Hải quan lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ

Doanh nghiệp là đối tác tin cậy

Tại Hội nghị đối thoại doanh nghiệp năm 2025, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực III Trần Mạnh Cường cho biết, năm 2025, Chi cục Hải quan khu vực III triển khai nhiệm vụ trong bối cảnh nhiều khó khăn, thách thức do hai lần sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, số lượng công chức giảm trong khi lượng tờ khai, kim ngạch xuất nhập khẩu qua hệ thống cảng Hải Phòng tiếp tục tăng trưởng mạnh.

Trong bối cảnh đó, Chi cục xác định trọng tâm lớn nhất chính là  “đổi mới - cải cách - chuyển đổi số”, đặc biệt là triển khai hiệu quả “bộ tứ trụ cột” (gồm Nghị quyết 57; Nghị quyết 59; Nghị quyết 66 và Nghị quyết 68). Đây chính là kim chỉ nam để Chi cục kiên trì cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm chi phí và thời gian cho doanh nghiệp, đảm bảo hoạt động xuất nhập khẩu qua địa bàn quản lý được thông suốt.

Nhờ đó, năm 2025, Chi cục Hải quan khu vực III đã thực hiện có hiệu quả nhiều giải pháp đột phá như: rà soát, kiến nghị Cục Hải quan báo cáo Bộ Tài chính để trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1848 ngày 27/8/2025, trong đó bãi bỏ, cắt giảm, đơn giản hóa 39 thủ tục, 16 điều kiện trong lĩnh vực hải quan.

Thực hiện Đề án giảm tỷ lệ kiểm tra trong thực hiện thủ tục hải quan; Đề án khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ; mở rộng giám sát tự động bằng seal định vị và hệ thống camera, chuyển mạnh từ giám sát thủ công sang giám sát điện tử; phân công kiểm tra hồ sơ tự động trên Hệ thống VNACCS/VCIS; ứng dụng tra cứu thông tin tờ khai hỗ trợ doanh nghiệp theo dõi quy trình xử lý…

“Các giải pháp này không chỉ phù hợp với định hướng của Nghị quyết 57 về ứng dụng khoa học, công nghệ, mà còn trực tiếp góp phần giảm thời gian thông quan, giảm tiếp xúc trực tiếp (giữa công chức với doanh nghiệp), giảm chi phí tuân thủ, đúng theo tinh thần của Nghị quyết 68 về tạo thuận lợi thương mại và phát triển khu vực kinh tế tư nhân”, Chi cục trưởng Trần Mạnh Cường khẳng định. Đáng chú ý, đến nay, Chi cục đã thu ngân sách được gần 75.000 tỷ đồng, bằng 112,6% chỉ tiêu dự toán cả năm 2025.

Kết quả nổi bật thứ hai là đẩy mạnh cải cách, hiện đại hóa hải quan tiến tới thực hiện Hải quan số, Hải quan thông minh, chuẩn bị đầy đủ nguồn lực sẵn sàng triển khai hiệu quả Mô hình thông quan tập trung, góp phần giảm thời gian, chi phí cho doanh nghiệp.

Trong đó, thời gian thông quan bình quân giảm 15–20% so với năm trước; tiến tới mục tiêu giảm 30% thủ tục hành chính, 30% thời gian thủ tục hành chính và 30% chi phí thực hiện thủ tục hành chính. Đồng thời, Chi cục chủ động, tích cực tăng cường đối thoại, đồng hành cùng doanh nghiệp, tháo gỡ kịp thời vướng mắc, nâng cao năng lực cạnh tranh của Hải Phòng. Những nỗ lực của Chi cục Hải quan khu vực III góp phần quan trọng thúc đẩy hoạt động giao thương qua địa bàn với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 qua TP. Hải Phòng ước đạt trên 140 tỷ USD, tăng 7% so với năm 2024.

