Dũng cảm lên, tự trọng lên, nghệ sĩ ơi!

Sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) đã mở rộng lãnh địa của nó không chừa một ngành nghề nào. Trong đó, nghề sáng tạo nghệ thuật cũng đang đứng trước những cơn sóng lớn và những tranh cãi dữ dội.

1. “Cách đây 1 năm, khi nghe những bài nhạc do AI tạo ra, mình nghĩ nó không thể có được vibe (không khí) kiểu cảm xúc thật và sâu sắc như con người. Nhưng thời gian gần đây đã có những bài AI tạo ra trong 5 phút bao gồm sáng tác, hòa âm, thể hiện, và cái đáng sợ là nó khiến mình rưng rưng, cay cay luôn, thử hình dung 1 năm nữa thì sẽ ghê gớm đến mức nào”.

Dũng cảm lên, tự trọng lên, nghệ sĩ ơi! -0

Đó là chia sẻ của một nhạc sĩ trẻ, thế hệ 9x, khá nổi tiếng và hiện đang hoạt động ở hải ngoại. Tất nhiên, đó chỉ là một quan điểm cá nhân không được nhiều nghệ sĩ đồng thuận. Nhưng đáng buồn, trong số hiếm hoi những người ủng hộ quan điểm này lại có những nghệ sĩ thuộc thế hệ 7x, từng phải dùi mài bao nhiêu năm ở nhạc viện và được xem là có tài năng, uy tín. Một trong những ý kiến đồng thuận ấy là: “AI là bắt buộc. Tương lai sáng rực”.

Ngay sau khi lời bình luận này được đưa ra, trong diễn đàn của các nhạc sĩ đã có người lên tiếng kiểu: “Từ nay trở đi, chúng ta không nên tin vào sáng tác của cậu ấy nữa. Rất có thể cậu ấy từ bỏ cây đàn để dùng AI”.

Phải thừa nhận, sức sản xuất và tốc độ sản xuất của AI là đáng kinh ngạc. Với chỉ một câu lệnh, ứng dụng AI có thể cung cấp ngay cho người dùng một bản thu âm hoàn chỉnh với nhạc đệm và giọng hát ảo. Chính vì thế, trên mạng xã hội bắt đầu nở rộ dịch vụ nhận sáng tác với bất kỳ chủ đề nào và mức giá thì vô cùng rẻ, chừng vài trăm ngàn một bài. Điều này thực sự đã và đang đe dọa những nghệ sĩ đích thực, sống và lao động bằng năng lực cá nhân và đạo đức nghề.

Trên mạng xã hội thời gian gần đây phổ biến một video mô tả cảnh một ông già đi thi chương trình “Americas got talents”. Ở dưới có đầy đủ hình ảnh khán giả, ban giám khảo với biểu cảm vô cùng cảm xúc. Bài hát cũng thực sự dễ nghe, bắt tai đi kèm với câu chuyện xúc động kể về một người cha già luôn mong được gặp lại con trai mình một lần cuối sau nhiều năm xa cách. Tất cả các yếu tố đều rất có vẻ con người nhưng người nghe sau thời khắc đầu hơi xúc cảm lập tức có cảm giác vẫn xa lạ và giả tạo. Hóa ra, đó là một sản phẩm ảo được tạo ra bằng AI một cách tinh vi. Nó tinh vi ở chỗ, người tạo ra nó không đưa ra một câu lệnh chung chung mà thậm chí còn sáng tác câu chuyện chủ đề xuyên suốt cho lời hát. Chính vì lẽ đó, nó mới khiến người nghe khá xúc cảm lúc đầu. Bài hát ấy tên là “Still waiting at the door”.

Và khi ai đó lên apple music hay spotify để kiếm tìm cái tên đó, họ sẽ nhận được một kết quả bất ngờ. Có 2 bài hát tên như thế với giai điệu gần như trùng khớp, chỉ khác nhau phần lời một chút mà thôi. Cả hai bài đều là sản phẩm AI và bài phát hành trước được gán với tên của một “nghệ sĩ” có vẻ như đến từ Nam Á (Ấn Độ hay một nước lân cận). “Nghệ sĩ” này ra mắt 10 album từ đầu năm 2025 đến nay, đủ thể loại nhạc. Đó là một khối lượng bất khả đối với bất kỳ nhạc sĩ tài năng nào cho dù anh ta có được hỗ trợ bởi một ekip hùng hậu đến mấy đi nữa.

