Đối với ngành điện, cần nhất là công khai, minh bạch

Ngày 16/10, Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã tổ chức Diễn đàn cơ sở khoa học của việc tính giá điện với sự tham gia của nhiều chuyên gia hàng đầu trong nước về lĩnh vực này, và cả những người đã từng làm công tác quản lý. Tại đây, các chuyên gia một lần nữa khẳng định cần nhất hiện nay với ngành điện là sự công khai, minh bạch.

Theo TS Ngô Đức Lâm, ngành điện đã có sự cố gắng rất đặc biệt. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành lại không đi cùng sự đồng thuận của người dân, mà chủ yếu do 3 vấn đề: Đầu tiên là độc quyền còn rất lớn, trong khi giá điện lại được áp dụng cơ chế thị trường rất rộng rãi, là sự ưu tiên rất lớn cho ngành điện. Cái người dân hoan nghênh nhất của thị trường cạnh tranh là được quyền lựa chọn hàng hoá mình mua và được dịch vụ tốt nhất, thì cả 2 yếu tố này còn lâu mới có trong ngành điện. Thứ hai là vấn đề minh bạch về giá. Thứ ba là năng suất lao động của ngành điện còn rất thấp, và người tiêu dùng phải chịu “hậu quả” của điều đó. 

TS Lâm cho rằng điện hiện nay được điều chỉnh bằng Luật giá và Luật Điện lực, theo đó người tiêu dùng có 3 quyền: được lựa chọn hàng hoá tiêu dùng (thực tế là không được chọn); được quyền cung cấp thông tin minh bạch và được bồi thường thiệt hại khi sản phẩm anh dùng kém chất lượng. 

Các chuyên gia lại một lần nữa đặt vấn đề về tính công khai, minh bạch của ngành điện. Ảnh: CTV.
Các chuyên gia lại một lần nữa đặt vấn đề về tính công khai, minh bạch của ngành điện. Ảnh: CTV.

Tuy nhiên, đến nay quyền người tiêu dùng, quyền của xã hội chưa được chú ý đến, trong khi lại đặt ra cơ chế rất thông thoáng cho ngành điện với quyền tự định giá và quyền tự điều chỉnh giá. Đây là những quy tắc có lợi cho EVN nhưng bất lợi cho cạnh tranh, và minh bạch hay không minh bạch cũng từ đây mà sinh ra. “Giá điện để EVN tính, tức là anh sản xuất theo kiểu gì anh cũng có lãi, cứ cộng hết vào, làm thui chột tính phấn đấu của họ”. 

TS Lâm cũng cho rằng giá phát điện chiếm 77% cơ cấu giá thành, đây là khâu quyết định của giá điện. Nhưng hiệu suất tiết kiệm hiện nay rất thấp, tiêu hao rất nhiều nhiên liệu, nên giá thành điện rất cao. Có thể ví dụ tiêu hao bình quân nhiệt điện của thế giới là 380g nhiên liệu/kWh, trong khi Việt Nam hơn gấp rưỡi là 560g/kWh. Điện tự dùng, các chỉ số khác cũng đều cao ngất ngưởng. Do đó, giải quyết cái biểu giá cũng chỉ là giải quyết cái ngọn, mà cái gốc chính nằm ở EVN.

Quan điểm này trùng khớp với quan điểm của GS Vũ Trọng Hồng, nguyên Thứ trưởng Bộ Thuỷ lợi, người đã có nhiều năm làm thuỷ điện. Theo GS Vũ Trọng Hồng, xem xét gốc của giá điện cũng chính từ giá phát điện. “Các anh cứ cãi nhau mãi cái ngọn. Như thuỷ điện tôi đã làm, chiếm 80% là giá trị đầu tư nhà máy, khấu hao vào giá điện. Tôi nguyên là Thứ trưởng phụ trách xây dựng cơ bản của Bộ Thuỷ lợi, các công trình này đầu tư rất lớn, mà để thu hồi vốn nhanh thì phải tính khấu hao ngắn. Theo học trò tôi công bố thì hiện nay các nhà máy điện khấu hao nhiều nhất là 30 năm, có khi 20 năm, trong khi đáng lẽ phải khấu hao 100 năm. Như vậy tính vào giá thành là chết rồi. Tất nhiên Nhà nước có định mức khác, còn tư nhân tính cách khác, khấu hao ngắn hơn, phải thông cảm, nhưng tính xuống 20 năm, 30 năm là bất hợp lý”...

Các chuyên gia lại một lần nữa đặt vấn đề về tính công khai, minh bạch của ngành điện.
Các chuyên gia lại một lần nữa đặt vấn đề về tính công khai, minh bạch của ngành điện.

Liên quan đến điều chỉnh biểu giá điện, GS Nguyễn Quang Thái đặt vấn đề phải nhìn thẳng vào sự thật để thấy dân tình bức xúc như thế nào. “Muốn sửa thì vai trò Nhà nước, cụ thể là Bộ Công Thương vô cùng quan trọng, anh phải đứng ra. Đây anh lại bảo EVN lấy ý kiến rồi, tháng sau phải đưa tôi để tôi tập hợp báo cáo. Như vậy là vô trách nhiệm. Chính mình phải đứng ra chứ không phải giao cho EVN đứng ra. Cái chính mọi người thắc mắc không phải biểu giá, mà chính là ông tính tuỳ tiện, thời điểm ông đo đếm khác nhau. Ông công khai, minh bạch là yêu cầu của nhân dân. Tôi đồng ý người giàu dùng nhiều điện phải tính giá hơn, nhưng không đưa về cho EVN, mà đưa về Nhà nước để sử dụng vào việc tiết kiệm năng lượng.

Có mặt tại diễn đàn, ông Lê Hồng Tịnh, Ủy viên Thường trực Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cũng đặt vấn đề cái quan trọng nhất mà dân quan tâm là minh bạch, là vì sao thị trường điện cạnh tranh triển khai chậm. 

“Với cách làm thế này mà không có đột phá thì rất khó. Ngành điện có đến hơn 80.000 người. Các nước dùng công nghệ thông tin hết rồi, ta vẫn dùng người đi đo đếm, chi phí nhân công quá lớn. Muốn giải quyết được tổn hao thì phải chấm dứt độc quyền. Muốn tái cơ cấu ngành điện mà để ngành điện làm là không có. Không ai muốn tự nhiên thay đổi, mà phải từ những hội thảo thế này ta kiến nghị Chính phủ để Chính phủ thực hiện” – ông Tịnh kiến nghị.

Dự kiến tháng 11 sẽ kiểm tra xong giá thành điện

Theo ông Đinh Thế Phúc, Phó Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực (Bộ Công thương), mọi năm vào tháng 9, tháng 10 là đoàn liên ngành đã kiểm tra xong giá thành điện, nhưng năm nay do EVN làm chậm nên giờ mới đang kiểm tra ở miền Bắc, dự kiến sẽ xong một số đơn vị điểm trong tháng 10, để tháng 11 tổng hợp báo cáo kết quả lên Bộ Công thương và Bộ Tài chính. Ông Phúc cũng khẳng định nguyên tắc là giá bán điện phải công khai, minh bạch.

Vũ Hân

Các tin khác

The Komorebi giành giải thưởng Asia Pacific Property Awards 2026

The Komorebi giành giải thưởng Asia Pacific Property Awards 2026

Giải thưởng Asia Pacific Property Awards 2026 đánh dấu lần thứ hai chỉ trong vòng một năm khu The Komorebi (Vinhomes Royal Island) được xướng tên trên bản đồ kiến trúc châu Á, khẳng định sức hút của chuẩn sống wellness cùng phong cách kiến trúc Nhật Bản giữa lòng đảo Vũ Yên - thủ phủ mới của giới thượng lưu Hải Phòng.

Roadshow “hút” các nhà tư vấn, doanh nghiệp nước ngoài

Roadshow “hút” các nhà tư vấn, doanh nghiệp nước ngoài

Chiều ngày 15/5, sự kiện Roadshow (khảo sát thị trường và thu thập phản hồi) do Bộ Xây dựng tổ chức đã thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chuyên môn trong và ngoài nước, với mục tiêu giới thiệu gói thầu tư vấn TV02 - lập Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS) và thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) cho Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Gần 1.000 Cửa hàng xăng dầu PVOIL đã sẵn sàng kinh doanh xăng E10

Gần 1.000 Cửa hàng xăng dầu PVOIL đã sẵn sàng kinh doanh xăng E10

Ngày 15/5, Tổng công ty Dầu Việt Nam – CTCP (PVOIL), thành viên của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) chính thức triển khai kinh doanh xăng sinh học E10 tại gần 1.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước, đánh dấu bước chuyển lớn trong lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học và chuyển dịch năng lượng xanh tại Việt Nam.

