Kỳ họp khai mạc mang ý nghĩa đặc biệt khi đặt nền móng cho toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước trong 5 năm tới. Thành công của cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội đã thể hiện bản lĩnh chính trị, trí tuệ và sự lựa chọn sáng suốt của nhân dân, trao trọng trách cho những đại biểu tiêu biểu, đại diện ý chí và nguyện vọng của cử tri cả nước. Chính vì vậy, kỳ họp thứ nhất không chỉ thực hiện các nội dung theo quy định, mà còn mang ý nghĩa định hình phương hướng, tạo đà cho cả nhiệm kỳ.
Nổi bật trong chương trình nghị sự là việc bầu và phê chuẩn các chức danh lãnh đạo cấp cao của Nhà nước. Trong đó, việc bầu Chủ tịch nước và Phó Chủ tịch nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu về kiện toàn tổ chức bộ máy, mà còn là sự khẳng định tính kế thừa, ổn định và phát triển của thiết chế nguyên thủ quốc gia. Chủ tịch nước thay mặt quốc gia về đối nội và đối ngoại, thống lĩnh lực lượng vũ trang nhân dân; Phó Chủ tịch nước cùng chia sẻ trọng trách, bảo đảm sự vận hành liên tục, hiệu quả của thiết chế này.
Việc Quốc hội tín nhiệm bầu các chức danh Chủ tịch nước và Phó Chủ tịch nước tại kỳ họp đầu tiên không chỉ phản ánh sự thống nhất cao trong hệ thống chính trị, mà còn thể hiện niềm tin và kỳ vọng lớn lao của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với đội ngũ lãnh đạo cấp cao – những người gánh vác trọng trách dẫn dắt đất nước trong giai đoạn phát triển mới.
Không chỉ kiện toàn thiết chế nguyên thủ quốc gia, kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI còn tiến hành bầu Chủ tịch Quốc hội, các Phó Chủ tịch Quốc hội; phê chuẩn Thủ tướng Chính phủ và các Phó Thủ tướng Chính phủ – những vị trí giữ vai trò then chốt trong vận hành quyền lực nhà nước. Nếu Chủ tịch nước là biểu tượng của quốc gia, thì Chủ tịch Quốc hội là trung tâm của quyền lực lập pháp, còn Chính phủ với người đứng đầu là Thủ tướng Chính phủ là cơ quan tổ chức thực thi quyền hành pháp, đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống.
Việc kiện toàn đồng bộ các chức danh chủ chốt của cả ba nhánh quyền lực nhà nước ngay từ kỳ họp đầu tiên không chỉ bảo đảm sự ổn định về tổ chức, mà còn tạo nền tảng cho một phương thức quản trị quốc gia hiện đại, thống nhất và hiệu quả hơn trong toàn bộ nhiệm kỳ.
Điểm nổi bật của kỳ họp khai mạc Quốc hội khóa XVI không chỉ nằm ở nội dung nhân sự, mà còn thể hiện rõ nét ở khí thế mới của một nhiệm kỳ mới. Đó là khí thế của đổi mới, của hành động và của tinh thần trách nhiệm cao trước nhân dân. Trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cao, Quốc hội không thể dừng lại ở những kết quả đã đạt được, mà phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn cả về tư duy và phương thức hoạt động.
Trọng tâm trước hết là nâng cao chất lượng lập pháp. Hệ thống pháp luật phải thực sự đồng bộ, thống nhất, khả thi và theo kịp sự vận động nhanh chóng của đời sống kinh tế – xã hội. Mỗi đạo luật ban hành không chỉ đúng về chủ trương, mà còn phải giải quyết được những vấn đề thực tiễn đặt ra, tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho phát triển.
Cùng với đó, hoạt động giám sát cần được tăng cường theo hướng thực chất, hiệu quả. Không chỉ dừng lại ở việc phát hiện vấn đề, giám sát phải hướng tới thúc đẩy giải quyết vấn đề, tạo chuyển biến rõ rệt trong thực tiễn. Những phiên chất vấn thẳng thắn, những tranh luận đến cùng tại nghị trường không chỉ thể hiện tinh thần dân chủ, mà còn góp phần nâng cao chất lượng các quyết sách.
Khí thế ấy không chỉ thể hiện ở quyết tâm đổi mới, mà còn phải được đo bằng kết quả cụ thể, bằng những chuyển biến thực chất trong từng quyết sách và trong chính đời sống nhân dân.
Một yêu cầu quan trọng khác là đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của Quốc hội. Xây dựng Quốc hội điện tử, tiến tới Quốc hội số không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả hoạt động, tăng tính công khai, minh bạch và tạo điều kiện để cử tri tham gia giám sát. Công nghệ, nếu được khai thác hiệu quả, không chỉ hỗ trợ hoạt động nghị trường, mà còn góp phần đưa Quốc hội đến gần hơn với nhân dân.
Trong tất cả những đổi mới đó, yếu tố con người giữ vai trò quyết định. Mỗi đại biểu Quốc hội không chỉ là người tham gia quyết định chính sách, mà còn là cầu nối giữa cử tri với Quốc hội. Gần dân, hiểu dân, nói tiếng nói của dân và chịu trách nhiệm trước dân – đó không chỉ là yêu cầu, mà còn là thước đo đối với mỗi đại biểu.
Song hành với khí thế mới là kỳ vọng mới – ngày càng lớn và ngày càng thiết thực hơn. Cử tri không chỉ kỳ vọng vào những quyết sách đúng đắn, mà còn mong muốn thấy được hiệu quả cụ thể của những quyết sách đó trong đời sống hằng ngày. Từ phát triển kinh tế bền vững, bảo đảm an sinh xã hội đến giữ vững quốc phòng, an ninh và trật tự an toàn xã hội, tất cả đều đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với Quốc hội.
Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp, áp lực đối với công tác hoạch định chính sách và giám sát ngày càng lớn. Điều đó đòi hỏi Quốc hội không chỉ có tầm nhìn dài hạn, mà còn phải quyết đoán, linh hoạt và bản lĩnh hơn trước những vấn đề lớn, khó và chưa có tiền lệ.
Niềm tin của cử tri chính là điểm tựa, đồng thời cũng là thước đo nghiêm khắc đối với hiệu quả hoạt động của Quốc hội. Mỗi quyết sách đúng đắn không chỉ củng cố niềm tin, mà còn tạo động lực phát triển; ngược lại, mỗi hạn chế, chậm trễ đều đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn.
Kỳ họp khai mạc Quốc hội khóa XVI vì thế không chỉ là điểm bắt đầu của một nhiệm kỳ, mà còn là điểm xuất phát của một hành trình mới – hành trình của đổi mới, của khát vọng và của trách nhiệm.
Niềm tin đã được trao từ lá phiếu của cử tri, và trách nhiệm của Quốc hội khóa XVI là phải biến niềm tin ấy thành những kết quả cụ thể, đo đếm được trong từng bước phát triển của đất nước.
Toàn văn bài phát biểu nhậm chức của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng 
