Đối với ngành điện, cần nhất là công khai, minh bạch

Ngày 16/10, Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) đã tổ chức Diễn đàn cơ sở khoa học của việc tính giá điện với sự tham gia của nhiều chuyên gia hàng đầu trong nước về lĩnh vực này, và cả những người đã từng làm công tác quản lý. Tại đây, các chuyên gia một lần nữa khẳng định cần nhất hiện nay với ngành điện là sự công khai, minh bạch.

Theo TS Ngô Đức Lâm, ngành điện đã có sự cố gắng rất đặc biệt. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành lại không đi cùng sự đồng thuận của người dân, mà chủ yếu do 3 vấn đề: Đầu tiên là độc quyền còn rất lớn, trong khi giá điện lại được áp dụng cơ chế thị trường rất rộng rãi, là sự ưu tiên rất lớn cho ngành điện. Cái người dân hoan nghênh nhất của thị trường cạnh tranh là được quyền lựa chọn hàng hoá mình mua và được dịch vụ tốt nhất, thì cả 2 yếu tố này còn lâu mới có trong ngành điện. Thứ hai là vấn đề minh bạch về giá. Thứ ba là năng suất lao động của ngành điện còn rất thấp, và người tiêu dùng phải chịu “hậu quả” của điều đó. 

TS Lâm cho rằng điện hiện nay được điều chỉnh bằng Luật giá và Luật Điện lực, theo đó người tiêu dùng có 3 quyền: được lựa chọn hàng hoá tiêu dùng (thực tế là không được chọn); được quyền cung cấp thông tin minh bạch và được bồi thường thiệt hại khi sản phẩm anh dùng kém chất lượng. 

Các chuyên gia lại một lần nữa đặt vấn đề về tính công khai, minh bạch của ngành điện. Ảnh: CTV.
Các chuyên gia lại một lần nữa đặt vấn đề về tính công khai, minh bạch của ngành điện. Ảnh: CTV.

Tuy nhiên, đến nay quyền người tiêu dùng, quyền của xã hội chưa được chú ý đến, trong khi lại đặt ra cơ chế rất thông thoáng cho ngành điện với quyền tự định giá và quyền tự điều chỉnh giá. Đây là những quy tắc có lợi cho EVN nhưng bất lợi cho cạnh tranh, và minh bạch hay không minh bạch cũng từ đây mà sinh ra. “Giá điện để EVN tính, tức là anh sản xuất theo kiểu gì anh cũng có lãi, cứ cộng hết vào, làm thui chột tính phấn đấu của họ”. 

TS Lâm cũng cho rằng giá phát điện chiếm 77% cơ cấu giá thành, đây là khâu quyết định của giá điện. Nhưng hiệu suất tiết kiệm hiện nay rất thấp, tiêu hao rất nhiều nhiên liệu, nên giá thành điện rất cao. Có thể ví dụ tiêu hao bình quân nhiệt điện của thế giới là 380g nhiên liệu/kWh, trong khi Việt Nam hơn gấp rưỡi là 560g/kWh. Điện tự dùng, các chỉ số khác cũng đều cao ngất ngưởng. Do đó, giải quyết cái biểu giá cũng chỉ là giải quyết cái ngọn, mà cái gốc chính nằm ở EVN.

Quan điểm này trùng khớp với quan điểm của GS Vũ Trọng Hồng, nguyên Thứ trưởng Bộ Thuỷ lợi, người đã có nhiều năm làm thuỷ điện. Theo GS Vũ Trọng Hồng, xem xét gốc của giá điện cũng chính từ giá phát điện. “Các anh cứ cãi nhau mãi cái ngọn. Như thuỷ điện tôi đã làm, chiếm 80% là giá trị đầu tư nhà máy, khấu hao vào giá điện. Tôi nguyên là Thứ trưởng phụ trách xây dựng cơ bản của Bộ Thuỷ lợi, các công trình này đầu tư rất lớn, mà để thu hồi vốn nhanh thì phải tính khấu hao ngắn. Theo học trò tôi công bố thì hiện nay các nhà máy điện khấu hao nhiều nhất là 30 năm, có khi 20 năm, trong khi đáng lẽ phải khấu hao 100 năm. Như vậy tính vào giá thành là chết rồi. Tất nhiên Nhà nước có định mức khác, còn tư nhân tính cách khác, khấu hao ngắn hơn, phải thông cảm, nhưng tính xuống 20 năm, 30 năm là bất hợp lý”...

