Chiều 14/5, Bộ Y tế đã tổ chức họp báo về diễn biến của bệnh này, đồng thời, công bố các hoạt động phòng, chống của ngành y tế. Dự họp báo còn có đại diện của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và Trung tâm kiểm soát, phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC).
Theo GS.TS. Nguyễn Thanh Long, Thứ trưởng Bộ Y tế, sau 1 năm xuất hiện, đến ngày 13/5, tại Ba Tơ đã có 205 người mắc hội chứng viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân, đã có nhiều trường hợp tử vong và hiện đang điều trị 33 bệnh nhân. Sau khi tiến hành các đợt điều tra, khảo sát và đánh giá các mẫu xét nghiệm, Bộ Y tế nhận thấy có tới 95,1% tập trung ở xã Ba Điền, đặc biệt là ở Làng Rêu (106 người), có gia đình 100% thành viên đều mắc bệnh và tất cả bệnh nhân đều là người H're.
Bệnh có biểu hiện là viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân và hầu hết bệnh nhân có men gan tăng trên cơ địa dinh dưỡng kém, thiếu máu. Bộ Y tế đã tiến hành các xét nghiệm, nhưng không thấy các yếu tố chứng tỏ bệnh truyền nhiễm, nguy cơ do vi khuẩn, virut, từ không khí, nguồn nước hay lây từ người sang người.
Kết quả xét nghiệm các mẫu đất, nước, lương thực, tóc, móng tay vv… cũng chỉ ra, các kim loại nặng đều ở mức giới hạn cho phép, cũng không phát hiện hóa chất bảo vệ thực vật, song, lại thấy có nhiều nấm mốc và Aflatoxin trong các mẫu lúa ủ, gạo ủ, mà Aflatoxin là tác nhân gây tổn thương gan, ung thư gan. Các hội đồng khoa học đã xác định, nhiều khả năng hội chứng viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân có nguyên nhân nhiễm độc trên cơ địa người bệnh có tình trạng dinh dưỡng kém. Hiện chưa kết luận vitamin B3 là nguyên nhân, nhưng đó là một yếu tố tác động gây bệnh.
Để ngăn chặn số người tử vong, Bộ Y tế đã chỉ đạo các Bệnh viện (BV) Bạch Mai, Trung tâm Chống độc, BV Da liễu TW, BV Nhiệt đới TW, BV Phong và da liễu TW, BV C Đà Nẵng cử các cán bộ có trình độ chuyên môn về Trung tâm Y tế (TTYT) Ba Tơ, BV Đa khoa Quảng Ngãi tập huấn và hỗ trợ chuyên môn tại chỗ.
PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý khám, chữa bệnh cho biết: Bộ Y tế cũng đã phân tuyến điều trị với sự tham gia của các BV TW đóng tại khu vực, tổ chức khám sàng lọc bệnh nhân tại cộng đồng và tiếp nhận, điều trị bệnh nhân tại Trạm Y tế xã với sự hỗ trợ của tuyến trên, chuyển các trường hợp nặng có nguy cơ tử vong về các BV có đủ điều kiện hồi sức cấp cứu. Bộ Y tế cũng chỉ đạo các BV TW chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ chuyên gia nhằm nâng cao năng lực chuyên môn cho BV Đa khoa Quảng Ngãi: BV Bạch Mai, BV C Đà Nẵng hỗ trợ đào tạo chuyển giao kỹ thuật lọc máu và hồi sức cấp cứu người lớn, BV Nhi đồng I hỗ trợ kỹ thuật lọc máu hồi sức cấp cứu trẻ em. Bộ Y tế cũng đáp ứng mọi yêu cầu về thuốc men, phương thiện kỹ thuật phục vụ việc điều trị (miễn phí).
Để giảm số mắc, toàn bộ 386 hộ dân ở xã Ba Điền đã được phun, khử trùng và tẩm màn; cấp phát toàn bộ màn, chiếu mới cho người dân cùng thuốc nâng cao thể trạng, thuốc tẩy giun sán, vitamin B3 v.v... Địa phương đã hỗ trợ kinh phí khám, chữa bệnh cho người bệnh, cấp phát gạo cho đồng bào.
GS.TS. Nguyễn Thanh Long cho biết thêm, Bộ Y tế đã cử 2 đoàn công tác đến Ba Tơ xem xét tình hình bệnh và trên cơ sở đó, ban hành phác đồ điều trị. Các giáo sư đầu ngành cũng về điều tra để định hướng các nhóm căn nguyên và chỉ đạo các biện pháp giảm tử vong và người mắc. Trong quá trình nghiên cứu, các cơ quan chuyên môn đã tham vấn các chuyên gia quốc tế và hiện vẫn đang tiếp tục trao đổi. Ngành y tế đã hoàn tất giai đoạn điều tra thực địa và sẽ phối hợp với các phòng thí nghiệm chuẩn thức quốc tế phân tích các mẫu thu được. Theo Bộ Y tế, thời gian tới, số tử vong đã giảm, nhưng việc giảm mắc sẽ chậm hơn do các tác nhân gây bệnh có thể đã nhiễm trong phần lớn cộng đồng và phát bệnh thời gian tới.
Cho đến nay, nguyên nhân gây hội chứng viêm da dày sừng bàn tay, bàn chân tại huyện Ba Tơ vẫn chưa được khẳng định. Các chuyên gia chưa thấy trên thế giới có triệu chứng nào giống bệnh này. Bộ Y tế vẫn đang trong quá trình truy tìm nguyên nhân nhưng vẫn tiến hành các biện pháp can thiệp tổng thể nhằm phát hiện sớm. điều trị sớm để giảm số chết và số mắc.
Tại cuộc họp báo, nhiều ý kiến băn khoăn về việc Bộ Y tế quá ôm đồm khi không kết hợp với các bộ, ngành khác để xét nghiệm, tìm nguyên nhân nhằm có phác đồ điều trị chuẩn sớm nhất. Tuy nhiên, theo GS.TS. Nguyễn Thanh Long, Bộ Y tế đã và đang hợp tác chặt chẽ với WHO và CDC, không bao giờ che giấu thực tế. Bộ Y tế không đợi chờ thiết kế hoàn hảo mà vẫn sàng lọc và điều trị nhằm ngăn chặn tử vong
