Iran - Arab Saudi trên đà phục hồi quan hệ song phương

Iran và Arab Saudi đã đạt thoả thuận mấu chốt nhằm sớm mở cửa trở lại đại sứ quán nước này tại nước kia, động thái được mô tả là có ý nghĩa đặc biệt quan trọng nhằm hạ nhiệt nhiều điểm “nóng” căng thẳng ở Trung Đông.

Nửa thập kỉ từ thời điểm Iran và Arab Saudi cắt đứt quan hệ ngoại giao, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh chiều 17/1 (giờ địa phương) xác nhận ít nhất 3 nhà ngoại giao Iran đầu tiên đã được cử đến thành phố Jeddah của Arab Saudi để mở lại văn phòng đại diện của Tehran tại Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC), AP đưa tin.

Iran - Arab Saudi trên đà phục hồi quan hệ song phương -0
Giới quan sát đề cao nỗ lực của Iran và Arab Saudi nhằm hồi sinh quan hệ song phương. Ảnh: Getty Images

“Iran cũng đã sẵn sàng mở lại đại sứ quán tại Arab Saudi”, ông Khatibzadeh phát biểu, cho biết thêm diễn biến này sẽ cần những nỗ lực thực tế hơn nữa từ Riyadh. Trước thông báo của Bộ Ngoại giao Iran, ông Jalil Rahimi Jahanabadi, thành viên cấp cao Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại tại Quốc hội Iran xác nhận hai nước đã đạt thoả thuận hướng tới “hồi sinh” quan hệ song phương.

“Mối quan hệ của hai quốc gia quan trọng - Iran và Arab Saudi - đang được hồi sinh và các đại sứ quán chuẩn bị mở cửa trở lại”, ông Jahanabadi viết trên Twitter. “Bước đi này sẽ có những tác động đáng kể trong việc giảm căng thẳng khu vực và tăng cường sự thống nhất trong thế giới Hồi giáo”.

Cách đây vài hôm, Bộ Ngoại giao Iran từng khẳng định, Tehran và Riyadh đã đạt được các thỏa thuận sơ bộ về một số vấn đề trong tiến trình đàm phán nhằm hạ nhiệt căng thẳng giữa hai nước và “đang chờ hoàn thiện” những thỏa thuận này. Ngoại trưởng Iran Hossein Amir Abdollahian tiết lộ, Iran đã tham gia ít nhất 4 vòng đàm phán tích cực với Arab Saudi tại Iraq.

Vòng đàm phán thứ 5 đang được chuẩn bị tích cực và sẽ diễn ra trong vài ngày tới. Ông Abdollahian mô tả các cuộc đối thoại với Riyadh đang đi đúng hướng. “Cuộc đàm phán của chúng tôi hiện tại tập trung vào các vấn đề song phương và về thời điểm đưa quan hệ trở lại trạng thái bình thường”, ông Abdollahian nhấn mạnh.

Iran và Arab Saudi có quan hệ phức tạp xuyên suốt chiều dài lịch sử. Trong hai thập niên gần nhất, hai nước thường đứng ở hai chiến tuyến khác nhau trong các cuộc xung đột, khủng hoảng tại các quốc gia Trung Đông như Syria, Lebanon và Iraq.

Ở Yemen, Arab Saudi dẫn đầu một liên minh các nước Arab tham gia chiến đấu chống lực lượng Houthi được cho là do Iran hậu thuẫn từ năm 2015. Tuy nhiên, hai bên đã duy trì đối thoại chừng mực để hạn chế tối đa căng thẳng.

Quan hệ giữa Iran và Arab Saudi chỉ bắt đầu đi vào ngõ cụt từ năm 2016, khi Riyadh xử tử Giáo sĩ Hồi giáo dòng Shiite Nimr al-Nimr, người có quan hệ gần gũi với Iran. Riyadh sau đó tuyên bố cắt đứt quan hệ ngoại giao với Iran vì Tehran không bảo vệ được đại sứ quán Arab Saudi trước đám đông biểu tình phản đối sự việc với giáo sĩ Nimr al-Nimr.