Nhưng sự dễ dàng mà AI mang lại đó có thể giúp một người không biết một nốt nhạc nào trở thành nhạc sĩ được hay không? Tin vui cho những nghệ sĩ đích thực đã bắt đầu dần được hé lộ. Trong một báo cáo mới nhất từ nền tảng nghe nhạc trực tuyến Deezer, công ty này tiết lộ rằng họ xác định hơn 20.000 nội dung mới được tạo bởi AI mỗi ngày, gấp đôi khối lượng ghi nhận vào tháng 1 và chiếm 18% các nội dung mới được tải lên nền tảng. Như vậy, các nền tảng cũng đã bắt đầu ý thức được về việc rà soát, quét các nội dung mới để xác định ngay từ đầu “thứ nào là của AI và tác phẩm nào do con người tạo ra”.

2. Trong số báo ra ngày 26/5/2025 của ấn phẩm Liberation, ở mục xã luận, đã có đăng bài viết với nhan đề “Đừng để trí tuệ nhân tạo giết chết sáng tạo âm nhạc”. Bài xã luận ấy được chắp bút bởi một nghệ sĩ âm nhạc nhưng được đồng ký tên bởi 450 nghệ sĩ nổi tiếng, trong đó có những tên tuổi lẫy lừng như Jean-Michel Jarre, Etienne Daho, Pascal Dusapin, Pedro Winter, Yasmine Hamdan, Vitalic, Yael Naim, Odezenne, Vanessa Wagner, Shaka Ponk…; Radio France, We Love Green, Eurockéennes de Belfort; Adami, Félin, GAM, SMA, Technopol, Uman & Upfi… Đây là một tuyên ngôn đúng nghĩa của giới nghệ sĩ nhằm chống lại sự phi đạo đức khi hành nghề; chủ nghĩa tiêu dùng dễ dãi nhân danh xã hội hiện đại; sự lạm dụng công nghệ để xâm phạm chủ quyền văn hóa…

Dũng cảm lên, tự trọng lên, nghệ sĩ ơi! -0
Dũng cảm lên, tự trọng lên, nghệ sĩ ơi! -0
Trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong nhiều mặt đời sống xã hội.

Thực chất, việc một cá nhân bình thường vì yêu âm nhạc mà không có năng lực về âm nhạc sử dụng AI để tạo ra sản phẩm phục vụ bản thân mình, thậm chí chia sẻ nó cho bè bạn…, là một việc không đáng lên án. Nhưng sử dụng AI để sau đó tham gia thị trường âm nhạc bằng cách phát hành và thu được tiền từ các nền tảng thì lại là chuyện khác. Điều đó xúc phạm và xâm phạm quyền lợi của những nghệ sĩ đích thực. Hơn nữa, nó là hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ. Sức mạnh AI đến từ cộng đồng, do chính khả năng máy học (learning machine) của nó. Nó thu gom tri thức cộng đồng và tạo ra sản phẩm.

Ở giai đoạn mở đầu này, các nhà phát triển nền tảng AI chưa thắt chặt chuyện bản quyền. Nhưng trong tương lai, rồi họ sẽ bắt buộc phải gắn mã “seed” cho các sản phẩm âm nhạc được tạo ra, giống như các hình ảnh mà AI đang tạo cho người dùng hiện nay. Việc gắn mã này đến từ ba động lực. Thứ nhất là sức ép của các nghệ sĩ trên thế giới. Thứ hai là yêu cầu của các nền tảng âm nhạc cũng như các Chính phủ. Thứ ba, quan trọng nhất, là thôi thúc chia sẻ lợi nhuận của chính nhà phát triển AI. Họ chẳng dại gì để người dùng kiếm tiền từ công cụ mà họ phải đầu tư rất nhiều tiền để tạo ra.

Song, điều quan trọng nhất vẫn chính là ý thức của nghệ sĩ. Ở Việt Nam, đã bắt đầu có những nghệ sĩ nhận ra tính “dễ nghe, bắt tai và đa dạng” của AI để nhờ AI sáng tác. Họ tinh vi hơn người thường ở chỗ họ có nghề nên có thể đưa những yêu cầu chi tiết hơn (về âm nhạc) và sau đó có những hiệu đính lại cho nó “bớt máy” đi một chút. Đây mới là lực lượng nguy hiểm nhất, đe dọa đến ngành công nghiệp âm nhạc nhất. Dễ hiểu, vì họ có chuyên môn nên hành vi của họ có sự chuẩn bị lớp lang hơn, dễ đánh lừa người nghe hơn. Hành vi này còn kém đạo đức nghề hơn hành vi nhờ AI sáng tác 100% để lên mạng làm “nghệ sĩ” của người thường. Đơn giản, người thường có thể làm việc này vì thích và tính tò mò tự phát. Nhưng nghệ sĩ mà thực hiện hành vi này thì lại có sự sắp xếp, chuẩn bị kỹ lưỡng để đánh lừa chính khán giả và đồng nghiệp của mình.