Các chuyên gia lại một lần nữa đặt vấn đề về tính công khai, minh bạch của ngành điện.
Các chuyên gia lại một lần nữa đặt vấn đề về tính công khai, minh bạch của ngành điện.

Liên quan đến điều chỉnh biểu giá điện, GS Nguyễn Quang Thái đặt vấn đề phải nhìn thẳng vào sự thật để thấy dân tình bức xúc như thế nào. “Muốn sửa thì vai trò Nhà nước, cụ thể là Bộ Công Thương vô cùng quan trọng, anh phải đứng ra. Đây anh lại bảo EVN lấy ý kiến rồi, tháng sau phải đưa tôi để tôi tập hợp báo cáo. Như vậy là vô trách nhiệm. Chính mình phải đứng ra chứ không phải giao cho EVN đứng ra. Cái chính mọi người thắc mắc không phải biểu giá, mà chính là ông tính tuỳ tiện, thời điểm ông đo đếm khác nhau. Ông công khai, minh bạch là yêu cầu của nhân dân. Tôi đồng ý người giàu dùng nhiều điện phải tính giá hơn, nhưng không đưa về cho EVN, mà đưa về Nhà nước để sử dụng vào việc tiết kiệm năng lượng.

Có mặt tại diễn đàn, ông Lê Hồng Tịnh, Ủy viên Thường trực Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, cũng đặt vấn đề cái quan trọng nhất mà dân quan tâm là minh bạch, là vì sao thị trường điện cạnh tranh triển khai chậm. 

“Với cách làm thế này mà không có đột phá thì rất khó. Ngành điện có đến hơn 80.000 người. Các nước dùng công nghệ thông tin hết rồi, ta vẫn dùng người đi đo đếm, chi phí nhân công quá lớn. Muốn giải quyết được tổn hao thì phải chấm dứt độc quyền. Muốn tái cơ cấu ngành điện mà để ngành điện làm là không có. Không ai muốn tự nhiên thay đổi, mà phải từ những hội thảo thế này ta kiến nghị Chính phủ để Chính phủ thực hiện” – ông Tịnh kiến nghị.

Dự kiến tháng 11 sẽ kiểm tra xong giá thành điện

Theo ông Đinh Thế Phúc, Phó Cục trưởng Cục Điều tiết Điện lực (Bộ Công thương), mọi năm vào tháng 9, tháng 10 là đoàn liên ngành đã kiểm tra xong giá thành điện, nhưng năm nay do EVN làm chậm nên giờ mới đang kiểm tra ở miền Bắc, dự kiến sẽ xong một số đơn vị điểm trong tháng 10, để tháng 11 tổng hợp báo cáo kết quả lên Bộ Công thương và Bộ Tài chính. Ông Phúc cũng khẳng định nguyên tắc là giá bán điện phải công khai, minh bạch.

Vũ Hân

Các tin khác

Cảnh báo an toàn đối với một số sản phẩm, hàng hóa bị thu hồi tại nước ngoài

Cảnh báo an toàn đối với một số sản phẩm, hàng hóa bị thu hồi tại nước ngoài

Qua theo dõi thông tin từ các cơ quan quản lý an toàn sản phẩm và bảo vệ người tiêu dùng quốc tế trong tháng 9/2026, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ghi nhận một số sản phẩm bị thu hồi ở nước ngoài có nguy cơ ảnh hưởng đến người tiêu dùng Việt Nam. Trên cơ sở thông tin do cơ quan chức năng nước ngoài công bố, Ủy ban cảnh báo người tiêu dùng về các sản phẩm này.

PGBank và Bảo Minh ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện

PGBank và Bảo Minh ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện

Ngày 30/9, Ngân hàng TMCP Thịnh Vượng và Phát triển (PGBank) và Tổng Công ty Cổ phần Bảo Minh (Bảo Minh) chính thức ký kết Thỏa thuận hợp tác toàn diện, mở ra giai đoạn hợp tác mới trong phát triển sản phẩm, dịch vụ và mở rộng hệ sinh thái khách hàng.

Hơn 11 triệu cổ phiếu F88 phát hành thêm chính thức giao dịch trên UPCoM

Hơn 11 triệu cổ phiếu F88 phát hành thêm chính thức giao dịch trên UPCoM

F88 đã hoàn tất thủ tục đưa cổ phiếu chào bán ra công chúng và giao dịch trong bối cảnh lợi nhuận trước thuế cả năm 2026 dự báo vượt hơn 30% kế hoạch năm. Doanh nghiệp tiếp tục bổ sung nguồn vốn, nâng hiệu quả vận hành và triển khai kế hoạch chuyển sang niêm yết trên HOSE.