Hàng không và du lịch tìm giải pháp kích cầu du lịch

Hàng không và du lịch tìm giải pháp kích cầu du lịch

Giá vé máy bay cao, chi phí đầu vào tăng mạnh trong khi du khách thắt chặt chi tiêu đang tạo áp lực lớn lên ngành hàng không và du lịch. Tại tọa đàm “Giải pháp nào kích cầu hàng không - du lịch trong tình hình mới?” do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 15/5, các chuyên gia cho rằng, cần đồng bộ giải pháp để phục hồi thị trường và kích cầu du lịch.

Người tiêu dùng ngày càng khắt khe, buộc ngành sữa Việt phải nâng chuẩn

Người tiêu dùng ngày càng khắt khe, buộc ngành sữa Việt phải nâng chuẩn

Khi người tiêu dùng ngày càng kỹ tính hơn trong việc chọn sữa, chất lượng không nằm ở tuyên bố “cao cấp” tự xưng, mà từ trải nghiệm thực tế  và  sự bảo chứng từ các tổ chức kiểm định uy tín. Ở vị thế “anh cả”, với gần 50 năm đồng hành cùng người Việt và một cam kết không đổi về chất lượng, Vinamilk khẳng định sự “cao cấp” với bảng thành tích quốc tế ấn tượng.

Shopee mở rộng các chương trình hỗ trợ chi phí cho người bán và gia tăng giá trị trải nghiệm

Shopee mở rộng các chương trình hỗ trợ chi phí cho người bán và gia tăng giá trị trải nghiệm

Nhằm tiếp tục đồng hành cùng cộng đồng người bán và nâng cao hiệu quả kinh doanh trên nền tảng, trong Quý II/2026, Shopee triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ dành cho nhà bán hàng và người dùng. Các hoạt động tập trung vào hai trọng tâm gồm: Thêm 5 danh mục ngành hàng phục vụ nhu cầu thiết yếu được áp dụng giảm Phí Cố Định; Hỗ trợ nhà bán mới với chương trình hỗ trợ Phí Cố Định trong giai đoạn đầu kinh doanh

Bỏ qua biến động lãi suất, khách hàng "chốt" hợp đồng

Bỏ qua biến động lãi suất, khách hàng "chốt" hợp đồng

Trong khi thị trường vẫn đang quan sát những biến số về lãi suất, các nhà đầu tư sành sỏi đã quyết đoán "chốt" hợp đồng tại Sao Mai Residence. Họ không chờ đợi sự ổn định giả tạo của dòng tiền mà chọn sở hữu ngay hôm nay để đón đầu chu kỳ tăng giá của một dự án đã chính thức "về đích" hạ tầng.

Kinh tế tư nhân bền bỉ chống chịu và sẵn sàng bứt phá

Kinh tế tư nhân bền bỉ chống chịu và sẵn sàng bứt phá

Khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được khai thông quyết liệt trong 12 đến 18 tháng tới.

Giá vàng đảo chiều giảm tiền triệu

Giá vàng đảo chiều giảm tiền triệu

Trong khi giá vàng thế giới giảm cả trăm USD/ounce, thì giá vàng trong nước chỉ giảm 1 triệu đồng mỗi lượng, nới khoảng cách chênh lệch lên 17 triệu đồng/lượng.

Quảng Trị: Hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển bảo vệ ngư trường

Quảng Trị: Hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển bảo vệ ngư trường

Trong số các tỉnh ven biển Miền Trung, Quảng Trị là tỉnh có số lượng tàu cá lớn và nhiều ngư dân đi biển. Hiện nay, Quảng Trị có khoảng 4.600 đến 4.666 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên, trong đó có hơn 1.300 tàu hoạt động xa bờ. Nhằm hỗ trợ ngư dân, Quảng Trị đang có nhiều chính sách hỗ trợ ngư dân yên tâm bám biển bảo vệ ngư trường.

Khách hàng đổi tiền rách, hỏng không phải trình giấy tờ

Khách hàng đổi tiền rách, hỏng không phải trình giấy tờ

Nhiều nội dung mới đáng chú ý như việc đổi tiền rách, hỏng sẽ không phải trình giấy tờ, không giới hạn số lượng, hoặc phân cấp trực tiếp cho Ngân hàng Nhà nước khu vực xử lý, sẽ tạo thuận lợi cho khách hàng khi cần đổi tiền.