Chiều 26/9, tại Đại học Phenikaa đã diễn ra Lễ khai mạc Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX, năm 2026 (IOAA 2026). IOAA 2026 được UBND TP Hà Nội phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Hội đồng IOAA quốc tế và các đơn vị liên quan tổ chức.
Dự lễ khai mạc có Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đỗ Ngọc Huỳnh; đại diện lãnh đạo các bộ, ban ngành Trung ương và TP Hà Nội.
Về phía Hội đồng IOAA quốc tế có ngài Aniket Sule, Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý Thiên văn quốc tế năm 2026; các vị đại sứ, đại diện các cơ quan ngoại giao và tổ chức quốc tế tại Việt Nam…
IOAA 2026 là sự kiện giáo dục - khoa học quốc tế dành cho học sinh phổ thông góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực Thiên văn học và Vật lý thiên văn; đồng thời mở rộng giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác quốc tế.
Việc lần đầu tiên Việt Nam đăng cai tổ chức kỳ thi phù hợp với định hướng phát triển giáo dục, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế. Đây cũng là dịp giới thiệu hình ảnh Hà Nội, thành phố vì hòa bình, an toàn, thân thiện, giàu bản sắc và mến khách tới bạn bè quốc tế.
Đặc biệt, Kỳ thi IOAA 2026 tại Hà Nội đánh dấu bước phát triển về quy mô khi quy tụ 65 quốc gia và vùng lãnh thổ gồm 67 đội (65 đội quốc tế và 2 đội Việt Nam) với 320 thí sinh chính thức tranh tài, tăng gần 100 thí sinh so với kỳ thi năm 2025…
Phát biểu tại lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu khẳng định: Đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, tiếp nối các kỳ thi Olympic Toán học quốc tế, Olympic Hóa học quốc tế đã được tổ chức thành công. Kỳ thi năm nay có 500 thành viên tham gia, trong đó có khoảng 320 học sinh đến từ 67 đội tuyển thuộc 65 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây cũng là kỳ thi quốc tế có quy mô lớn nhất từ trước đến nay được tổ chức tại Việt Nam, thể hiện sự hợp tác và tin cậy ngày càng lớn của cộng đồng khoa học quốc tế đối với Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.
Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, Thiên văn học đưa tầm mắt con người tới những khoảng cách rất xa nhưng cũng nhắc chúng ta một điều rất đỗi gần gũi: Dù khác nhau về quốc gia, về văn hóa, về ngôn ngữ, chúng ta sống trên một hành tinh và cùng nhìn lên một bầu trời. Trong một thế giới nhiều biến động, khoa học chính là ngôn ngữ chung có sức mạnh đưa con người đến gần nhau hơn bằng tri thức, bằng sự thật và bằng tinh thần hợp tác. Do đó, kỳ thi mang ý nghĩa vượt ngoài một cuộc tranh tài. Đó không chỉ là một kỳ thi dành cho những thí sinh xuất sắc mà còn là một diễn đàn khoa học trẻ, nơi các em học sinh được chia sẻ tri thức, được khơi mở tài năng và hình thành những trải nghiệm mới.
“Ngày 10 tháng 9 năm 2026 vừa qua, tại Hội nghị thượng đỉnh không gian vũ trụ tổ chức tại thủ đô Paris, Cộng hòa Pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ thông điệp của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế đó là: Chúng ta cần gìn giữ không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, đặt con người và phát triển bền vững trên Trái đất ở vị trí trung tâm, đảm bảo bình đẳng giữa các quốc gia trong tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu và công nghệ. Kỳ thi hôm nay chính là giải pháp góp phần vun đắp nền móng cho tầm nhìn đó. Bởi mọi chương trình vũ trụ, mọi sáng kiến hợp tác đều bắt đầu từ con người, từ những bạn trẻ biết say mê đặt câu hỏi trước bầu trời. Đầu tư cho các em hôm nay chính là đầu tư cho tương lai của nhân loại. Việc Việt Nam đăng cai kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026 là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương ấy, đồng thời mở thêm cơ hội để thế hệ trẻ Việt Nam kết nối, hội nhập với cộng đồng giáo dục và khoa học quốc tế”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh…
Theo Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, sau 10 năm tham dự kỳ thi, các thế hệ học sinh Việt Nam đã trưởng thành một cách vượt bậc. Năm 2018 lần đầu có thí sinh giành huy chương Vàng. Năm 2019 có thí sinh đạt điểm cao nhất của kỳ thi. Hai năm 2024, 2025, tất cả các thí sinh Việt Nam dự thi đều đạt huy chương, trong đó năm 2025 có một huy chương Vàng. Phó Thủ tướng mong các học sinh Việt Nam bước vào kỳ thi với một sự tự tin, trung thực và bản lĩnh, nỗ lực hết mình để đạt kết quả tốt nhất…
Chia sẻ tại lễ khai mạc, Ngài Aniket Sule, Chủ tịch Ủy ban Olympic Thiên văn và Vật lý Thiên văn quốc tế năm 2026 cho biết: Tại IOAA 2026, các em học sinh sẽ gặp gỡ những người trẻ cùng thế hệ đến từ mọi châu lục, cùng chia sẻ một niềm đam mê chung với thiên văn học. Do đó, các em hãy tận dụng cơ hội này để trò chuyện, trao đổi ý tưởng và tìm hiểu về những nền văn hóa đa dạng của nhau.
Hai mươi năm nữa, có lẽ các em học sinh sẽ không còn nhớ cụ thể những đề thi mình đã giải tại IOAA nhưng chắc chắn, các em sẽ trân trọng những tình bạn đã được hình thành tại IOAA. Những mối liên kết quốc tế ấy chính là niềm hy vọng lớn lao nhất của chúng ta cho một tương lai hòa bình hơn...
Phát biểu tại lễ khai mạc, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh: Hà Nội từ lâu là một trong những trung tâm lớn về giáo dục, đào tạo và nghiên cứu của Việt Nam, nơi tập trung nhiều trường đại học, viện nghiên cứu, đội ngũ trí thức, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao. Trên nền tảng đó, Hà Nội đang đặt khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào vị trí ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển Thủ đô; đồng thời chủ động mở rộng hợp tác với các trung tâm tri thức, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo trong khu vực và trên thế giới.
Là thành viên Mạng lưới các thành phố sáng tạo và Mạng lưới Thành phố học tập toàn cầu của UNESCO, Hà Nội mong muốn không chỉ tiếp nhận những giá trị tri thức và sáng tạo của thế giới mà còn đóng góp ngày càng tích cực vào các mạng lưới hợp tác quốc tế về giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo.
Trong tiến trình đó, việc đăng cai IOAA 2026 có ý nghĩa thiết thực đối với Hà Nội. Một kỳ thi khoa học quốc tế có sự tham gia của những học sinh tài năng, các nhà khoa học và nhà giáo từ nhiều quốc gia là cơ hội để Thủ đô tiếp cận những ý tưởng mới, thúc đẩy giao lưu học thuật và khơi dậy mạnh mẽ hơn niềm say mê khoa học trong thế hệ trẻ. Từ đó, góp phần xây dựng một Thủ đô giàu bản sắc, giàu tri thức, năng động, sáng tạo và ngày càng có đóng góp xứng đáng vào sự phát triển chung của đất nước, khu vực và thế giới...