Huy động vốn theo phương thức PPP cho cao tốc: Cần thiết kế đúng bài toán đầu tư

Huy động vốn theo phương thức PPP cho cao tốc: Cần thiết kế đúng bài toán đầu tư

Trước nhu cầu huy động khoảng 846.000 tỷ đồng ngoài ngân sách để phát triển đường bộ cao tốc giai đoạn 2026 - 2030, ông Hồ Minh Hoàng - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả cho rằng, muốn thu hút nguồn vốn dài hạn, mỗi dự án cần được chuẩn bị trên cơ sở dữ liệu minh bạch, cấu trúc phù hợp và phân bổ rủi ro rõ ràng. Thực tiễn các dự án Đèo Cả tham gia cũng cho thấy phương thức đối tác công - tư (PPP) là giải pháp huy động hiệu quả nguồn lực tư nhân khi Nhà nước và doanh nghiệp cùng thiết kế đúng bài toán ngay từ đầu.

Hải quan trao công nhận doanh nghiệp ưu tiên cho 3 doanh nghiệp FDI

Hải quan trao công nhận doanh nghiệp ưu tiên cho 3 doanh nghiệp FDI

Ngày 29/9 tại TP Hà Nội, Cục Hải quan đã tổ chức lễ trao quyết định công nhận doanh nghiệp ưu tiên đối với 3 doanh nghiệp FDI và quyết định gia hạn áp dụng chế độ doanh nghiệp ưu tiên với 4 doanh nghiệp khác và kỷ niệm 15 năm Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên Việt Nam.

Quảng Trị tăng tốc xây dựng các công trình trọng điểm

Quảng Trị tăng tốc xây dựng các công trình trọng điểm

Quảng Trị là địa phương đang triển khai nhiều dự án hàng nghìn tỷ đồng như: Cảng hàng không Quảng Trị, Dự án Nhà máy điện gió LIG - Hướng Hóa 1, Dự án Trung tâm điện lực Quảng Trạch… nên lãnh đạo tỉnh Quảng Trị đang chỉ đạo các cấp ủy, chính quyền tập trung cao nhất, nỗ lực cao nhất tìm giải pháp để đẩy nhanh tiến độ.

Những điểm nhấn đắt giá của nhà phố biển Sông Town sắp bàn giao tại CaraWorld

Những điểm nhấn đắt giá của nhà phố biển Sông Town sắp bàn giao tại CaraWorld

Sở hữu vị trí tâm điểm thương mại tại đô thị biển CaraWorld, phân khu Sông Town đang bước vào cột mốc quan trọng khi chuẩn bị bàn giao hàng trăm căn nhà phố trong Quý 4/2026 và đợt bàn giao đầu tiên dự kiến trong tháng 10 tới. Thiết kế đa công năng kết hợp mô hình “Nhà bên sông, phố bên Vịnh” hướng đến hai giá trị song hành: nâng chất lượng sống nghỉ dưỡng và gia tăng giá trị tài sản trong quá trình sử dụng, khai thác.

Phê duyệt Đề án phát triển mô hình outlet tại Việt Nam đến năm 2030

Phê duyệt Đề án phát triển mô hình outlet tại Việt Nam đến năm 2030

Bộ Công Thương vừa phê duyệt Đề án phát triển các mô hình outlet tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, hướng tới hình thành các điểm đến mua sắm - du lịch - trải nghiệm, góp phần kích cầu tiêu dùng, phát triển thương mại - dịch vụ và nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường bán lẻ Việt Nam.

MSB mở rộng hệ sinh thái tài chính, hướng tới mô hình đa dịch vụ

MSB mở rộng hệ sinh thái tài chính, hướng tới mô hình đa dịch vụ

Với mục tiêu hướng đến việc hoàn thiện hệ sinh thái tài chính toàn diện lấy hoạt động ngân hàng làm nền tảng cốt lõi, Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) đã lấy ý kiến cổ đông bằng văn bản về các nội dung chiến lược: Tăng cường nguồn lực vốn, thành lập ngân hàng thương mại TNHH MTV do MSB sở hữu 100% vốn tại Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam, mở rộng sang chứng khoán, bảo hiểm nhân thọ - phi nhân thọ và sửa đổi, bổ sung một số văn bản về tổ chức, quản trị.