Rồi AI sẽ còn làm được nhiều thứ tinh vi hơn những gì nó đang làm được hôm nay. Nhưng dứt khoát, tâm sự riêng của từng cá nhân thì nó không thể có được. Và nghệ sĩ thì vẫn luôn có những tự sự chỉ có thể được bật ra bằng nốt nhạc, bằng tác phẩm. Cái hồn cốt của tác phẩm, của hành trình nghệ thuật nằm ở chỗ đó. Và trong cơn chuyển mình của thế giới công nghệ, rất cần những nghệ sĩ biết tự trọng để tránh việc “đạo nhạc từ AI” và phần còn lại cũng rất cần những nghệ sĩ dũng cảm hơn, không cảm thấy lo sợ trước làn sóng AI.

Chính sự dũng cảm ấy của họ sẽ tạo ra những tác phẩm mà vĩnh viễn AI chỉ có thể học theo và sao chép khéo léo ở một lần trả lời câu lệnh nào đó trong tương lai không ngừng học hỏi của chính bản thân nó mà thôi. 

Hà Quang Minh

Các tin khác

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

Hành trình hồi hương của những phận người lầm lỡ

“Việc nhẹ, lương cao”, “thế giới tự do”, “không cần lao động vẫn có cuộc sống sung túc, được bảo lãnh đi định cư tại các nước thứ ba như Mỹ, Canada, Australia”... Đó là những lời dụ dỗ khiến một bộ phận đồng bào dân tộc thiểu số ở Tây Nguyên tin theo và di cư bất hợp pháp sang Thái Lan mong được “đổi đời”.

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Muôn vẻ sáng tác ca khúc theo “đơn đặt hàng”

Trong đời sống âm nhạc, nhiều tác phẩm ra đời theo “đơn đặt hàng” hay yêu cầu, mong muốn nào đó không phải là điều xa lạ. Nhưng vượt ra khỏi mục tiêu ban đầu, nhiều tác phẩm đã ghi dấu ấn bền vững trong lòng công chúng. Đơn đặt hàng - tưởng chừng là khuôn khổ - lại giống như chiếc khung để nhạc sĩ vẽ lên những bức tranh âm nhạc sống động và nhiều điều thú vị.

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Họa sỹ Trần Đại Thắng: Bước cùng sách từ bờ sông Đà năm ấy

Trần Đại Thắng chưa bao giờ thực sự rời sông Đà. Dòng sông ấy vẫn lững lờ trong từng trang sách anh làm, trong mùi giấy in thoang thoảng, trong cả những đêm khuya anh ngồi viết lại chính đời mình. Từ cậu bé 6 tuổi mê mẩn ngắm những cuốn sách Nga trong một hiệu sách bên kia dòng sông Đà đến người dựng nên Đông A Books, Thắng chỉ làm một việc, giữ cho sách không trở thành một thứ thoáng qua. Cuốn "Tôi kể" dày 500 trang không phải lời kết. Chỉ là một lần nữa, anh lật giở ký ức, để xem tất cả những chi tiết nhỏ bé anh đã dành cả đời chăm chút, liệu có đủ nặng để níu lại một chút gì đó giữa dòng đời đang trôi quá vội.

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Hệ sinh thái web lậu và cá độ phía sau Xôi Lạc TV

Sau gần một thập kỷ hoạt động trên không gian mạng, hệ thống phát sóng bóng đá lậu Xôi Lạc TV vừa bị Cơ quan công an triệt phá, khởi tố hàng chục đối tượng liên quan. Đằng sau những đường link xem bóng đá miễn phí tưởng chừng vô hại là cả một "hệ sinh thái" web lậu vận hành theo kiểu "đầu rắn nhiều thân", gắn chặt với quảng cáo cá cược và dòng tiền ngầm có quy mô lớn.

