Địa hình Lâm Đồng chủ yếu là đồi núi cao, bị chia cắt bởi hệ thống sông, suối dày đặc. Những tuyến giao thông huyết mạch như quốc lộ 20, 27, 28, 28B… đều phải vượt qua nhiều đèo dốc hiểm trở. Đây cũng là những khu vực thường xuyên đối mặt với nguy cơ sạt lở mỗi khi mưa lớn kéo dài.
Điều đáng lo ngại, nhiều điểm sạt lở nghiêm trọng từ mùa mưa năm 2025 đến nay vẫn chưa thể xử lý dứt điểm. Trên các tuyến đèo D'Ran, Prenn, Gia Bắc... máy móc vẫn đang thi công, gia cố taluy, đào bóc đất đá có nguy cơ sạt trượt. Cuộc chạy đua với thời gian vẫn đang diễn ra trước khi mưa lớn bước vào cao điểm.
Đơn vị đang thi công khắc phục điểm có nguy cơ sạt lở trên đèo Prenn Đà Lạt cho biết, quá trình thi công đối mặt với nhiều khó khăn và nguy hiểm do vị trí sạt lở nằm trên cao, địa hình dốc và chênh vênh, gây trở ngại lớn cho việc đưa máy móc lên hiện trường cũng như triển khai các hạng mục xử lý.
“Chúng tôi vừa phải thi công khẩn trương, vừa phải đặc biệt chú ý bảo đảm an toàn cho các phương tiện lưu thông phía dưới và cho chính bản thân mình!..”, tài xế điều khiển máy múc chia sẻ.
Không chỉ các tuyến giao thông, hàng nghìn hộ dân sinh sống ven sườn núi, dưới chân taluy hoặc trên các triền đồi dốc cũng đang sống trong tâm trạng thấp thỏm. Chỉ một trận mưa kéo dài nhiều giờ cũng có thể khiến đất đá bất ngờ dịch chuyển, cuốn theo nhà cửa, tài sản.
Tại khu tái định cư K'Nớ 5 (xã Đam Rông 4, tỉnh Lâm Đồng), nơi được xây dựng với mục tiêu đưa người dân ra khỏi vùng nguy hiểm, nay chính những hộ dân nơi đây lại đang đối mặt với nguy cơ sạt lở từ nhiều phía.
Dự án được triển khai từ năm 2017 trên diện tích khoảng 15ha, tổng vốn đầu tư 38 tỷ đồng do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Lạc Dương làm chủ đầu tư. Mục tiêu ban đầu là bố trí nơi ở ổn định cho khoảng 102 hộ dân thuộc vùng thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai.
Đến trước ngày 30/6/2025, 73 lô tái định cư đã được giao cho người dân, trong đó 63 hộ đã xây dựng nhà cửa và chuyển đến sinh sống. Thế nhưng, sau đợt mưa lũ nghiêm trọng cuối năm 2025, hàng loạt taluy phía sau khu dân cư xuất hiện sụt lún nghiêm trọng. Khi công tác khắc phục còn dang dở thì mùa mưa năm nay lại đến.
Nhìn từ xa, cả một sườn đồi như bị xé toạc. Những mảng đất lớn bong khỏi thân đồi, đá ngổn ngang nằm lưng chừng sườn núi. Nhiều vị trí taluy âm bị khoét thành những “hàm ếch” chỉ còn cách mép nhà vài mét. Nhà tắm, nhà vệ sinh của một số hộ đã đổ sập xuống vực. Có gia đình không còn dám ở lại, phải chuyển đi nơi khác.
Đáng lo hơn, phía sau khu dân cư là triền đồi cao tới 20 - 30m, kéo dài hàng trăm mét đang xuất hiện nhiều vết nứt lớn, có dấu hiệu tách rời khỏi khối đồi phía sau.
Chị Rơ Ông Ka Duyệt cho biết, từ cuối năm 2025 đến nay, vết nứt phía sau nhà ngày một rộng hơn, lan dần vào sân trước. Gian bếp của gia đình đã bị đất đá cuốn mất. Ngay giữa nền nhà xuất hiện vết nứt dài hơn 5m, cả gia đình phải mua xi măng về trám lại để trẻ nhỏ không bị vấp ngã.
"Nhà tôi bây giờ nghiêng về một bên rồi. Hễ mưa kéo dài là cả nhà thức trắng đêm. Không ai dám ngủ, ngủ cũng không được!..", anh Cơ Liêng Ha Ôn chỉ tay về căn nhà đã nghiêng hẳn sang một bên, lo lắng nói.
Nỗi lo của hàng chục hộ dân nơi đây không còn là nguy cơ trong tương lai, mà đã hiện hữu từng ngày theo mỗi cơn mưa.
Ứng phó với mùa mưa bão, các cơ quan chức năng tỉnh Lâm Đồng cũng đang khẩn trương triển khai nhiều giải pháp nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra các vụ sạt lở nghiêm trọng. Nhiều vị trí có nguy cơ sạt lở trên các tuyến đèo Prenn, D'Ran, Gia Bắc... đang được huy động nhân lực, máy móc xử lý với mục tiêu hoàn thành trước cao điểm mùa mưa năm 2026.
Theo Phòng Cảnh sát PCCC-CNCH Công an tỉnh Lâm Đồng, trước mùa mưa năm nay, đơn vị đã phối hợp với Công an các xã, phường, đặc khu cùng các cơ quan chuyên môn rà soát toàn bộ các khu vực có nguy cơ xảy ra thiên tai để xây dựng phương án ứng phó. Kết quả kiểm tra cho thấy toàn tỉnh hiện có 505 địa điểm có nguy cơ xảy ra thiên tai, gồm 127 khu vực có nguy cơ ngập lụt và 378 khu vực có nguy cơ lún sụt, sạt lở đất đá.
Trong đó, nhiều điểm nguy hiểm tập trung trên các tuyến đèo trọng điểm như Bảo Lộc, Prenn, Mimosa, D'Ran, Đại Ninh và Gia Bắc. Các khu vực có nguy cơ ngập lụt, lũ quét phân bố tại nhiều địa phương, chủ yếu dọc các tuyến sông, suối, hồ chứa thủy lợi và vùng trũng thấp.
Thực tế nhiều năm qua cho thấy, phần lớn các vụ sạt lở lớn ở Lâm Đồng đều xuất hiện sau nhiều ngày mưa kéo dài. Trước khi đất đá đổ xuống thường xuất hiện các dấu hiệu như mặt đất nứt toác, taluy bị phình, cây cối nghiêng bất thường, nước từ sườn đồi chảy đục hoặc tăng lưu lượng đột ngột.
Phòng Cảnh sát PCCC-CNCH Công an tỉnh Lâm Đồng khuyến cáo, người dân sinh sống hoặc sản xuất tại các khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét, ngập lụt cần thường xuyên theo dõi dự báo thời tiết, chủ động sơ tán khi có yêu cầu của chính quyền địa phương và tuyệt đối không chủ quan khi phát hiện các dấu hiệu mất an toàn.
Người tham gia giao thông, cần hạn chế lưu thông qua các tuyến đèo trong thời điểm mưa lớn kéo dài hoặc ban đêm. Tuyệt đối không dừng, đỗ xe dưới chân taluy, vách núi hoặc khu vực có dấu hiệu sạt lở.
