Gắn nguồn lực tài chính với trách nhiệm BVR
Rừng không chỉ là tài nguyên mà còn là “lá chắn xanh” bảo vệ môi trường, nguồn nước, điều hòa khí hậu, giảm nhẹ thiên tai và tạo sinh kế cho người dân. Vì vậy, BVR cũng đồng thời góp phần bảo đảm an ninh, trật tự, ổn định đời sống và phát triển bền vững tại địa bàn cơ sở.
Thảm thực vật rừng của TP Đà Nẵng.
Trong chuỗi nhiệm vụ đó, mỗi cơ quan, đơn vị đảm nhận một vai trò nhưng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Lực lượng kiểm lâm thực hiện chức năng quản lý nhà nước, kiểm tra, hướng dẫn và xử lý vi phạm trong lĩnh vực lâm nghiệp; các ban quản lý rừng và chủ rừng trực tiếp quản lý, bảo vệ diện tích được giao; chính quyền địa phương tổ chức lực lượng, huy động các thành phần cùng tham gia và xử lý các vấn đề phát sinh tại cơ sở.
Còn Quỹ BV và PTR thực hiện nhiệm vụ huy động, quản lý và chi trả nguồn tiền dịch vụ môi trường rừng (DVMTR), qua đó tạo nguồn lực quan trọng phục vụ công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng.
Sau khi không gian quản lý của TP Đà Nẵng được mở rộng, yêu cầu phối hợp càng trở nên quan trọng. Theo số liệu cập nhật đến giữa tháng 10/2026, tổng số tiền DVMTR Quỹ BV và PTR TP Đà Nẵng đã thu đạt hơn 209,6 tỷ đồng, bằng 86,38% kế hoạch năm 2026. Trong đó, nguồn điều phối từ Quỹ BV và PTR Việt Nam hơn 49,2 tỷ đồng, thu nội tỉnh hơn 160 tỷ đồng.
Cùng thời điểm, tổng số tiền DVMTR đã chi đạt hơn 143,4 tỷ đồng, trong đó hơn 130,7 tỷ đồng được chi trả cho các bên cung ứng DVMTR. Toàn thành phố hiện có 130 đơn vị sử dụng DVMTR ký kết hợp đồng và thực hiện chi trả; tổng diện tích rừng cung ứng DVMTR năm 2026 được xác định hơn 354.836ha.
Những con số trên cho thấy chính sách DVMTR đang tạo ra nguồn lực tài chính đáng kể cho công tác quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Quan trọng hơn, thông qua cơ chế chi trả gắn với diện tích và kết quả BVR, nguồn lực này góp phần kết nối trách nhiệm của quỹ, lực lượng kiểm lâm, các chủ rừng, chính quyền địa phương và cộng đồng dân cư, từng bước hình thành thế trận BVR ngày càng chặt chẽ từ cơ sở.
Công tác hỗ trợ cập nhật, theo dõi diễn biến rừng.
Phối hợp từ hồ sơ, dữ liệu đến thực địa
Hiệu quả phối hợp không chỉ thể hiện ở nguồn kinh phí mà còn bắt đầu từ việc xác định đúng diện tích rừng, đúng đối tượng, đúng hiện trạng và đúng chủ thể được hưởng chính sách.
Trong năm 2026, Quỹ BV và PTR TP Đà Nẵng đã phối hợp với các địa phương rà soát, cập nhật diễn biến rừng, xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ lập hồ sơ chi trả DVMTR. Tại xã Tây Giang, quỹ đã làm việc với chính quyền địa phương để hỗ trợ cập nhật, theo dõi diễn biến rừng và xây dựng dữ liệu đối với rừng trồng gỗ lớn, rừng được cấp chứng chỉ FSC cũng như rừng tự nhiên của hộ gia đình, cá nhân.
Cùng với đó, thành phố đang rà soát lại ranh giới lưu vực và diện tích rừng cung ứng DVMTR đối với các cơ sở thủy điện, du lịch. Phương án được xây dựng trong năm 2026 dự kiến xác định 36 lưu vực thủy điện bậc thang; đối với hoạt động du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí, khoảng 43.015ha rừng thuộc phạm vi nghiên cứu được rà soát để xác định cụ thể khu vực cung ứng dịch vụ.
Việc chuẩn hóa dữ liệu này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi quỹ, kiểm lâm, chủ rừng và chính quyền cơ sở cùng sử dụng thông tin thống nhất về diện tích, trạng thái và biến động rừng, công tác chi trả sẽ minh bạch hơn, đồng thời tạo cơ sở để kiểm tra, giám sát trách nhiệm BVR.
