Hài kịch loay hoay tìm đất diễn

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng sân khấu hài nói chung cũng như các nhóm hài kém hấp dẫn khán giả hiện nay là tình trạng thiếu kịch bản hay. Để có một kịch bản hài diễn trong 10 - 15 phút mà khán giả cười nghiêng ngả là điều không dễ chút nào. Chính vì thế, tình trạng dùng kịch bản cũ là điều phổ biến trên sân khấu hài hiện nay. Hầu hết các kịch bản hài đều đã tồn tại nhiều năm qua. Không khó để kể những cái tên kịch bản hài thuộc diện "phổ biến" như: "Kén rể", "Gậy ông đập lưng ông"…

Lâu nay, hài kịch là một thành tố không thể thiếu trên sân khấu truyền thống và luôn là một trong những món ăn tinh thần quan trọng đối với khán giả. Những tưởng, trong khi nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân ngày càng cao thì hài kịch sẽ càng có cơ hội khẳng định mình trong lòng công chúng. Vậy mà việc một số sân khấu chuyên diễn hài ở phía Nam như 135 Hai Bà Trưng, Nam Quang đóng cửa hay thu hẹp suất diễn, sự sụt giảm các sô diễn của các diễn viên hài xứ Bắc cho thấy sân khấu hài đang gặp phải không ít khó khăn.

Có thể nói, giai đoạn hoàng kim nhất của sân khấu hài chính là thời điểm xuất hiện chương trình "Gặp nhau cuối tuần" trên sóng truyền hình. Mỗi tuần một lần, với thời lượng không hề ngắn, đây là cơ hội cho các nghệ sĩ hài cả trong Nam lẫn ngoài Bắc thể hiện tài năng của mình trước đông đảo khán giả. Có thể nói, ở thời điểm đó, để đáp ứng cho nhu cầu phát sóng liên tục, các nghệ sĩ hài đã làm không hết việc. Đó cũng là cơ hội để những nghệ sĩ như Đức Hải, Xuân Bắc, Tự Long, Công Lý... ở phía Bắc và Anh Vũ, Minh Nhí, Hồng Tơ, Tấn Bo, Tấn Beo... ở phía Nam khẳng định tên tuổi. Đây còn là một sân chơi lý tưởng để  các nghệ sĩ ở hai miền Nam , Bắc có cơ hội giao lưu, gần gũi nhau hơn. Thế nhưng, khi chương trình này ngừng phát sóng, thay vào đó là một vài chương trình hài khác nhưng thưa thớt và kém tập trung hơn thì cũng là lúc các nghệ sĩ hài cảm thấy ngơ ngác vì thiếu mất một sân chơi lớn. Việc này dẫn đến các nghệ sĩ không còn chơi tập trung nữa mà tản mát. Hình ảnh các nghệ sĩ cũng không được đến với khán giả thường xuyên, liên tục như xưa.

Sự đìu hiu của sân khấu hài thể hiện rõ nhất ở sân khấu phía Nam - nơi được coi là mảnh đất khai sinh của sân khấu hài. Trong khi các sân khấu chính kịch liên tục có vở mới và thường xuyên đỏ đèn thì sự đóng cửa của sân khấu chuyên diễn hài 135 Hai Bà Trưng và rạp Nam Quang hay một số điểm khác như Trống Đồng, 126 Công nhân, Thủ đô, Chăm pa, 123 Lý Chính Thắng, MTV... đang bớt dần các suất diễn cho thấy sân khấu hài phía Nam đã không còn là đặc sản thu hút khán giả.