Mâu thuẫn càng đẩy lên cao sau khi Mỹ - đồng minh truyền thống của Arab Saudi - năm 2018 đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân ký kết năm 2015 và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt khắt khe chống lại Iran. Arab Saudi được cho là đã nhiều lần nêu quan điểm ủng hộ cựu Tổng thống Donald Trump rút khỏi văn kiện để buộc Iran đàm phán lại thoả thuận với các điều khoản cứng rắn hơn nhằm hạn chế cả chương trình tên lửa lẫn kiểm soát tầm ảnh hưởng của Iran trong khu vực, điều mà Tehran cương quyết phản đối.

Theo AlJazeera, sau khi Tổng thống Mỹ Joe Biden nhậm chức và các cuộc đàm phán cứu vãn thoả thuận hạt nhân nhen nhóm ở Vienna, Áo hồi tháng 4/2021. Iran và Arab Saudi cũng bắt đầu nối lại liên lạc và khởi động đàm phán trực tiếp tại thủ đô Baghdad của Iraq. Trong tiến trình đối thoại, Arab Saudi đã có những động thái cho thấy thiện chí mong muốn cải thiện với quốc gia láng giềng.

Đích thân Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman từng phát tín hiệu hòa giải tới quốc gia láng giềng Iran với tuyên bố rằng ông tìm kiếm mối quan hệ “hữu nghị” với Iran. “Iran là một nước láng giềng và tất cả chúng tôi đều muốn có mối quan hệ hữu nghị đặc biệt với Iran. Chúng tôi không muốn tình hình Iran trở nên khó khăn. Ngược lại, chúng tôi muốn Iran phát triển... và thúc đẩy khu vực cũng như thế giới tiến tới thịnh vượng”, Thái tử Mohammed bin Salman nói.

Hiện Arab Saudi và Iran chưa thông báo thời điểm chính thức mở cửa trở lại đại sứ quán nước này tại nước kia. Động thái xích lại gần nhau giữa Iran và Arab Saudi được trông đợi sẽ tạo ra những tác động quan trọng và tích cực đối với nỗ lực giảm căng thẳng trong khu vực, nhất là trong tìm kiếm giải pháp hoà bình tại Yemen, nơi gần 380.000 người đã bỏ mạng trong cuộc xung đột kéo dài từ năm 2014.

Đầu tháng 10 năm ngoái, người phát ngôn Liên hợp quốc Stephane Dujarric nhấn mạnh tiến trình đàm phán khôi phục quan hệ giữa Iran và Arab Saudi có vai trò quan trọng và “thực sự cần thiết đối với ổn định khu vực”.

Thiện Nhân

Các tin khác

Tìm lời giải cho khoảng trống thực thi tại COP17

Tìm lời giải cho khoảng trống thực thi tại COP17

Hội nghị lần thứ 17 các bên tham gia Công ước về Đa dạng sinh học (COP17) tại Yerevan, Armenia, mở ra cuộc rà soát toàn cầu đầu tiên về tiến độ thực hiện Khung đa dạng sinh học Côn Minh – Montreal. Khi thời hạn năm 2030 đang đến gần, hội nghị được kỳ vọng sẽ thúc đẩy những giải pháp thiết thực để đưa các cam kết vào cuộc sống.

Mỹ tiêu hao hơn nửa kho tên lửa Patriot trong xung đột với Iran?

Mỹ tiêu hao hơn nửa kho tên lửa Patriot trong xung đột với Iran?

Quân đội Mỹ được ước tính đã sử dụng hơn 1.000 tên lửa đánh chặn Patriot trong cuộc xung đột với Iran. Theo giới chuyên gia, việc bổ sung số tên lửa đã tiêu hao có thể mất nhiều năm, đặt Washington trước nguy cơ thiếu hụt năng lực phòng thủ nếu một cuộc xung đột quy mô lớn khác xảy ra.