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Hà Lan mới chỉ dăm ngày

Tôi quyết định làm chuyến “du lịch bụi” đến Hà Lan vào những ngày cuối năm 2025. Với tôi, đây thật sự là chuyến đi đáng nhớ, bởi Hà Lan không chỉ có kênh đào thơ mộng, cối xay gió, cánh đồng hoa Tulip rực rỡ, văn hóa xe đạp độc đáo mà còn là mảnh đất có nhiều điều để khám phá.

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Công nghiệp văn hóa Việt Nam sau những cú hích năm 2025

Năm 2025, lịch sử và âm nhạc cùng lúc tìm được đường trở lại đời sống đương đại. Những bộ phim chiến tranh như "Mưa đỏ" đã lập kỷ lục doanh thu phòng vé với doanh thu trên 700 tỷ đồng; các chương trình Đại nhạc hội quy mô lớn thắp sáng không gian công cộng bằng cảm xúc tập thể, concert "Tổ quốc trong tim" thu hút 50.000 khán giả, Concert "Rạng rỡ Việt Nam" sau vài giờ mở bán đã cháy vé, cho thấy dư địa để phát triển công nghiệp văn hóa rất lớn. Vấn đề là làm thế nào để biến những khoảnh khắc bùng nổ ấy thành một chiến lược phát triển bền vững cho ngành công nghiệp văn hoá Việt Nam.

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Cuộc đua xe tự lái: Cạnh tranh trong hợp tác ở London

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị không ngừng leo thang, một mô hình hợp tác độc đáo đang hình thành ngay tại trung tâm châu Âu. Thủ đô London của nước Anh sắp trở thành thành phố đầu tiên trên thế giới chứng kiến xe tự lái của hai gã khổng lồ công nghệ đến từ Mỹ và Trung Quốc cùng vận hành. Sự hiện diện song hành này không đơn thuần là một cuộc đua công nghệ, mà còn mở ra một lối đi mới, nơi những đối thủ toàn cầu cùng phát triển dưới một khung pháp lý chung, mang đến hy vọng về khả năng phối hợp trong một lĩnh vực then chốt của tương lai.

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Khi “an toàn” chỉ là một khái niệm

Năm 2001, khán giả đã hồi hộp dõi theo những pha hành động và đấu trí trong bộ phim Oceans Eleven (11 tên cướp thế kỷ) về một vụ cướp casino được dàn dựng tinh vi đến mức hoàn hảo ở Los Angeles. Và cuối năm 2025, khi nước Đức đang yên bình tận hưởng kỳ nghỉ lễ Giáng sinh, một vụ cướp ngân hàng táo bạo, với những tình tiết ly kỳ như phim điện ảnh, đã khiến người ta không khỏi bàng hoàng.

Khi chim bỏ đường bay

Khi chim bỏ đường bay

Có thể gọi vụ hủy chương trình “Về đây bốn cánh chim trời” hôm 28/12 vừa qua là “vụ bể show thế kỷ” bởi nó chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam. Hệ lụy của nó là tranh cãi kéo dài, gay gắt giữa bên bênh vực và bên công kích các nghệ sĩ đã tham gia “đình công”.

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Tăng trưởng nghịch chiều và cơ hội cho nền công nghiệp văn hóa

Năm 2025 của điện ảnh thế giới mở ra với tâm thế bất an. Hollywood, biểu tượng của nền công nghiệp điện ảnh toàn cầu tiếp tục đối mặt chu kỳ suy giảm doanh thu, sự bế tắc của dòng phim trung cấp, chi phí sản xuất leo thang và tình trạng phụ thuộc quá mức vào các thương hiệu cũ. Thị phần phòng vé phim Hollywood đang giảm dần so với 2 thập kỷ trước, nhất là ở các thị trường châu Á, nơi khán giả trẻ chuyển sang nội dung bản địa và dịch vụ trực tuyến.

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Ăn chặn tiền sinh viên: Những kẻ đánh cắp niềm tin

Bắt nguồn từ một câu hỏi thắc mắc trên diễn đàn mạng xã hội của một vài sinh viên, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Hà Nội Phạm Văn Long cùng 2 cấp dưới bị khởi tố hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ", với cáo buộc đã "ăn chặn" tiền hỗ trợ tham gia phục vụ sự kiện A80 của sinh viên. Số tiền được cho là bị xà xẻo ấy không lớn (chỉ hơn 200 triệu) nhưng thứ mất đi lại lớn hơn nhiều lần.

