Trong hệ sinh thái Petrovietnam, Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) là lực lượng chủ lực về tổng thầu thiết kế, mua sắm, chế tạo (EPC) công trình dầu khí ngoài khơi, trực tiếp triển khai chủ yếu thông qua Công ty TNHH MTV Dịch vụ Cơ khí Hàng hải PTSC (PTSC M&C) cùng các đơn vị thành viên trong chuỗi dịch vụ. Bên cạnh đó, Liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro cũng tích lũy năng lực thiết kế, chế tạo, vận chuyển, lắp đặt, đấu nối và chạy thử qua nhiều thế hệ công trình biển, đồng thời đã đảm nhận hợp đồng EPCI cho khách hàng ngoài phạm vi dự án do mình trực tiếp điều hành.
Đây là kết quả của quá trình Petrovietnam tổ chức, chuyên môn hóa và tích lũy năng lực qua thực tiễn. Tại PTSC, năng lực được phát triển từ quá trình thực hiện các hợp đồng dịch vụ kỹ thuật, thi công và chế tạo, sau đó mở rộng sang thiết kế, mua sắm quốc tế, vận chuyển, lắp đặt, đấu nối, chạy thử và quản trị tổng thể dự án. Với Vietsovpetro, hệ thống nghiên cứu - thiết kế, xây lắp, phương tiện thi công trên biển và lực lượng vận hành được hình thành đồng thời với quá trình thăm dò, phát triển và khai thác các mỏ do Liên doanh điều hành. Những nền tảng được tích lũy theo các mô hình vận hành khác nhau đã cùng tạo nên chiều sâu năng lực công trình biển của Petrovietnam.
Cần phải nói rõ thêm, EPC bao gồm thiết kế, mua sắm và thi công; chữ “I” mở rộng trách nhiệm sang vận chuyển, lắp đặt ngoài khơi; chữ “C” cuối cùng bao gồm đấu nối, chạy thử và hoàn thiện công trình. Tổng thầu EPCIC không nhất thiết tự thực hiện toàn bộ các công việc, nhưng phải lựa chọn và tích hợp nguồn lực, kiểm soát các giao diện kỹ thuật, tiến độ, chi phí, chất lượng, an toàn và chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng. Vì vậy, khả năng huy động nhà thầu, phương tiện và công nghệ trong nước, quốc tế theo một phương án thống nhất cũng chính là thước đo năng lực làm chủ dự án.
Những dấu ấn trên bản đồ năng lượng quốc gia
Dấu mốc quan trọng trong quá trình Petrovietnam hình thành lực lượng tổng thầu công trình biển là Dự án Sư Tử Đen Đông Bắc, do Cửu Long JOC trao cho PTSC M&C thực hiện năm 2008. Đây là dự án EPCI đầu tiên của PTSC M&C, có giá trị hợp đồng lên đến gần 190 triệu USD. Và cũng là lần đầu tiên một nhà thầu Việt Nam chịu trách nhiệm xuyên suốt toàn bộ các công đoạn trong dự án mà trước đó chỉ có các nhà thầu nước ngoài mới có thể thực hiện; đồng thời quản lý cả những nhà thầu phụ quốc tế lớn như McDermott (Mỹ) trong các hạng mục thiết kế, vận chuyển và lắp đặt.
Tiếp nối thành công từ Dự án Sư Tử Đen Đông Bắc, PTSC M&C tiếp tục khẳng định vai trò Tổng thầu EPC/EPCI qua hàng loạt công trình dầu khí quy mô lớn trong nước như Chim Sáo, Tê Giác Trắng, Hải Sư Trắng - Hải Sư Đen... Thông qua chuỗi dự án này, doanh nghiệp không ngừng nâng cao phạm vi trách nhiệm, đi sâu vào công tác thiết kế và tích hợp kỹ thuật phức tạp. Năm 2011 ghi dấu bước ngoặt lịch sử khi đội ngũ kỹ sư PTSC M&C lần đầu tiên tự đảm nhận toàn bộ khâu thiết kế chi tiết cho giàn Hải Sư Đen. Chỉ 3 năm sau, đến giai đoạn 2014-2015, năng lực thiết kế chi tiết của đơn vị đã đạt tỷ lệ nội địa hóa 100% bằng chính nguồn lực Việt Nam tại các dự án trọng điểm.
Vietsovpetro lại có một lịch sử hình thành năng lực khác. Được tổ chức theo mô hình nhà điều hành dầu khí tích hợp, Vietsovpetro sớm xây dựng các đơn vị nghiên cứu - thiết kế, xây lắp, vận tải biển, cơ điện và khai thác phục vụ quá trình phát triển mỏ. Xí nghiệp Xây lắp, Khảo sát và Sửa chữa các công trình khai thác dầu khí được thành lập năm 1982. Qua nhiều thập kỷ xây dựng công trình tại Bạch Hổ, Rồng và những mỏ kết nối, lực lượng này tích lũy kinh nghiệm từ thiết kế, chế tạo, hạ thủy, lắp đặt đến đấu nối, chạy thử. Do khối lượng ban đầu chủ yếu gắn với các mỏ do Vietsovpetro điều hành, năng lực ấy được thể hiện qua hệ thống công trình đi vào khai thác nhiều hơn qua các hợp đồng tổng thầu trên thị trường.
Nền tảng đó sau này được Vietsovpetro đưa ra thị trường dịch vụ. Giàn BK - Thiên Ưng là dự án EPCI đầu tiên và có quy mô lớn nhất ngoài Lô 09-1 do Vietsovpetro thực hiện tại thời điểm hoàn thành. Tháng 11/2022, PVEP POC tiếp tục ký với Vietsovpetro hợp đồng EPCI Dự án phát triển mỏ Đại Hùng giai đoạn 3, Lô 05-1(a), gồm giàn đầu giếng WHP-DH01 và các hạng mục kết nối với FPU Đại Hùng 01. Những hợp đồng này cho thấy Vietsovpetro đã từng bước chuyển hóa nền tảng kỹ thuật hùng hậu của một nhà điều hành thành năng lực cung cấp dịch vụ EPCI cho các chủ đầu tư khác.
Bước tiến về quy mô sau “mốc son” Biển Đông 01
Biển Đông 01 là bước phát triển có tính quyết định đối với năng lực tổng thầu ngoài khơi của Petrovietnam. Dự án phát triển hai mỏ khí - condensate Hải Thạch và Mộc Tinh ở khu vực nước sâu, xa bờ, cách Vũng Tàu khoảng 320km. Năm 2010, PTSC M&C được giao vai trò tổng thầu EPCIC đối với các hạng mục công trình trọng yếu, có giá trị hợp đồng gần 1 tỷ USD và tổng quy mô gần 40.000 tấn kết cấu. Dự án đặt ra những bài toán chưa từng có tại Việt Nam về thiết kế, chế tạo kết cấu siêu trường, siêu trọng và lắp đặt ngoài khơi.
Để đáp ứng yêu cầu, bãi thi công được mở rộng gấp ba lần; sức chịu tải nền được nâng từ khoảng 4 tấn/m² lên 50 tấn/m²; hệ thống đường trượt có khả năng tiếp nhận công trình tới 25.000 tấn được đầu tư. Hạng mục tổng thầu hoàn thành trong khoảng 30 tháng, với hơn 8,7 triệu giờ lao động an toàn và khoảng 90% khối lượng công việc được thực hiện trong nước. Các giải pháp kỹ thuật góp phần rút ngắn tiến độ khoảng 2 năm và tiết kiệm 74 triệu USD. Tính đến cuối năm 2025, dự án đã khai thác an toàn, hiệu quả hơn 20 tỷ m³ khí, hơn 30 triệu thùng condensate và đạt doanh thu lũy kế hơn 5,3 tỷ USD.
Sau bước nhảy vọt về quy mô và độ phức tạp tại Biển Đông 01, PTSC M&C tiếp tục xác lập một cột mốc mới với Sao Vàng - Đại Nguyệt. Trong vai trò tổng thầu EPCIC, PTSC M&C đã thực hiện giàn xử lý trung tâm Sao Vàng có quy mô lớn nhất Việt Nam tại thời điểm hoàn thành, với chân đế nặng khoảng 12.600 tấn và khối thượng tầng nặng 14.000 tấn. Giàn CPP tích hợp các chức năng xử lý, nhà ở và giếng khai thác trong cùng một công trình, kéo theo yêu cầu đồng bộ cao giữa thiết kế, chế tạo, vận chuyển, lắp đặt, đấu nối và chạy thử. Việc thực hiện một giàn có quy mô và mức độ tích hợp lớn như vậy cho thấy năng lực tổng thầu đã được nâng lên rõ rệt.
Bước phát triển ấy hiện được tiếp tục tại phần thượng nguồn của Chuỗi dự án khí - điện Lô B - Ô Môn. PTSC tham gia liên danh tổng thầu gói EPCI#1 trị giá xấp xỉ 1,1 tỷ USD, bao gồm giàn công nghệ trung tâm, giàn nhà ở và tháp đuốc với trọng lượng chân đế khoảng 14.000 tấn và trọng lượng khối thượng tầng khoảng 26.000 tấn, lớn nhất từ trước đến nay tại Việt Nam.
Với gói EPCI#2, PTSC M&C đảm nhận 4 giàn thu gom/giàn đầu giếng có tổng khối lượng gần 15.000 tấn, cùng 4 tuyến đường ống nội mỏ dài gần 50km. Ở quy mô toàn chuỗi, Lô B - Ô Môn có tổng mức đầu tư gần 12 tỷ USD, dự kiến cung cấp khoảng 5,06 tỷ m³ khí mỗi năm cho 4 nhà máy điện có tổng công suất lắp đặt 3.800 MW. Đây là phạm vi công việc trải rộng trên nhiều công trình và giao diện kỹ thuật, gắn với một chuỗi dự án chiến lược về an ninh năng lượng.
Việc PTSC và PTSC M&C đảm nhận vai trò tổng thầu chính ở các gói thầu trọng yếu cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đã đủ năng lực để dẫn dắt những công trình có độ phức tạp kỹ thuật cao, quy mô lớn và ý nghĩa quốc gia.
