Hải quan khu vực I: Chặn "cái chết trắng" từ cửa ngõ hàng không

Đằng sau mỗi vụ bắt giữ là cuộc đấu trí căng thẳng giữa lực lượng thực thi pháp luật với các đối tượng vận chuyển ma túy ngày càng chuyên nghiệp, góp phần ngăn chặn nguồn "cái chết trắng" từ sớm, từ xa.

Cuộc đấu trí ngay từ tuyến đầu

6 tháng đầu năm 2026, tình hình kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp khi xung đột địa chính trị, nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng và sự phát triển mạnh của thương mại điện tử, dịch vụ logistics xuyên biên giới tạo ra không ít thách thức đối với công tác quản lý hải quan. Cùng với hoạt động xuất nhập khẩu ngày càng sôi động, các loại tội phạm buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa và ma túy cũng liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn để qua mặt lực lượng chức năng.

Lợi dụng chính sách tạo thuận lợi thương mại, các đối tượng sử dụng nhiều loại hình như chuyển phát nhanh, ký gửi hàng hóa, hành lý xách tay, quá cảnh, tạm nhập - tái xuất để vận chuyển ma túy xuyên quốc gia. Không chỉ thay đổi tuyến đường, chúng còn sử dụng giấy tờ giả, địa chỉ nhận hàng không rõ ràng, sim rác, công nghệ mã hóa liên lạc và thuê người nhận hàng nhằm xóa dấu vết.

Địa bàn quản lý của Chi cục Hải quan khu vực I, đặc biệt là Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, luôn là một trong những cửa ngõ giao thương lớn nhất cả nước, nơi mỗi ngày có hàng chục nghìn lượt hành khách cùng khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu rất lớn. Đây cũng là địa bàn mà các đường dây tội phạm xuyên quốc gia thường tìm cách lợi dụng.

Bám sát chỉ đạo của Cục Hải quan, Bộ Tài chính và các kế hoạch chuyên đề về đấu tranh phòng, chống ma túy, chống buôn lậu, gian lận thương mại và kiểm soát tiền chất, Chi cục Hải quan khu vực I đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nghiệp vụ, tăng cường thu thập thông tin, phân tích rủi ro, kiểm soát trọng điểm đối với các tuyến bay, lô hàng và hành khách có dấu hiệu nghi vấn.

Kết quả cho thấy quyết tâm và hiệu quả của lực lượng nơi tuyến đầu. Trong 6 tháng đầu năm 2026, Chi cục Hải quan khu vực I đã phát hiện, xử lý 622 vụ vi phạm hành chính, xử phạt hơn 81,5 tỷ đồng; chuyển cơ quan Công an khởi tố 7 vụ buôn lậu, thu giữ nhiều tang vật gồm vàng, ngoại tệ, ngà voi và cá cảnh nhập lậu.

Riêng trên mặt trận phòng, chống ma túy, lực lượng Hải quan đã bắt giữ, xử lý và chuyển cơ quan Công an khởi tố 11 vụ; thu giữ 118,08kg ma túy các loại; phối hợp bắt giữ 13 đối tượng, đồng thời xác lập và đấu tranh thành công 2 chuyên án về ma túy.

Những con số trên phản ánh áp lực rất lớn của cuộc chiến chống ma túy tại cửa ngõ hàng không, đồng thời cho thấy sự chủ động, quyết liệt của lực lượng Hải quan trong việc chặn nguồn ma túy ngay từ biên giới.

Những chiêu thức ngụy trang ngày càng tinh vi

Điều đáng lo ngại là cùng với sự phát triển của thương mại quốc tế, thủ đoạn cất giấu ma túy cũng liên tục biến đổi.

Nếu trước đây các đối tượng thường giấu ma túy trong vali hai đáy hoặc các kiện hàng cồng kềnh thì nay chúng chuyển sang ngụy trang trong những vật dụng rất khó phát hiện như hộp bánh kẹo, lon nước giải khát, lon sữa, thực phẩm chức năng, đồ chơi trẻ em, bình nước nóng, máy điều hòa, máy nén khí, can dầu bôi trơn...

Theo lực lượng chuyên trách phòng, chống ma túy Chi cục Hải quan khu vực I, các đối tượng buôn bán, vận chuyển ma túy xuyên quốc gia liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn nhằm đối phó với cơ quan chức năng.