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Khi các “triệu phú crypto” vào tầm ngắm của những kẻ bắt cóc

Trong bối cảnh Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số khác liên tục tăng giá, những ví tiền số trở thành “kho vàng di động”, đây không đơn thuần là dạng tống tiền truyền thống nữa. Tội phạm kết hợp giữa công nghệ và thủ đoạn tàn ác truyền thống để chiếm đoạt những khối tài sản ảo. Chúng sử dụng kỹ thuật doxxing (thu thập và tiết lộ thông tin cá nhân trên mạng), khai thác mạng xã hội, truy vết on-chain, rồi chuyển sang hành vi bạo lực ngoài đời thực để bắt cóc, khống chế và ép nạn nhân mở ví, tiết lộ mật khẩu crypto hoặc buộc gia đình nạn nhân chuyển tiền.

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Khi thị trường đen buôn bán cổ vật tiếp tay cho tội phạm toàn cầu

Sáng sớm 19/10, bốn tên cướp cải trang thành công nhân xây dựng đã thực hiện một vụ cướp được lên kế hoạch tỉ mỉ tại Bảo tàng Louvre ở thủ đô Paris (Pháp). Chỉ trong vòng chưa đầy 10 phút, chúng đã cuỗm đi 8 món đồ từ bộ sưu tập Trang sức Hoàng gia Pháp - những món đồ nổi tiếng với ý nghĩa lịch sử và tổng giá trị ước tính lên tới 88 triệu euro. Mặc dù một vài nghi phạm đã bị bắt giữ, công tố viên Paris Laure Beccuau vẫn mô tả hoạt động này "rất có thể là hành động của tội phạm có tổ chức".

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Người giữ vai trò quan trọng trong hệ thống Hoàng Hường

Sau khi Hoàng Hường - người được mệnh danh là "nữ hoàng" thực phẩm chức năng bị bắt, cơ quan điều tra tiếp tục bắt một mắt xích quan trọng trong "đế chế" Hoàng Hường, đó là Nguyễn Thị Tường An, người không livestream, không xuất hiện trên truyền thông nhưng được dư luận cho rằng, vai trò của Tường An cực kì quan trọng trong hệ thống của Hoàng Hường.

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Từ Jack97 không biết sợ tới một câu hỏi lớn hơn

Trên sân khấu lớn, Jack97 bước ra hào hoa như một “công tử” miền Tây, để rồi cậu ca sĩ ấy “tông cửa mồm” ném một câu “dồn cửa tai” của khán giả: “Lào gì cũng tôn”. Lập tức, video ấy tràn lan trên mạng, kéo theo phản ứng giận dữ của rất nhiều người…

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Thằng mõ mới ngụ cư cam quýt

Đò dọc phải tránh đò ngang

Ngụ cư phải tránh dân làng cho xa

"Đò" là từ "độ" tiếng Hán - Việt chuyển qua tiếng Việt, theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ. Khi ai đó bảo: "Thành công rồi, việc này có trời độ", ta hiểu là do trời ủng hộ giúp đỡ, chứ không hẳn hiểu theo nghĩa độ/ đò là chở qua sông.

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Lật tẩy mạng lưới rửa tiền toàn cầu của Prince Holding Group

Trong báo cáo dài hơn 200 trang mới được công bố, Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) và Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ xác định Prince Holding Group (Prince Group) - đế chế kinh doanh trải khắp thế giới của ông trùm lừa đảo Chen Zhi, là một tổ chức tội phạm xuyên quốc gia. Không chỉ vận hành hàng loạt trại lừa đảo quy mô lớn ở Campuchia và Myanmar, Prince Group còn rửa hàng trăm triệu USD tiền bẩn qua hệ thống ngân hàng Hàn Quốc, fintech Singapore, bất động sản Dubai và quỹ đầu tư ở London (Anh).

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Con chip niềm tin và chân dung doanh nhân poker khát nước

Có những kẻ từng được ca ngợi là “người mở đường cho kỷ nguyên khởi nghiệp”, nhưng khi bức màn rơi xuống, người ta mới nhận ra đó không phải người mở đường mà là kẻ đào hố. Đào Minh Phú, trong nhiều năm, được nhắc đến như hình mẫu của một “doanh nhân 4.0”: năng động, sắc sảo, nói đâu trúng đó.

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Sắp xếp, sáp nhập đại học Việt Nam theo hướng nào?

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo đã yêu cầu sáp nhập, giải thể các cơ sở giáo dục đại học không đạt chuẩn; nghiên cứu chuyển một số trường đại học về địa phương quản lý để đáp ứng tốt hơn yêu cầu đào tạo nhân lực của địa phương...