Dùng sim “rác” khủng bố: Nhà mạng không thể chối trách nhiệm

Mặc dù Bộ Thông tin và Truyền thông đang quyết tâm xóa "sim rác", thế nhưng trên thực tế loại sim "vô chủ" này vẫn đang tồn tại tràn lan. Lý do chính dẫn đến tình trạng này là do các nhà mạng quá chú trọng vào lợi nhuận, nên đã "khoán trắng" cho các đại lý tự do "tác oai tác quái" bằng cách "lách" các quy định của Chính phủ về quản lý thuê bao trả trước.

Bất lực và bế tắc vì… bị bỏ rơi

Có một thực tế là khi bị khủng bố điện thoại, nạn nhân không thể tự mình tìm ra thủ phạm. Mọi hy vọng đều được dồn vào nhà mạng và cơ quan chức năng. Tuy nhiên, đa phần các trường hợp bị quấy nhiễu và khủng bố điện thoại "khiếu nại" đến các nhà mạng đều nhận được những câu trả lời chung chung, không thỏa đáng.

Chị Lê Thu Trang (Giáp Bát, Hà Nội), chủ nhân số điện thoại 0904273*** bức xúc: "Khi bị quấy rối điện thoại, gọi đến Tổng đài 18001090 của MobiFone thì không thấy ai trả lời máy. Chị tiếp tục gọi điện đến Phòng Chăm sóc khách hàng của MobiFone thì nhận được câu trả lời đại ý rằng: Khi khách hàng bị quấy rối hoặc khủng bố bằng tin nhắn, điện thoại, khách hàng phải thông báo với cơ quan Công an, chứ công ty không có trách nhiệm can thiệp vào đời sống cá nhân của khách hàng. Công ty chỉ có quyền được cắt việc sử dụng dịch vụ của khách hàng trong các trường hợp là nộp chậm cước, khách hàng yêu cầu cắt, hoặc khách hàng có các hoạt động vi phạm đến an ninh quốc gia.

Còn anh Trần Khánh Nam (Bạch Mai, Hà Nội), chủ thuê bao 098723**** của Viettel cũng phàn nàn về việc khi gọi đến Tổng đài 19008198 của Viettel thì chỉ được nghe những "lời khuyên" mà dường như ai cũng biết. Thay vì tư vấn giúp khách hàng về thủ tục, chứng cứ để khiếu nại, tố cáo hành vi quấy rối qua điện thoại lên các cơ quan chức năng thì nhân viên trực tổng đài ở đây khuyên rằng: Trong thời gian chờ các biện pháp kỹ thuật, khách hàng không nghe nội dung các cuộc gọi mà cứ bấm OK để cho kẻ quấy rối tốn tiền, bởi thực tế kẻ quấy rối thường tắt máy khi người nghe bấm OK.

Sự bàng quan của các nhà mạng đã khiến "nạn nhân" bị khủng bố rơi vào tình trạng bị bỏ rơi vì không có cơ quan nào đứng ra bảo vệ, khiếu nại thì không được hướng dẫn đến nơi đến chốn, hoặc nhà mạng nhận đơn khiếu nại rồi "ngâm" quá lâu với lý do khách hàng chưa cung cấp đủ chứng cứ để có thể giải quyết. Thế nên, thay vì trông chờ vào các nhà mạng, nhiều người đã "tự bảo vệ mình" bằng cách liên tục phải thay đổi số điện thoại di động dù mỗi lần thay đổi số kéo theo rất nhiều sự bất tiện và phức tạp.

Một số khác gọi điện đến Cảnh sát 113 để yêu cầu giúp đỡ thì được cán bộ trực tổng đài ở đây cho biết: Có thể làm đơn nhờ Công an phường, nơi mình đang sinh sống can thiệp.

Trao đổi với phóng viên, ông Trần Tiểu Bình, Trưởng Công an phường Vĩnh Tuy (Hà Nội) cho biết: Về mặt nguyên tắc, nếu nhận được đơn của công dân về việc bị khủng bố tống tiền, đe dọa tính mạng, Công an phường có thể vào cuộc xác minh, điều tra làm rõ. Tuy nhiên, trên thực tế việc tìm ra thủ phạm rất khó (vì kẻ xấu thường sử dụng sim rác, không đăng ký hoặc đăng ký sai thông tin cá nhân để khủng bố nên hầu như không có manh mối). Điều này thường vượt quá khả năng của Công an phường, thậm chí là Công an quận.

