Hải quan Thái Bình (Chi cục Hải quan khu vực IV) buộc phải đẩy nhanh tiến trình số hóa toàn diện để nâng cao năng lực quản lý rủi ro, rút ngắn thời gian thông quan, bảo đảm thu ngân sách và tăng sức đề kháng trước tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại ngày càng tinh vi.
Trên địa bàn tỉnh Thái Bình (cũ), đa số doanh nghiệp hoạt động trong mô hình gia công, sản xuất xuất khẩu và chế xuất các loại hình đòi hỏi tốc độ xử lý hồ sơ cao và khả năng theo dõi, giám sát chính xác theo từng mã hàng, từng lô nguyên phụ liệu. Mặt hàng nhập khẩu chủ yếu là xơ sợi, linh kiện, máy móc đầu tư; còn xuất khẩu thiên về may mặc, khăn bông và hàng thủ công mỹ nghệ những nhóm hàng có tần suất tờ khai lớn và yêu cầu khắt khe về tiến độ. Ông Trần Quốc Chính, Đội trưởng Hải quan Thái Bình, chia sẻ thẳng thắn: “Nếu không hiện đại hóa toàn diện, chúng tôi khó đáp ứng yêu cầu quản lý rủi ro, kiểm soát buôn lậu, đồng thời bảo đảm thông quan nhanh cho doanh nghiệp”. Chính thực tiễn đó buộc đơn vị phải đưa công nghệ vào mọi khâu, từ giám sát kho, bãi; thu thập, xử lý thông tin; đến vận hành hồ sơ, tờ khai và điều hành nội bộ.
Những năm gần đây, Hải quan Thái Bình triển khai đồng bộ hàng loạt giải pháp chuyển đổi số, tạo thay đổi toàn diện từ phương thức xử lý nghiệp vụ đến cơ chế điều hành. Trọng tâm lớn nhất là điện tử hóa 100% thủ tục hải quan, tự động hóa các bước trong quy trình thông quan nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Các hồ sơ miễn, giảm, hoàn thuế, dịch vụ công trực tuyến được vận hành thông suốt trên nền tảng số, giúp quá trình tiếp nhận và trả kết quả trở nên nhanh hơn, minh bạch hơn. Mỗi tháng, hàng trăm hồ sơ trực tuyến được giải quyết, điều này không chỉ tạo sự thuận lợi cho doanh nghiệp mà còn củng cố niềm tin về tính công khai, trách nhiệm và chất lượng phục vụ của lực lượng hải quan.
Song song với đó, công tác giám sát, vốn là tuyến đầu trong quản lý rủi ro được tăng cường mạnh mẽ nhờ hệ thống camera lắp đặt tại các doanh nghiệp chế xuất và cơ chế cập nhật hồ sơ của các doanh nghiệp gia công, sản xuất xuất khẩu lên hệ thống tác nghiệp. Đặc biệt, dữ liệu định danh vị trí của doanh nghiệp được tích hợp với Google Maps, cho phép công chức hải quan nắm chắc quy mô, địa điểm, luồng vận động hàng hóa và thực hiện đánh giá rủi ro sát với thực tế hoạt động. Việc này giúp hạn chế tối đa tình trạng bỏ lọt, gian lận trong quản lý nguyên phụ liệu, đồng thời giảm gánh nặng phải đi kiểm tra thực địa thủ công.
Ở cấp điều hành, Hải quan Thái Bình đã áp dụng triệt để mô hình quản lý không giấy tờ. Các nền tảng như Cloud Office, CCES, hệ thống văn phòng điện tử liên thông được đưa vào vận hành, giúp luân chuyển văn bản nội bộ và trao đổi nghiệp vụ với Hải quan cấp trên nhanh chóng, chuẩn mực. Toàn bộ máy tính được chuẩn hóa theo tiêu chuẩn bảo mật của ngành, bảo đảm an toàn dữ liệu và duy trì hoạt động ổn định của hệ thống yếu tố sống còn khi toàn bộ quy trình nghiệp vụ phụ thuộc vào hạ tầng số.
Không chỉ hiện đại hóa nội bộ, Hải quan Thái Bình còn chú trọng đồng hành với doanh nghiệp trong hành trình chuyển đổi số. Mỗi năm, khoảng 450 lượt doanh nghiệp được hỗ trợ trực tiếp thông qua tập huấn, đối thoại; hàng nghìn vướng mắc được giải đáp qua văn bản, zalo, điện thoại. Các đoàn công tác thường xuyên xuống cơ sở, đặc biệt sau thiên tai hoặc sự cố, giúp doanh nghiệp sớm khôi phục sản xuất, tránh đình trệ hoạt động xuất nhập khẩu. Sự hỗ trợ này được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao.
Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số đã thay đổi căn bản phương thức làm việc của lực lượng hải quan và mang lại lợi ích rõ rệt cho doanh nghiệp: thủ tục nhanh hơn, minh bạch hơn; chi phí tuân thủ giảm; doanh nghiệp được cảnh báo rủi ro từ sớm; và các tình huống bất thường được xử lý kịp thời. Đây chính là những yếu tố quan trọng giúp Hải quan Thái Bình nâng chuẩn quản lý và thực hiện song hành hai mục tiêu: tạo thuận lợi thương mại quốc tế và siết chặt kỷ cương trong quản lý nhà nước. Chỉ tính riêng năm 2024, đơn vị thu ngân sách đạt 1.270 tỷ đồng; đến hết tháng 11/2025, lũy kế thu đạt 871,7 tỷ đồng, là kết quả phản ánh rõ nét hiệu quả vận hành của hệ thống hải quan hiện đại.
Chuyển đổi số, có thể thấy rõ không chỉ là sự lựa chọn mà là vấn đề cấp bách đối với ngành hải quan. Với hơn 2 triệu tờ khai tiếp nhận mỗi năm, áp lực xử lý hồ sơ đối là vô cùng lớn, chuyển đổi số không chỉ giúp giảm tải mà còn tạo nền tảng cho bước phát triển cao hơn: mô hình hải quan thông minh với giám sát tự động, phân tích dữ liệu lớn, quản lý rủi ro theo thời gian thực và xử lý hồ sơ hoàn toàn không giấy tờ. Hải quan Thái Bình đang từng bước nâng tầm chất lượng quản lý, thích ứng với tốc độ biến đổi của thương mại toàn cầu và góp phần quan trọng vào sự phát triển ổn định, bền vững của hoạt động xuất nhập khẩu tỉnh trong những năm tới.
Hưng Yên xây dựng nền tảng dữ liệu tập trung và chính 
Người dân nông thôn Hưng Yên bắt nhịp chuyển đổi số 