Về thực hiện nhiệm vụ thời gian tới, Chi cục trưởng Trần Mạnh Cường bày tỏ cam kết mạnh mẽ của Chi cục trong việc tiếp tục đẩy mạnh các giải pháp để tạo thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp. Đó là, cải cách thủ tục hành chính thực chất, hiệu quả; thực hiện phương châm “chuyên nghiệp - minh bạch trong hoạt động công vụ”; lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ; triển khai toàn diện, sáng tạo “bộ tứ nghị quyết trụ cột” của Trung ương trong mọi hoạt động của Chi cục; tăng cường đối thoại, hợp tác, đồng hành và trách nhiệm hai chiều giữa cơ quan Hải quan và doanh nghiệp…

Tương tự, Chi cục Hải quan khu vực XII cũng đang đẩy mạnh nhiều sáng kiến đồng hành cùng doanh nghiệp, coi doanh nghiệp là “đối tác tin cậy” trong phát triển xuất nhập khẩu. Năm 2025, đơn vị triển khai Chương trình hỗ trợ và khuyến khích doanh nghiệp tham gia hoạt động XNK, tạo động lực thu hút doanh nghiệp về địa bàn. Đến nay, chương trình đã có 14 doanh nghiệp tham gia, được hỗ trợ 100% các đề nghị liên quan thủ tục, thuế, mã số, xuất xứ… qua nhiều kênh (trực tiếp, điện thoại, zalo, email...) nhanh chóng và đầy đủ.

Nhờ đó, đến hết tháng 10/2025, Chi cục đã xử lý hơn 37.000 tờ khai cho doanh nghiệp thành viên (tăng 133,2%), kim ngạch XNK vượt 1,6 tỷ USD (tăng 143,38%). 158/158 lượt hỗ trợ giúp doanh nghiệp hạn chế sai sót, nâng cao mức độ tuân thủ. Hàng tháng, Chi cục đều gửi thông tin cảnh báo, phân tích rủi ro và tình hình XNK để doanh nghiệp chủ động điều chỉnh hoạt động.

Lãnh đạo Chi cục khẳng định: Đồng hành với doanh nghiệp vừa là trách nhiệm quản lý nhà nước, vừa thể hiện cam kết xây dựng quan hệ hợp tác bền vững. Việc thí điểm chương trình đã mang lại kết quả rõ rệt, tạo nền tảng để triển khai chính thức và mở rộng cho nhiều doanh nghiệp hơn. Chi cục cũng cam kết duy trì đối thoại định kỳ, lắng nghe phản hồi, kịp thời tháo gỡ vướng mắc và không ngừng hoàn thiện chương trình, góp phần nâng cao môi trường kinh doanh và hiệu quả thực thi hải quan.

Bên cạnh đó, thời gian qua, Chi cục Hải quan khu vực XII đã triển khai nghiêm túc Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan theo Quyết định 2790/QĐ-TCHQ. Năm 2025, Chi cục tiếp tục ký kết Biên bản ghi nhớ với 2 doanh nghiệp, nâng tổng số thành viên lên 17 doanh nghiệp. Hàng tháng, Chi cục đều phân tích dữ liệu và gửi hơn 60 lượt email đến doanh nghiệp, cung cấp thông tin về mức độ tuân thủ, các vi phạm phát sinh, những lỗi phổ biến và cảnh báo rủi ro. Các khuyến nghị này giúp doanh nghiệp kịp thời điều chỉnh quy trình, nâng cao mức tuân thủ pháp luật hải quan.

Chương trình hướng đến mục tiêu có 80% doanh nghiệp tham gia được tăng hoặc duy trì mức tuân thủ cao. Đây không chỉ là lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp—giảm rủi ro, giảm chi phí, tăng tính minh bạch—mà còn góp phần nâng hiệu quả quản lý nhà nước và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh. Cùng với quyền lợi, doanh nghiệp cũng có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan Hải quan để đánh giá thực trạng tuân thủ, xác định nguyên nhân hạn chế và xây dựng lộ trình cải thiện phù hợp. Đây chính là nền tảng để doanh nghiệp và cơ quan Hải quan cùng đồng hành, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu bền vững.

Số hóa thủ tục hải quan

Thủ tục hải quan được số hóa mạnh mẽ, chuyển từ hồ sơ giấy sang điện tử, giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong sản xuất kinh doanh. Hệ thống pháp luật hải quan ngày càng minh bạch, rõ ràng, đáp ứng các cam kết quốc tế và hỗ trợ doanh nghiệp chủ động về chính sách XNK, thuế và hiệu quả kinh doanh.