Theo ước tính, hiện nay,Tp HCM có khoảng 50 nhóm hài đang hoạt động. Tuy nhiên, số lượng các nhóm hài có tiếng, có khả năng bán vé chỉ đếm trên đầu ngón tay như Hồng Vân, Hoài Linh, Nhật Cường, Tấn Beo... Còn lại là những tên tuổi ít được khán giả biết nên chủ yếu đi diễn ở các tỉnh lẻ, các sân khấu, tụ điểm nhỏ. Nhiều người cho rằng, sân khấu hài Tp HCM đang sa sút cả về số lượng lẫn chất lượng. Một nguyên nhân hàng đầu là vì các nhóm hài liên tục tách nhóm. Nguyên nhân tách nhóm thì rất nhiều: từ việc bất đồng về cátsê đến việc các nghệ sĩ nghĩ mình đã trưởng thành nên muốn đi riêng hoặc muốn tách ra để tìm cơ hội nổi tiếng. Việc tách nhập liên tục như vậy khiến cho chất lượng vở diễn bị sa sút. Các thành viên mới không đủ thời gian hiểu cách diễn của các thành viên trong nhóm để có thể tung hứng phù hợp - một điều tối quan trọng trong diễn hài. Chưa kể, việc tách nhóm quá nhiều còn dẫn tới tình trạng các nhóm hài khác nhau nhưng diễn những tiểu phẩm na ná nhau. Vì các tiểu phẩm này, trước đây là của nhóm cũ.

Sau khi tách ra, các thành viên đều nghiễm nhiên cho rằng đó là của mình. Những mảng miếng đương nhiên cũng bị sao chép lại khiến khán giả thấy nhàm chán. Điều này tạo nên một nghịch lý, các nhóm hài tăng lên không giúp cho làng hài thêm sôi động mà trái lại rơi vào cảnh tẻ nhạt, nhàm chán. Đơn cử như nhóm Kiều Linh - Mai Sơn, trước đây thu hút khán giả bởi những vở diễn thú vị nhưng sau khi tách ra cũng đã không còn giữ được phong độ cũ

Các nhóm hài Tp HCM đang rơi vào tình trạng thiếu kịch bản hay.

Các nhóm hài Tp HCM đang rơi vào tình trạng thiếu kịch bản hay.

Không có cái mới, đặc sắc, sân khấu hài đi vào cảnh đìu hiu chợ chiều. Nhiều nghệ sĩ hài nổi tiếng đang lựa chọn cho mình một con đường khác để phát triển. Một số nghệ sĩ đầu quân về các sân khấu chính kịch như Tiết Cương, Anh Vũ, Minh Nhí, Cát Phượng... Đây là giải pháp an toàn, đảm bảo thu nhập bởi vì ngoài thu nhập từ sân khấu chính kịch, họ vẫn có thể chạy show diễn hài mỗi khi có thời gian. Một cách nữa mà nhiều nghệ sĩ hài hướng tới là đóng phim. Nhiều nghệ sĩ như Hoài Linh, Thái Hòa, Tấn Beo... đã chọn điện ảnh làm nơi tỏa sáng tài năng diễn hài của mình. Và thực sự những vai diễn hài của họ trên màn ảnh đã tạo nên những cơn sốt, mang về doanh thu không nhỏ cho mỗi bộ phim.

Khác với phía Nam , các nghệ sĩ ở phía Bắc dù xuất hiện chung trên sân khấu hài nhưng hầu như mỗi nghệ sĩ đều thuộc biên chế một nhà hát, đơn vị nào đó. Cho nên, khi chương trình "Gặp nhau cuối tuần" kết thúc thì các nghệ sĩ hài vẫn làm công việc ở đoàn. Chính vì vậy, sự cạnh tranh giữa các nghệ sĩ hài cũng ít hơn. Hơn nữa, ở ngoài Bắc, các nghệ sĩ ít khi phải tự đi tìm bầu sô mà tự khán giả yêu cầu, đề xuất. Tuy nhiên, số lượng các chương trình hài ở phía Bắc hạn chế nên các nghệ sĩ có ít cơ hội thể hiện. Thỉnh thoảng mới có một chương trình dài hơi nhân các ngày lễ như mùng 8-3, Quốc tế Thiếu nhi hay dịp Tết do Nhà hát Tuổi trẻ dàn dựng. Còn lại, những tiểu phẩm ngắn thường được lồng ghép trong các chương trình ca nhạc tạp kỹ diễn tại các địa phương. Dù ít nhưng gần đây nhất, một tiết mục hài của một nhà hát có tiếng ở phía Bắc trong chương trình "Nụ cười vàng 2012" đã bị khán giả la ó vì sự thiếu hấp dẫn đã chứng minh rằng, việc lấy được nụ cười của khán giả không hề dễ. Hiện nay ở miền Bắc chỉ có một số nghệ sĩ như Chí Trung, Xuân Hinh, Tự Long, Quang Thắng, Vân Dung... là những tên tuổi có thể xuất hiện ở những sân khấu lớn. Những nghệ sĩ khác đều phải chịu khó chạy show các tỉnh. Một số nghệ sĩ như Thành Trung, Xuân Bắc lại theo kiểu đa năng như vừa diễn hài vừa tham gia dẫn các chương trình game show truyền hình...

Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng sân khấu hài nói chung cũng như các nhóm hài kém hấp dẫn khán giả hiện nay là tình trạng thiếu kịch bản hay. Để có một kịch bản hài diễn trong 10 - 15 phút mà khán giả cười nghiêng ngả là điều không dễ chút nào. Chính vì thế, tình trạng dùng kịch bản cũ là điều phổ biến trên sân khấu hài hiện nay. Hầu hết các kịch bản hài đều đã tồn tại nhiều năm qua. Không khó để kể những cái tên kịch bản hài thuộc diện "phổ biến" như: "Kén rể", "Gậy ông đập lưng ông"…

Vì kịch bản cũ nên tiếng cười chủ yếu được gây bằng hình thể: nghệ sĩ nào có thân hình to béo hay gầy còm thì sẽ chủ yếu khai thác vào đặc điểm hình thể này. Với các nghệ sĩ trẻ thì theo mô típ ăn mặc lòe loẹt, phục sức rườm rà, vẽ thêm những chi tiết quái dị lên mặt... Hoặc phục trang theo kiểu trai giả gái, gái giả trai trở nên quá quen thuộc hiện nay. Thay vì tìm những kịch bản sâu sắc, đa phần các tiểu phẩm hài hiện nay chọc cười bằng những tiểu phẩm có nội dung bôi bác, lời thoại dung tục. Ví dụ như hình ảnh một anh chàng pêđê xanh xanh đỏ đỏ hành nghề xem bói cho khách nhưng nói về những bộ phận trên cơ thể phụ nữ một cách thô thiển. Những ngôn từ dung tục, mắng chửi nhau kiểu như "má mày", "đồ súc vật"... thường xuyên xuất hiện trên sân khấu hài, đặc biệt là các sân khấu ở vùng sâu, vùng xa. Các nghệ sĩ trong nước, quốc tế cũng thường xuyên được mang ra chọc cười trong các tiểu phẩm hài theo kiểu: "Đố mày, Đàm Vĩnh Hưng mặc quần xà lỏn màu gì"... Đặc biệt, nạn chế lời hai, lời ba ca khúc nổi tiếng đang bị lạm dụng quá đà. Hoàn toàn có thể chấp nhận nếu lời một bài hát quen thuộc được chuyển lời sang một nội dung khác có ý nghĩa giáo dục lành mạnh bổ ích. Nhưng không ít bài hát bị chế thành những ca từ sống sượng, nội dung nhăng nhít.

Kịch bản sân khấu hài đang bị cùn, mòn là điều khiến sân khấu hài đang tự xa rời khán giả. Ngay như nghệ sĩ Tự Long cũng công nhận rằng các anh đang tạm thời rơi vào tình trạng "tự biên tự diễn". Nghĩ ra cái gì hay thì viết, viết ra rồi tự tập, sửa. Thiết nghĩ, nếu sân khấu hài vẫn chỉ dựa vào những người sáng tác không chuyên mà không có được những cuộc thi tìm kiếm kịch bản hài hấp dẫn thì sẽ ngày càng nghèo nàn, ảm đạm

K.T.

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.