Các đối tượng thường mã hóa thông tin kiện hàng, thực hiện việc giao nhận qua nhiều đại lý chuyển phát nhanh và các khâu vận chuyển nội địa. Tại mỗi điểm trung chuyển, việc giao hàng chỉ được thực hiện sau khi có xác nhận từ đầu mối ở nước ngoài, khiến công tác xác minh người nhận, truy vết và đấu tranh, triệt phá đường dây gặp nhiều khó khăn.

Để qua mặt lực lượng chức năng, ma túy được cất giấu trong nhiều vật dụng như vách ngăn tủ đông, lõi bình nước nóng, bình nén khí của máy nén khí, lon nước uống, lon sữa, bịch rượu vang, máy điều hòa, loa kéo, các ống nhựa hình trụ được bịt kín hai đầu rồi đặt trong can dầu bôi trơn hoặc giấu trong đồ chơi xếp hình bằng nhựa và nhiều loại hàng hóa khác.

Các đối tượng cũng lợi dụng Việt kiều, du học sinh, người đi công tác hoặc lao động ở nước ngoài để nhờ mang hộ, mang thuê hàng hóa. Nhiều trường hợp do không nắm rõ quy định của pháp luật đã bán lại tiêu chuẩn hành lý hoặc đứng tên vận chuyển hộ, sau đó giao lại cho các đối tượng trong nội địa, gây khó khăn cho việc xác định kẻ chủ mưu, cầm đầu.

Bên cạnh đó, tội phạm ma túy còn sử dụng giấy tờ tùy thân và địa chỉ nhận, gửi giả; dùng sim rác, ứng dụng công nghệ cao để liên lạc, trao đổi, mua bán, vận chuyển, giao nhận hàng và thuê người nhận thay các gói hàng chứa ma túy, nhằm che giấu danh tính và xóa dấu vết.

Đáng chú ý, nhiều đối tượng không ký gửi hành lý mà chỉ mang theo ba lô hoặc túi xách nhỏ như những khách du lịch bình thường nhằm giảm sự chú ý của lực lượng kiểm soát.

Điển hình, ngày 15/3/2026, qua công tác quản lý rủi ro và phân tích thông tin hành khách, lực lượng Hải quan cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài phối hợp Công an cửa khẩu và các đơn vị nghiệp vụ phát hiện hành khách Y.P., quốc tịch Thái Lan, nhập cảnh trên chuyến bay ET678 từ Đông Phi có nhiều biểu hiện bất thường.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 7 ống nhựa hình trụ được giấu trong các hộp bánh kẹo mang nhãn hiệu LINDOR. Bên trong là bột cocain được nén thành các viên hình con nhộng, quấn kín bằng băng dính với tổng trọng lượng khoảng 5kg.

Trước đó, ngày 25/2, từ hình ảnh bất thường trên máy soi, lực lượng Hải quan tiếp tục phát hiện 3,6kg cocain được cất giấu trong các hộp snack của một hành khách quốc tịch Hàn Quốc.

Không chỉ ma túy, các đối tượng còn tìm mọi cách vận chuyển vàng trái phép qua đường hàng không. Ngày 3/3/2026, lực lượng Hải quan phối hợp các đơn vị chức năng phát hiện 4 hành khách nhập cảnh từ Đài Loan (Trung Quốc) cất giấu 31 miếng vàng, tổng trọng lượng khoảng 12,3kg trên người và trong nội y.

Theo các cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ, nhiều vụ việc chỉ được phát hiện từ những chi tiết rất nhỏ trên hình ảnh soi chiếu hoặc biểu hiện bất thường của hành khách. Đằng sau mỗi vụ bắt giữ là quá trình phân tích dữ liệu, đánh giá rủi ro và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các lực lượng.

Chủ động kiểm soát từ sớm, từ xa

Để nâng cao hiệu quả đấu tranh với tội phạm ma túy trong bối cảnh phương thức, thủ đoạn hoạt động liên tục thay đổi, Chi cục Hải quan khu vực I xác định chuyển mạnh từ tư duy phát hiện sang chủ động phòng ngừa; từ xử lý từng vụ việc đơn lẻ sang đấu tranh theo chuyên án, triệt phá các đường dây.

