Thông tin trên được GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, phát biểu tại Hội thảo Lấy ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, do Bộ Y tế tổ chức chiều 3/7, tại TP Hồ Chí Minh.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, thuốc lá là một trong những yếu tố nguy cơ hàng đầu gây bệnh tim mạch, bệnh hô hấp mạn tính, ung thư và tử vong sớm. Tại Việt Nam, thuốc lá cướp đi trên 100.000 sinh mạng mỗi năm, trong đó có cả những người không hút thuốc nhưng phải thường xuyên phơi nhiễm với khói thuốc. Đằng sau những con số ấy là gánh nặng bệnh tật, là những gia đình mất đi người thân, chi phí y tế và tổn thất sức lao động rất lớn cho xã hội.
Báo cáo Tổng kết 13 năm thi hành Luật phòng, chống tác hại của thuốc lá của Bộ Y tế cho thấy đánh giá chung về tác động tăng thuế giai đoạn 2015-2025 giá thuốc lá vẫn ngày càng rẻ đi so với thu nhập, có tác động rất ít tới tỷ lệ hút thuốc và không thể đạt mục tiêu giảm tỷ lệ hút thuốc. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng góp phần không đạt mục tiêu giảm tiêu dùng và giảm tỷ lệ sử dụng thuốc lá trong nam giới đã được đề ra trong Chiến lược phòng chống tác hại của thuốc lá đến năm 2030 là 36%...
Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị đã xác định rất rõ yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh; chủ động phòng ngừa, kiểm soát chặt chẽ các nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe và giảm tiêu thụ các sản phẩm có hại, nhất là thuốc lá. Đây là định hướng lớn, đồng thời là cơ sở chính trị, xã hội và chuyên môn quan trọng cho việc tiếp tục hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Trên tinh thần đó, ngày 22/6/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 160 thống nhất thông qua hai chính sách lớn của dự án Luật. Chính sách thứ nhất là cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới khác. Chính sách thứ hai là cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.
“Hai chính sách này cho thấy một bước chuyển rõ nét trong tư duy quản lý. Chúng ta không chỉ xử lý hậu quả của việc sử dụng thuốc lá, mà phải chủ động ngăn ngừa nguy cơ từ sớm, từ xa; không để các sản phẩm mới, hình thức tiếp thị mới hay phương thức kinh doanh mới tạo ra khoảng trống pháp lý, làm gia tăng nguy cơ nghiện nicotine trong cộng đồng, đặc biệt ở giới trẻ”, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn nhận định.
Tại hội thảo, TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh - Phó Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia, đã trình bày các nội dung chính của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
TS Hoàng Thị Mỹ Hạnh, Trưởng khoa Xã hội học y tế và Dân số, Viện Chiến lược và Chính sách y tế tham luận đánh giá tác động chính sách của dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá…
Góp ý dự thảo Luật, các đại biểu đã tập trung trao đổi sâu nhiều nội dung như: Bảo đảm dự thảo Luật thể chế hóa đầy đủ, chính xác các chính sách đã được Chính phủ thông qua; quy định phải rõ ràng, thống nhất, không tạo ra khoảng trống trong nhận diện sản phẩm, phạm vi điều chỉnh và trách nhiệm thực thi.
Các quy định phải có tính khả thi cao, làm rõ cơ chế phối hợp, trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, bảo đảm việc thực thi nghiêm minh, đồng bộ và hiệu quả. Cùng với các biện pháp cấm và kiểm soát, các cơ quan chức năng cần xây dựng môi trường xã hội không khói thuốc, tăng cường truyền thông nguy cơ, giáo dục sức khỏe, hỗ trợ cai nghiện thuốc lá và phát huy vai trò của gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp, tổ chức xã hội.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, hội thảo đã nhận được những ý kiến thẳng thắn, sâu sắc, có căn cứ khoa học và xuất phát từ thực tiễn quản lý, thực tiễn đời sống xã hội tại các địa phương phía Nam. Các ý kiến xác đáng góp phần hoàn thiện dự án Luật theo hướng chặt chẽ hơn, khả thi hơn, nhân văn hơn và thực sự đặt sức khỏe nhân dân ở vị trí trung tâm.