“Phiếu tín nhiệm” đến từ quốc tế
Năng lực tích lũy qua các công trình trọng điểm trong nước đã mở đường để Petrovietnam, với đại diện nổi bật là PTSC thông qua đơn vị thành viên là PTSC M&C, tham gia sâu hơn vào thị trường quốc tế. Sau những dự án đầu tiên như HRD tại Ấn Độ cho ONGC và Maharaja Lela South của Total E&P tại Brunei, tháng 11/2018, PTSC M&C trở thành doanh nghiệp Việt Nam đầu tiên trúng thầu EPCI tại Qatar khi thắng thầu Dự án Gallaf 1 của North Oil Company (liên doanh giữa QatarEnergy và TotalEnergies), trị giá gần 350 triệu USD, tại mỏ Al-Shaheen - mỏ dầu ngoài khơi lớn nhất Qatar.
Các dự án tại Trung Đông đặt ra yêu cầu kỹ thuật cao, tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt và sự cạnh tranh gay gắt. Trong quá trình đấu thầu Gallaf 1, PTSC M&C đã cạnh tranh ngang hàng và vượt qua các nhà thầu đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Ấn Độ, Mỹ và châu Âu - những quốc gia có ngành công nghiệp dầu khí lâu đời và nguồn lực mạnh. Dự án đồng thời đòi hỏi năng lực tổ chức, điều hành xuyên quốc gia, từ chế tạo tại Vũng Tàu đến triển khai ngoài khơi Qatar. Dù chịu tác động nặng nề của đại dịch Covid-19, dự án vẫn hoàn thành, đáp ứng yêu cầu chất lượng và bàn giao cho chủ đầu tư đúng tiến độ. Sau thành công này, North Oil Company tiếp tục trao cho PTSC M&C gói EPCI thuộc Gallaf Batch 3 năm 2021.
Điều quan trọng hơn để đánh giá năng lực là quá trình xét duyệt, phê duyệt của các nhà điều hành, chủ đầu tư lớn trên thế giới. Đó là sự sàng lọc nghiêm ngặt về năng lực kỹ thuật, hệ thống quản lý an toàn - chất lượng, kinh nghiệm dự án và khả năng thực hiện cam kết. PTSC đã và đang là một lựa chọn của các nhà điều hành lớn trong khu vực và trên thế giới như TotalEnergies, QatarEnergy, ExxonMobil, Petronas, PTTEP, ONGC... Việc khách hàng tiếp tục lựa chọn và mở rộng phạm vi hợp tác là sự xác nhận trực tiếp đối với năng lực kỹ thuật và quản trị của doanh nghiệp Petrovietnam.
Lực lượng chủ lực, nền tảng công nghiệp quốc gia
Hành trình hàng chục năm xây dựng và phát triển đã giúp Petrovietnam hình thành nền tảng cơ sở vật chất và năng lực tổng thầu biển (Offshore) thuộc tầm khu vực. Sức mạnh đó được định hình bằng các bãi chế tạo chiến lược dọc bờ biển Việt Nam, với tâm điểm là cụm căn cứ dịch vụ dầu khí tại Vũng Tàu của PTSC (gần 200 ha) và Vietsovpetro (hơn 80 ha); cùng lực lượng kỹ sư, chuyên gia, công nhân kỹ thuật giàu kinh nghiệm và hệ thống quản lý dự án, an toàn, chất lượng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Trên nền tảng đó, PTSC đã trở thành lực lượng dịch vụ kỹ thuật chủ lực về tổng thầu với gần 100 dự án EPC/EPCIC trong và ngoài nước, có khả năng đảm nhận phạm vi trách nhiệm ngày càng rộng; trong khi Vietsovpetro tích lũy năng lực EPCI qua nhiều thế hệ công trình do mình điều hành và các hợp đồng dịch vụ, được kiểm chứng bằng những dự án đã đi vào khai thác an toàn, hiệu quả. Cùng với sự tham gia của các đơn vị, doanh nghiệp và đối tác trong nước, những năng lực này tạo nên chuỗi thực hiện công trình dầu khí ngoài khơi của Petrovietnam.
Năng lực tổng thầu của Petrovietnam vì thế không nhất thiết phải được dựng nên bởi một doanh nghiệp tự đứng ra làm mọi công đoạn hay sở hữu mọi phương tiện đặc thù. Giá trị cốt lõi nằm ở khả năng trực tiếp thực hiện những phần việc đã làm chủ, huy động đúng nguồn lực trong nước và quốc tế, kiểm soát chất lượng, tiến độ, chi phí, an toàn và chịu trách nhiệm đến cùng. Việc các doanh nghiệp Việt Nam cạnh tranh sòng phẳng với các đối thủ trên thế giới, liên tiếp trúng thầu và hoàn thành dự án trong những điều kiện khó khăn chính là câu trả lời rõ ràng nhất về năng lực, đồng thời minh chứng cho sức mạnh công nghiệp Việt Nam trên bản đồ năng lượng toàn cầu.