Đơn vị tập trung kiểm soát các tuyến bay trọng điểm từ châu Phi, Nam Mỹ, châu Âu và một số quốc gia, vùng lãnh thổ có nguy cơ cao; tăng cường khai thác dữ liệu hành khách, phân tích hành trình, quốc tịch, tần suất di chuyển và các biểu hiện bất thường để xây dựng hồ sơ rủi ro, kịp thời phát hiện các đối tượng nghi vấn.

Cùng với đó, hệ thống máy soi hành lý, thiết bị phát hiện nhanh ma túy và chó nghiệp vụ được khai thác tối đa, phục vụ hiệu quả công tác kiểm tra, kiểm soát. Cán bộ hải quan cũng thường xuyên cập nhật kho dữ liệu hình ảnh về các phương thức cất giấu ma túy mới, trao đổi kinh nghiệm thực tiễn nhằm nâng cao khả năng nhận diện ngay từ khâu soi chiếu.

Để tiếp tục nâng cao hiệu quả đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và phòng, chống ma túy, Chi cục Hải quan khu vực I tập trung triển khai 7 nhóm giải pháp trọng tâm.

Trước hết, đơn vị tăng cường các biện pháp nghiệp vụ; đẩy mạnh thu thập, phân tích thông tin, đánh giá rủi ro; tập trung kiểm soát các địa bàn, tuyến, loại hình và đối tượng trọng điểm, đặc biệt là khu vực Cảng hàng không quốc tế Nội Bài, Hải quan Chuyển phát nhanh và các kho hàng không kéo dài.

Cùng với đó là xây dựng lực lượng chuyên trách có bản lĩnh, trình độ và tinh thông nghiệp vụ; tăng cường đào tạo chuyên sâu về kỹ năng kiểm soát, soi chiếu; đồng thời rà soát, nâng cấp và khai thác hiệu quả các trang thiết bị hiện đại như máy soi container, máy soi hành lý, thiết bị phát hiện nhanh ma túy và chó nghiệp vụ.

Một giải pháp quan trọng khác là đẩy mạnh phối hợp với các lực lượng chức năng, đặc biệt là lực lượng Công an, trong trao đổi thông tin, điều tra, xác minh và xử lý các vụ việc. Đồng thời, tăng cường quản lý chuỗi logistics, bưu chính và chuyển phát nhanh nhằm ngăn chặn việc lợi dụng các loại hình này để buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép chất ma túy.

Bên cạnh đó, Chi cục Hải quan khu vực I tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống ma túy tới cán bộ, công chức, doanh nghiệp và hành khách xuất nhập cảnh bằng nhiều hình thức phù hợp; tăng cường hợp tác quốc tế thông qua các chương trình, chiến dịch do các tổ chức quốc tế phát động.

Đặc biệt, đơn vị tiếp tục đổi mới phương thức đấu tranh theo hướng chủ động, tập trung xây dựng chuyên đề, xác lập chuyên án, đấu tranh có trọng tâm, trọng điểm nhằm triệt phá tận gốc các đường dây mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy xuyên quốc gia.

Trong thời gian tới, Chi cục Hải quan khu vực I tiếp tục triển khai đồng bộ các kế hoạch cao điểm về phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và ma túy; tăng cường phân tích rủi ro, kiểm soát các tuyến vận chuyển trọng điểm như tuyến hàng không, chuyển phát nhanh và chuỗi logistics xuyên biên giới, đồng thời mở rộng hợp tác với các lực lượng trong và ngoài nước để đấu tranh với tội phạm xuyên quốc gia.

Cuộc chiến chống ma túy ngày càng khó khăn khi các đường dây tội phạm liên tục thay đổi phương thức, thủ đoạn. Với phương châm phát hiện từ sớm, ngăn chặn từ xa, lực lượng Hải quan khu vực I không ngừng nâng cao nghiệp vụ, ứng dụng công nghệ và tăng cường phối hợp đấu tranh, từng bước xây dựng "lá chắn" vững chắc tại cửa ngõ hàng không lớn nhất miền Bắc. Những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm 2026 góp phần ngăn chặn hiệu quả nguồn ma túy từ biên giới, giữ vững an ninh, trật tự và bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân.