn, sôi động; là đầu mối tập kết, trung chuyển hàng hóa đi các tỉnh và ngược lại; sự đa dạng về loại hình sản xuất, kinh doanh và phương thức sản xuất tạo ra sự khó khăn cho công tác kiểm soát, đặc biệt đối với hàng giả, kém chất lượng.

Hiện nay, nhiều đối tượng lợi dụng hoạt động thương mại điện tử, mạng xã hội, chuyển phát nhanh, logistics để giao dịch, mua bán hàng hóa vi phạm; sử dụng công nghệ cao để che giấu thông tin nguồn gốc hàng hóa; sử dụng bao bì, nhãn hiệu, tem chống hàng giả tinh vi sao chép từ hàng thật để đánh lừa người tiêu dùng và lực lượng chức năng kiểm tra...

Bà Nguyễn Kiều Oanh đề xuất, cần tăng cường phối hợp giữa các lực lượng chức năng trong trao đổi thông tin, chia sẻ dữ liệu, tổ chức kiểm tra, xử lý vi phạm; tăng cường chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ, đặc biệt là xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa, nâng cao hiệu quả quản lý; chú trọng quản lý theo chuỗi "sản xuất - lưu thông - tiêu dùng"; tăng cường đào tạo, năng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ thực thi.

Đại tá Đào Hồng Sơn cho biết, Bộ Công an xác định cần chuyển từ tư duy “phát hiện, xử lý” sang chủ động nhận diện, phòng ngừa và đấu tranh từ sớm, từ xa đối với buôn lậu và gian lận thương mại. Thời gian qua, lực lượng Công an đã phối hợp với Hải quan, Biên phòng, Cảnh sát biển, Quản lý thị trường và địa phương tăng cường kiểm soát tại biên giới, cửa khẩu, cảng biển, sân bay và trung tâm logistics.

Lực lượng Công an tập trung rà soát các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro như xuất nhập khẩu bất thường, doanh thu lớn nhưng kê khai thuế thấp, thường xuyên thay đổi pháp nhân hoặc có dấu hiệu mua bán hóa đơn, chuyển tiền bất thường. Đồng thời, lực lượng chức năng đẩy mạnh trinh sát không gian mạng, thu thập dữ liệu từ sàn thương mại điện tử, livestream, logistics và thanh toán điện tử để phát hiện sớm các đường dây buôn lậu, hàng giả.

Đặc biệt, Bộ Công an xác định phải đánh mạnh vào “dòng tiền” và “hệ sinh thái pháp nhân” của tội phạm. Qua các chuyên án cho thấy mọi đường dây buôn lậu quy mô lớn đều để lại dấu vết tài chính. Vì vậy, lực lượng Công an đã đẩy mạnh sử dụng các ứng dụng: Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; định danh điện tử VNeID; dữ liệu hóa đơn điện tử; dữ liệu ngân hàng; công nghệ Big Data và AI để phục vụ công tác nhận diện, phân tích rủi ro và cảnh báo sớm đối tượng.

Đại diện Bộ Công an đề xuất, cần nâng cao trách nhiệm người đứng đầu Ban chỉ đạo chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả các cấp, xử lý nghiêm khi để xảy ra vi phạm; đồng thời tiếp tục mở các đợt cao điểm đấu tranh với buôn lậu, hàng giả, hàng cấm và xâm phạm sở hữu trí tuệ, gắn chỉ tiêu cụ thể cho từng đơn vị, cá nhân.

Bộ Công an cũng kiến nghị hoàn thiện pháp luật về thương mại điện tử, livestream bán hàng, logistics và quản lý xuất xứ hàng hóa; xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu liên thông giữa các lực lượng; tăng kiểm soát chuyển phát nhanh, thanh toán xuyên biên giới và ví điện tử.

Ngoài ra, cần đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số, Big Data và AI để nhận diện, cảnh báo tội phạm kinh tế; xử lý nghiêm hành vi bảo kê, tiếp tay cho buôn lậu và kiên quyết thực hiện nguyên tắc “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”.

Kết luận hội nghị, ông Trần Đức Đông, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đề nghị, các bộ, ngành và địa phương thực hiện nghiêm chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng và Ban chỉ đạo Chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả về phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Ông Trần Đức Đông yêu cầu, tăng cường phối hợp, chia sẻ thông tin về phương thức, thủ đoạn vi phạm; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu và nâng cao hiệu quả đường dây nóng để kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm. Đồng thời, tiếp tục rà soát, kiến nghị hoàn thiện pháp luật còn bất cập, chồng chéo trong lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, cần tăng cường tuyên truyền, vận động người dân tham gia tố giác vi phạm; siết chặt kỷ luật, kỷ cương công vụ, phòng chống tiêu cực, tham nhũng trong lực lượng chức năng; khen thưởng kịp thời các tập thể, cá nhân có thành tích và xử lý nghiêm các trường hợp bao che, tiếp tay cho buôn lậu và hàng giả.