Arab Saudi hoãn tổ chức "Davos sa mạc" do Houthi gia tăng tấn công

Arab Saudi hoãn tổ chức "Davos sa mạc" do Houthi gia tăng tấn công

Arab Saudi quyết định hoãn Hội nghị Sáng kiến Đầu tư Tương lai (FII), sự kiện thường niên được ví như “Davos sa mạc”, từ cuối tháng 10 năm nay sang năm 2027, trong bối cảnh các cuộc tấn công của lực lượng Houthi nhằm vào nước này liên tiếp leo thang.

WFP cắt giảm mạnh viện trợ tại Gaza do thiếu hụt tài chính

WFP cắt giảm mạnh viện trợ tại Gaza do thiếu hụt tài chính

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) của Liên hợp quốc cho biết tình trạng thiếu hụt tài chính đang buộc cơ quan này phải cắt giảm đáng kể chương trình viện trợ tại Gaza. Động thái này khiến khoảng 500.000 người mất đi nguồn hỗ trợ lương thực hàng tháng tại một khu vực mà hai phần ba dân số đang phải chật vật để có đủ thức ăn.

Các quốc gia đang phát triển đối mặt giữa "bão" khủng hoảng

Các quốc gia đang phát triển đối mặt giữa "bão" khủng hoảng

Hội nghị của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) diễn ra vào tuần trước đã khép lại mà không mang đến bất kỳ giải pháp mới nào cho các quốc gia đang phát triển, giữa bối cảnh thế giới bủa vây bởi các cuộc chiến tranh có nguy cơ lan rộng ở Trung Đông, xung đột dai dẳng tại Ukraine, gánh nặng trả nợ tăng cao và nguy cơ hình thành bong bóng trí tuệ nhân tạo (AI).

Máy bay đi từ Israel hạ cánh khẩn cấp do đe dọa đánh bom

Máy bay đi từ Israel hạ cánh khẩn cấp do đe dọa đánh bom

Một chuyến bay của hãng hàng không Austrian Airlines từ Tel Aviv, Israel đến Vienna đã phải chuyển hướng và hạ cánh khẩn cấp tại thủ đô Sofia của Bulgaria ngày 18/10 sau khi phi hành đoàn nhận được báo cáo về đe dọa đánh bom.

Thách thức từ đề xuất tổ chức thượng đỉnh Mỹ - Nga - Ukraine bên lề G20

Thách thức từ đề xuất tổ chức thượng đỉnh Mỹ - Nga - Ukraine bên lề G20

Đề xuất mới đây của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky về việc tổ chức cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Nga - Ukraine bên lề Hội nghị G20 vào tháng 12 tới đang mở ra kỳ vọng về một bước đột phá ngoại giao. Tuy nhiên, trong bối cảnh quan hệ giữa Kiev và Washington xuất hiện thêm những bất đồng, triển vọng hiện thực hóa sáng kiến này vẫn đối mặt với không ít trở ngại.

Giá dầu Brent chạm mốc 110 USD/thùng, cao nhất trong 5 tháng

Giá dầu Brent chạm mốc 110 USD/thùng, cao nhất trong 5 tháng

Giá dầu thế giới tăng mạnh trong phiên giao dịch hôm 16/10, với dầu Brent chạm ngưỡng 110 USD/thùng lần đầu tiên kể từ tháng 5, trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông leo thang và các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng Nga làm gia tăng lo ngại về nguồn cung toàn cầu.

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Người dân Gaza sắp bước vào mùa Đông khắc nghiệt

Các chuyến hàng thương mại vào dải Gaza bị đình trệ khiến nguồn cung lương thực và nhu yếu phẩm sụt giảm, trong bối cảnh khoảng 2 triệu người Palestine tại đây thiếu nơi trú ẩn, thuốc men và các vật dụng cần thiết để vượt qua mùa Đông.