Trách nhiệm trước hết thuộc về nhà mạng

Việc chỉ chăm chăm chạy theo lợi nhuận, cũng như cuộc đua giành giật số thuê bao của 7 nhà cung cấp dịch vụ trên thị trường viễn thông thông qua các chương trình khuyến mại "nhân đôi, nhân ba" tài khoản sim đã làm cho số lượng "sim rác", chỉ dùng một lần rồi vứt đi ngày càng nhiều. Đáng nói hơn, việc quản lý thuê bao trả trước (TBTT) dường như đang được các nhà mạng thả lỏng cho các đại lý. Bằng chứng là, ở bất kỳ đâu, với bất kỳ mạng di động nào, khách hàng cũng có thể sở hữu số lượng sim tuỳ thích mà không cần xuất trình CMND hoặc đăng ký thông tin bởi việc này đã có các đại lý kích hoạt sẵn và đăng ký hộ.

Tính đến ngày 31/1, cả nước vẫn còn gần 1,5 triệu TBTT chưa đăng ký, bị trùng dữ liệu và vượt quá 3 sim/1 mạng. Nhưng cho đến nay, TBTT vi phạm bị các nhà mạng cắt theo đúng quy định vẫn chưa có con số chính xác (bởi mỗi mạng công bố 1 kiểu và không có ai giám sát việc xử lý này), cũng không có đại lý hay nhà mạng nào bị phạt vì vi phạm quy định.

Nhà mạng tiếp tục sản xuất "sim rác" bán kiếm lời, lại tăng được cả lượng thuê bao; đại lý bán sim càng được nhiều, chiết khấu phần trăm càng lớn. Vì lợi nhuận, cả doanh nghiệp lẫn đại lý đều tìm cách "lách luật". Và mặt trái của sự phát triển thiếu bền vững này (sim rác tăng chóng mặt) là nạn quấy nhiễu, khủng bố qua điện thoại ngày càng nhức nhối. Theo một thống kê chưa đầy đủ, có đến 99% số điện thoại dùng để quấy rối, khủng bố người khác hiện nay là TBTT. 

Việc truy tìm thủ phạm khủng bố qua điện thoại bằng TBTT trên thực tế gặp rất nhiều khó khăn. Nguyên nhân chủ yếu vẫn là do việc quản lý cơ sở dữ liệu về TBTT của các nhà mạng hiện nay đều đang bất ổn về mặt quản lý. Quy định khách hàng khi mua sim phải xuất trình CMND đã không được các đại lý bán sim, thẻ thực hiện nghiêm túc, triệt để. Mặt khác, hệ thống phần mềm quản lý thông tin TBTT của các nhà cung cấp dịch vụ hiện nay còn thiếu sót, chưa hoàn chỉnh đã dẫn đến việc thông tin mà khách hàng đăng ký thiếu chính xác (đăng ký sai số CMND và họ tên vẫn được hệ thống chấp nhận). Vì thế, cơ quan Công an rất khó xác định danh tính của kẻ khủng bố.

Thiết nghĩ, để hạn chế tối đa nạn khủng bố qua điện thoại, điều cốt yếu vẫn là việc nhà mạng phải quản lý chặt thuê bao, đặc biệt là TBTT bằng nhiều biện pháp đồng bộ cả về mặt hành chính, kỹ thuật cũng như cơ chế xử phạt. Ngoài ra, các mạng di động cũng nên thành lập một bộ phận phụ trách an ninh, trong đó có tổ công tác phòng chống và xử lý khủng bố qua điện thoại, bảo vệ khách hàng.

Đồng thời, có thể thành lập một tổ chức hay hiệp hội làm trung gian, có chức năng đứng ra bảo vệ các nạn nhân bị khủng bố như Hiệp hội Bảo vệ người tiêu dùng… Về mặt quản lý Nhà nước,  Bộ TT&TT cũng cần phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Công an để xây dựng một hành lang pháp lý trong việc xử phạt các đối tượng vi phạm quy định của Chính phủ về quản lý TBTT, không bỏ sót đối tượng nào, từ nhà cung cấp dịch vụ, đại lý đến người tiêu dùng.