Việc áp dụng quản lý rủi ro giúp hiện đại hóa hoạt động hải quan, khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, đồng thời tập trung kiểm tra các mặt hàng rủi ro cao. Nhờ đó, thời gian thông quan nhanh hơn và chi phí giảm. Tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa giảm từ 9,68% năm 2014 xuống còn 4,28% năm 2022. Bộ tiêu chí phân luồng kiểm tra được xây dựng khoa học, phù hợp pháp luật và bao quát đầy đủ các rủi ro.

Đại diện Ban Giám sát quản lý về hải quan cho biết, nền tảng của hải quan hiện đại chính là quản lý dựa trên rủi ro, chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Cách làm này vừa mở đường thông thoáng cho hoạt động xuất nhập khẩu, vừa bảo đảm cơ quan Hải quan quản lý chặt chẽ và thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước.

Theo Đại diện Ban Giám sát quản lý về hải quan, hệ thống văn bản pháp luật hải quan thời gian qua được xây dựng theo hướng đồng bộ, phù hợp với mục tiêu cải cách hành chính quốc gia và các điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia. Tất cả đều hướng tới mục tiêu chung: thủ tục minh bạch, đơn giản, thuận lợi cho doanh nghiệp; đồng thời tạo nền tảng pháp lý vững chắc cho quản lý hải quan hiện đại.

Những nỗ lực cải cách ấy đã được cộng đồng doanh nghiệp ghi nhận. Phần lớn doanh nghiệp đánh giá tích cực về sự chuyển biến của chính sách hải quan, đặc biệt là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin. Đến nay, 100% thủ tục hải quan cơ bản đã được tự động hóa và triển khai đồng bộ tại toàn bộ các chi cục hải quan trên cả nước — một bước tiến thể hiện rõ quyết tâm đổi mới mạnh mẽ của ngành Hải quan.

Trong bối cảnh ngành Hải quan đẩy mạnh cải cách, hiện đại hóa và xây dựng mô hình thông quan tập trung, Chi cục Hải quan khu vực XVII và Chi cục Hải quan khu vực I đã tổ chức hội nghị trao đổi nghiệp vụ tại Tây Ninh nhằm tăng cường phối hợp và chia sẻ kinh nghiệm.

Tại hội nghị, hai bên thảo luận các nội dung quan trọng như ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách thủ tục hải quan, quản lý hàng hóa và hành khách, phòng chống buôn lậu – đặc biệt là ma túy, và kinh nghiệm triển khai mô hình thông quan tập trung.

Chi cục Hải quan khu vực XVII mong muốn học hỏi từ Chi cục I – đơn vị đang quản lý thủ tục cho khoảng 24.500 doanh nghiệp, với kim ngạch XNK năm 2024 đạt 56 tỷ USD và số thu ngân sách năm 2025 đạt 110% dự toán. Chi cục I cũng chia sẻ các mô hình công nghệ nổi bật như hệ thống một cửa quốc gia, giám sát tự động tại sân bay Nội Bài, phần mềm quản lý địa điểm kiểm tra tập trung và hệ thống phân tích dữ liệu hành khách phục vụ kiểm tra trọng điểm.

Hội nghị là dịp để hai đơn vị trao đổi chuyên môn theo đặc thù địa bàn, tiếp thu mô hình quản lý phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả phục vụ doanh nghiệp và đảm bảo công tác quản lý nhà nước về hải quan. Đây cũng là bước đi thiết thực trong tiến trình xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh, góp phần bảo đảm an ninh kinh tế và quốc gia.

Cục Hải quan nhấn mạnh rằng chính sách hải quan hiện đại không chỉ tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và tạo thuận lợi cho thương mại hợp pháp, mà còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số và hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng. Xây dựng một hệ thống hải quan minh bạch, hiệu quả, tiên tiến không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh mới. Điều đó đòi hỏi sự thay đổi tư duy, áp dụng công nghệ hiện đại và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.

Việc đưa các chính sách hải quan hiện đại vào thực tiễn là hành trình liên tục, đòi hỏi quyết tâm chính trị, năng lực quản trị và tinh thần đổi mới để giúp Việt Nam tự tin bước vào kỷ nguyên số và hội nhập toàn cầu. Cùng với đó, hệ thống pháp luật về hải quan tiếp tục được hoàn thiện, minh bạch hóa thủ tục xuất nhập khẩu theo từng loại hình, hỗ trợ doanh nghiệp chủ động nắm bắt chính sách, tính toán chi phí và rút ngắn thời gian thông quan.