Chung sức giữ rừng trong mùa cao điểm
Sự phối hợp giữa các lực lượng càng thể hiện rõ trong mùa khô, khi nguy cơ cháy rừng gia tăng. Trước tình hình nắng nóng năm 2026, các đơn vị quản lý rừng tại Đà Nẵng đã yêu cầu tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương và lực lượng kiểm lâm tuần tra tại những khu vực trọng điểm, phát hiện sớm điểm phát lửa và xử lý ngay từ khi mới phát sinh.
Lực lượng hợp đồng chuyên trách tuần tra bảo vệ rừng.
Quy định về phòng cháy, chữa cháy rừng được UBND thành phố ban hành năm 2026 cũng xác lập rõ trách nhiệm phối hợp giữa chủ rừng, lực lượng phòng cháy, chữa cháy rừng, kiểm lâm, Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, chính quyền địa phương, Công an, Quân đội cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Trong cơ chế đó, nguồn tiền DVMTR góp phần giúp các chủ rừng duy trì lực lượng chuyên trách, tổ chức tuần tra, bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng theo quy định. Thực tế tại xã Sông Vàng cho thấy mô hình lực lượng chuyên trách BVR của Ban Quản lý rừng phòng hộ Đà Nẵng sử dụng nguồn DVMTR đang phát huy hiệu quả tích cực trong bảo vệ, phát triển rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng.
Đây cũng là minh chứng cho giá trị của chính sách DVMTR: đồng tiền được tạo ra từ những lợi ích mà hệ sinh thái rừng mang lại tiếp tục được đầu tư trở lại cho chính cánh rừng và những con người ngày đêm gìn giữ rừng.
Xây dựng “thế trận” BVR bền vững
Một trong những điều kiện quyết định tính bền vững của công tác BVR là sự tham gia của người dân. Chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi người dân hiểu mình được hưởng lợi gì từ rừng và phải thực hiện trách nhiệm gì để giữ rừng.
Hội nghị phổ biến chính sách DVMTR cho các chủ rừng.
Tháng 10/2026, tại xã Đức Phú, Quỹ BV và PTR TP Đà Nẵng phối hợp tổ chức phổ biến chính sách DVMTR cho các chủ rừng, hướng dẫn từ điều kiện hưởng chính sách, thủ tục nhận tiền đến quyền và nghĩa vụ trong quá trình BVR. Năm 2026 cũng là năm đầu tiên quỹ triển khai chi trả DVMTR cho các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân có rừng trồng gỗ lớn, rừng trồng được cấp chứng chỉ quản lý rừng bền vững FSC tại 4 xã Đức Phú, Tam Mỹ, Trà My và Lãnh Ngọc, với tổng diện tích hơn 2.420ha.
Khi lợi ích từ rừng được phân phối công khai, minh bạch và đến đúng người giữ rừng, chính sách DVMTR không chỉ hỗ trợ sinh kế mà còn tạo động lực để cộng đồng chủ động tuần tra, phát hiện nguy cơ cháy, ngăn chặn hành vi xâm hại tài nguyên rừng và phối hợp với cơ quan chức năng ngay từ cơ sở.
Trước yêu cầu quản lý rừng trên địa bàn TP Đà Nẵng trong giai đoạn mới, sự phối hợp giữa Quỹ BV và PTR với kiểm lâm, các ban quản lý rừng, chính quyền địa phương và cộng đồng cần tiếp tục được nâng lên một bước.
Trọng tâm là tăng cường chia sẻ cơ sở dữ liệu về rừng; phối hợp kiểm tra, giám sát diện tích cung ứng DVMTR; bảo đảm chi trả đúng diện tích, đúng đối tượng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong theo dõi diễn biến rừng; đồng thời tăng cường kiểm tra việc quản lý, sử dụng tiền DVMTR gắn với kết quả BVR trên thực địa.
Mỗi lực lượng có một nhiệm vụ riêng, nhưng mục tiêu cuối cùng là thống nhất: Giữ rừng từ sớm, từ xa và ngay tại cơ sở. Khi nguồn lực của quỹ được quản lý minh bạch, sự kiểm tra của kiểm lâm được thực hiện thường xuyên, trách nhiệm của chủ rừng được nâng cao và người dân thực sự trở thành chủ thể tham gia BVR, một “thế trận giữ rừng” vững chắc sẽ được hình thành.
Sự phối hợp ấy không chỉ bảo vệ màu xanh của những cánh rừng hôm nay mà còn góp phần giữ nguồn nước, bảo vệ môi trường, ổn định sinh kế và tạo nền tảng sinh thái bền vững cho sự phát triển của TP Đà Nẵng trong tương lai.
